Na co dzień poruszamy się wśród rzeczy jednostkowych, chociaż w procesach komunikacji używamy nazw ogólnych. Sytuacja ta tworzy problem, który rozwiązujemy niejako automatycznie - w języku, którym posługujemy się na co dzień, tkwi wiele sposobów, dzięki którym, lepiej lub gorzej, orientujemy się, jakie znaczenie wiążemy z daną nazwą. Informacji o znaczeniu dostarcza nam na przykład sytuacja, kontekst słowny lub forma wypowiedzi. Filozofia jednak dąży do tego, by nazwom przypisać trwałe znaczenie, czyli uczynić je pojęciami ścisłymi oraz dąży do formułowania pojęć i sądów ogólnych. Stąd wywodzi się jej zainteresowanie pytaniami o możliwość rozstrzygania wielu pytań związanych z używaniem języka.

W filozofii późniejszej realizm pojęciowy obecny był m.in. w kartezjanizmie, szkole idealizmu niemieckiego oraz fenomenologii, ale znaczenie tego stanowiska zmniejszało się w miarę rozwoju nauk nowożytnych i związanej z nimi epistemologii empirystycznej. 

Współcześnie spór o powszechniki toczy się wokół logiki oraz matematyki i wyraża się w pytaniu:

Realiści utrzymują tezę o istnieniu odrębnego świata tworów matematycznych, antyrealiści (szkół antyrealistycznych jest w filozofii matematyki kilka) ją odrzucają, traktując matematykę jako coś konwencjonalnego. Pewien aspekt tego sporu wiąże się z praktycznym wykorzystaniem instrumentów matematycznych. Zarówno gdy przyjmiemy stanowisko realistyczne, jak i wówczas, gdy przyjmiemy stanowisko nominalistyczne, ciekawe, choć nierozstrzygnięte, pozostaje pytanie o przyczyny skuteczności instrumentów matematycznych w praktycznym manipulowaniu rzeczami.

Jak istnieją uniwersalia?

Stanowiska w sporze o uniwersalia na przestrzeni wieków.

Słownik