Czy wiara w Boga da się pogodzić z rozumem?
Podobnie jak greccy filozofowie, Augustyn uważał, że celem ludzkiego życia jest szczęście, jednak – sądził – dać je może jedynie Bóg, prawda absolutna. Droga do Boga wiedzie poprzez Jego poznanie, lecz żeby Go poznać, trzeba najpierw w Niego uwierzyć.
Umysł ludzki uświadamia sobie prawdy ogólne i niezmienne (np. naturę piękna, dobra, sprawiedliwości), jednak – z natury swej ograniczony – nie jest ich wytwórcą, lecz odbiorcą: prawdy wieczne w myśli są odbiciem prawd wiecznych, które istnieją w Bogu jako Boże idee. Poznanie idei wymaga nadprzyrodzonego udziału Boga i następuje podczas iluminacji (oświecenia): umysł, wewnętrzny wzrok duszy, poznaje wieczne prawdy Boże dzięki wypływającemu z Boga światłu.
Fakt, że człowiek uświadamia sobie prawdy ogólne, jest też Augustyńskim dowodem na istnienie Boga: prawdy te jako wieczne i niezmienne mogą mieć udział tylko w Bogu, tak więc Bóg musi istnieć. Augustyn dowodzi istnienia Boga jako źródła wiecznej prawdy, wychodząc z założenia, że ograniczony ze swej natury człowiek, choć napotyka na tę prawdę w swym wnętrzu, nie mógłby sam jej wytworzyć.
Boga można poznać nie tylko dzięki nadprzyrodzonemu światłu iluminacji, lecz także w sposób przyrodzony. Świat, jak głosi Augustyńska teoria egzemplaryzmu, został stworzony według idealnych wzorców istniejących w umyśle Boga, stąd we wszelkich bytach możemy rozpoznać podobieństwo do ich wiecznych modeli – są to ślady Stwórcy prowadzące do Jego poznania.
Wyjaśnij swoimi słowami Augustiańskie pojęcia iluminacji i zasady uczestnictwa.
Słownik
(gr. hipostasis — podstawa, rzeczywistość, istota) usamodzielniony atrybut Boga, zbliżony do personifikacji abstrakcyjnych cech bóstwa; termin używany na oznaczenie trzech osób boskich jako odrębnych, choć wzajemnie zależnych podmiotów
nurt religijny we wczesnym średniowieczu, łączący elementy różnych wyznań; najważniejszym przekonaniem manicheizmu była wiara w istnienie w świecie dwu potężnych sił toczących odwieczną walkę – dobra i zła, ducha i materii (nazwa pochodzi od nazwiska twórcy tych poglądów - Maniego, in. Manesa albo Manicheusza, 216‑ok. 276)
(łac. pater – ojciec) – zespół poglądów obejmujący nauczanie Ojców Kościoła – pierwszych filozofów i teologów chrześcijańskich, którzy sformułowali najważniejsze przekonania i dogmaty wiary; pierwsza faza w rozwoju myśli chrześcijańskiej, obejmująca I‑VIII w. n.e.
(gr. theos – bóg i łac. centrum – środek) przekonanie, że Bóg jest przyczyną, ośrodkiem i ostatecznym celem świata, i że z tego punktu widzenia powinny być rozpatrywane wszelkie zagadnienia filozoficzne. Teocentryczny pogląd na świat charakteryzował chrześcijaństwo, lecz nie tylko. Wśród systemów starożytnych teocentryczny był przede wszystkim neoplatonizm, który od religii chrześcijańskiej różnił się m.in. tym, że Boga nie pojmował jako osoby, zaś świat rozumiał jako konieczny wytwór naturalnego procesu (teoria emanacji), a nie wolne dzieło Boga
(łac. theos - bóg + logos - słowo) – dziedzina ludzkiej aktywności intelektualnej, polegająca na rozważaniach dotyczących rzeczywistości pozaempirycznej w świetle przekonań metafizycznych określonej religii, w szczególności – na temat Boga, bytów duchowych, losów człowieka po śmierci
(łac. illuminatus – oświecony) pogląd uznający, że poznanie prawd wiecznych, niedostępnych dla poznania zmysłowego, możliwy jest tylko dzięki oświeceniu umysłu ludzkiego przez Boga, czyli przy działaniu łaski Bożej
(łac. creatio – tworzenie) koncepcja głosząca, że świat i człowiek zostali stworzeni w wolnym i celowym akcie przez Boga
(łac. predestinatio – przeznaczenie) religijna koncepcja przeznaczenia człowieka, wedle której losy człowieka z góry są określone przez Boga