Ku filozoficznej dojrzałości
Indeks dolny Zadania z arkusza egzaminu maturalnego z filozofii, 07 maja 2021 r. (Formuła 2015). CKE. Indeks dolny koniecZadania z arkusza egzaminu maturalnego z filozofii, 07 maja 2021 r. (Formuła 2015). CKE.
Przeczytaj tekst i wykonaj zadania.
Traktat o BoguWidzimy [...], że niektóre byty pozbawione poznania, mianowicie ciała naturalne, działają ze względu na cel. Widać to z tego, że […] bardzo często działają w taki sam sposób, by osiągnąć to, co najlepsze. Stąd jest jasne, że osiągają cel nie z przypadku, ale z zamierzenia. Te byty nieposiadające poznania nie zmierzają do celu inaczej jak tylko kierowane przez kogoś poznającego i rozumującego, jak strzała przez łucznika. Istnieje zatem coś poznającego umysłowo, co prowadzi wszystkie rzeczy naturalne do celu, i to nazywamy Bogiem.
Źródło: św. Tomasz z Akwinu, Traktat o Bogu, Kraków 1999.
Na podstawie fragmentu tekstu św. Tomasza z Akwinu oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz Prawda, jeżeli zdanie jest prawdziwe, albo Fałsz – jeżeli jest fałszywe.
Indeks dolny Na podstawie: CKE, maj 2021 r. ( Formuła 2015), zadanie 8. Indeks dolny koniecNa podstawie: CKE, maj 2021 r. ( Formuła 2015), zadanie 8.
W powyższym fragmencie tekstu św. Tomasz z Akwinu przedstawia jedną z tzw. pięciu dróg, nazywaną drogą z celowości. Pięć dróg to seria argumentów na rzecz określonego stanowiska w sporze o istnienie Boga. Podaj nazwę tego stanowiska i jego tezę.
Indeks dolny Na podstawie: CKE, maj 2021 r. ( Formuła 2015), zadanie 9. Indeks dolny koniecNa podstawie: CKE, maj 2021 r. ( Formuła 2015), zadanie 9.
Przedstaw dowolną z pięciu dróg, inną niż droga z celowości. Określ punkt wyjścia wybranej drogi, jej zasadniczą treść oraz punkt dojścia (wniosek).
Indeks dolny Źródło: CKE, maj 2021 r. ( Formuła 2015), zadanie 10. Indeks dolny koniecŹródło: CKE, maj 2021 r. ( Formuła 2015), zadanie 10.
W przytoczonym tekście św. Tomasz z Akwinu określa Boga jako: coś poznającego umysłowo, co prowadzi wszystkie rzeczy naturalne do celu.
Przytocz określenie Boga podane przez Anzelma z Canterbury w jego dowodzie ontologicznym.
Indeks dolny Źródło: CKE, maj 2021 r. ( Formuła 2015), zadanie 11. Indeks dolny koniecŹródło: CKE, maj 2021 r. ( Formuła 2015), zadanie 11.
Nazwij argument na istnienie Boga przedstawiony w tekście i rozpoznaj jego autora.
Otóż wierzymy, że jesteś czymś, od czego nic większego nie można pomyśleć. A może nie istnieje taki byt, bo „mówi głupi w swoim sercu: nie ma Boga”. Ale z pewnością ten sam głupiec, gdy słyszy to, co mówię, to znaczy określenie: „coś, od czego nic większego nie można pomyśleć”, pojmuje to, co słyszy; a to, co pojmuje, jest w jego intelekcie, mimo iż nie pojmuje on, że ta rzecz istnieje. Czym innym bowiem jest istnienie czegoś w intelekcie, a czym innym jest rozumienie, że coś istnieje. Gdy bowiem malarz wyobraża sobie to, co ma namalować, posiada obraz w intelekcie, ale nie ujmuje go jeszcze jako istniejący, gdyż jeszcze go nie namalował. Natomiast po namalowaniu obrazu nie tylko posiada on dzieło w intelekcie, ale poznaje także, iż wykonane dzieło istnieje. Zatem nawet głupiec musi być przekonany, że jest przynajmniej w intelekcie coś, od czego nic większego nie można pomyśleć, ponieważ rozumie on to określenie, gdy je słyszy, a to wszystko, co się rozumie, jest w intelekcie.
Z pewnością jednak to, od czego czegoś większego nie można pomyśleć, nie może istnieć jedynie w intelekcie. Gdyby bowiem istniało wyłącznie w intelekcie, można by pomyśleć, że istnieje również w rzeczywistości, a to byłoby jeszcze większe. Jeśli zatem to, od czego coś większego nie da się pomyśleć, istnieje tylko w intelekcie, to to, od czego coś większego nie można pomyśleć, jest tym, od czego coś większe da się pomyśleć. A to oczywiście jest niemożliwe. Bez wątpienia zatem istnieje coś, od czego coś większego nie da się pomyśleć, i to w intelekcie i w rzeczywistości.