Zdjęcie przedstawia kompozycję złożoną z trzech połówek papai, jednego całego owocu papai, dwóch połówek pomarańczy i dwóch połówek limonki. Owoce są rozmieszczone na talerzu i obok niego. W poprzek napis na czarnym tle: nie wszystko jest całością.
Zdjęcie przedstawia kompozycję złożoną z trzech połówek papai, jednego całego owocu papai, dwóch połówek pomarańczy i dwóch połówek limonki. Owoce są rozmieszczone na talerzu i obok niego. W poprzek napis na czarnym tle: nie wszystko jest całością.
Jeśli ciasto podzielimy na cztery równe części i jedną z nich usuniemy, to otrzymamy trzy czwarte całego ciasta.
R1B8lrmtw8nHh
Rysunek ciasta przekrojonego na cztery równe części. Z ciasta usunięto jedną z tych części.
Podział ciasta na równe części.
Źródło: R.S. Shaw, Praca własna, oparta o: Cake fractions.svg od Acdx,, domena publiczna.
Ale jeśli z dwóch takich samych ciast usuniemy po jednej czwartej każdego ciasta, to otrzymamy ... Właśnie - ile otrzymamy?
Jak zapisać otrzymaną część ciast - dowiesz się, analizując poniższy materiał. Poznasz w nim ułamki niewłaściwe oraz sposób zamiany takich ułamków na liczby mieszane. Dowiesz się też, jak przedstawiać liczby mieszane w postaci ułamków.
Ważne!
Ułamek właściwy to ułamek, którego licznik jest mniejszy od mianownika. Na przykład
Ważne!
Ułamek niewłaściwy to ułamek, którego licznik jest większy od mianownika. Na przykład
Przy wykonywaniu niektórych działań na ułamkach zwykłych potrzebna jest umiejętność zamiany liczb mieszanych na ułamki niewłaściwe lub ułamków niewłaściwych na liczby mieszane.
Zamiana liczby mieszanej na ułamek
Przykład 1
Poniższy film pokazuje dwa sposoby zamiany liczby mieszanej na ułamek niewłaściwy.
RrLmGFY6cthcW
Animacja przedstawia w jaki sposób zamieniamy liczby mieszane na ułamki niewłaściwe.
Animacja przedstawia w jaki sposób zamieniamy liczby mieszane na ułamki niewłaściwe.
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
Animacja przedstawia w jaki sposób zamieniamy liczby mieszane na ułamki niewłaściwe.
R1LCfhDVXb1qj
Ćwiczenie 1
{}
{}
{}
{}
{}
{}
{}
{}
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 2
RrN5xIm9QvXAd
Jaka liczba odpowiada punktowi zaznaczonemu na osi liczbowej? Zapisz ją dwoma sposobami: w postaci liczby mieszanej i ułamka. Przenieś prawidłową liczbę w puste pola.
Jaka liczba odpowiada punktowi zaznaczonemu na osi liczbowej? Zapisz ją dwoma sposobami: w postaci liczby mieszanej i ułamka. Przenieś prawidłową liczbę w puste pola.
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
RCz7xFtgIlH2i
Ćwiczenie 2
Zaznacz wszystkie równości pomiędzy liczbą mieszaną, a ułamkiem niewłaściwym. Możliwe odpowiedzi: 1. , 2. , 3. , 4.
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
RyjkDBNQY0YCO
Ćwiczenie 3
Przeciągnij i upuść. W liczbie są całości. Jedna całość to 1. , 2. , 3. , 4. , 5. , 6. , 7. , 8. , 9. , 10. , 11. części piątych. Zatem całości to 1. , 2. , 3. , 4. , 5. , 6. , 7. , 8. , 9. , 10. , 11. części piątych, czyli 1. , 2. , 3. , 4. , 5. , 6. , 7. , 8. , 9. , 10. , 11. części piątych. W liczbie są więc 1. , 2. , 3. , 4. , 5. , 6. , 7. , 8. , 9. , 10. , 11. części piąte, czyli 1. , 2. , 3. , 4. , 5. , 6. , 7. , 8. , 9. , 10. , 11. piąte części.
Przeciągnij i upuść. W liczbie są całości. Jedna całość to 1. , 2. , 3. , 4. , 5. , 6. , 7. , 8. , 9. , 10. , 11. części piątych. Zatem całości to 1. , 2. , 3. , 4. , 5. , 6. , 7. , 8. , 9. , 10. , 11. części piątych, czyli 1. , 2. , 3. , 4. , 5. , 6. , 7. , 8. , 9. , 10. , 11. części piątych. W liczbie są więc 1. , 2. , 3. , 4. , 5. , 6. , 7. , 8. , 9. , 10. , 11. części piąte, czyli 1. , 2. , 3. , 4. , 5. , 6. , 7. , 8. , 9. , 10. , 11. piąte części.
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
Ważne!
Zamieniając liczbę mieszaną na ułamek, trzeba tylko obliczyć licznik ułamka. Mianownik pozostaje taki sam jak mianownik części ułamkowej liczby mieszanej.
RWJ4uAaOY8DFG1
Ilustracja przedstawia przykład: liczba mieszana dwie całe i trzy czwarte równa się ułamek dwa razy cztery plus trzy, mianownik cztery, koniec ułamka równa się jedenaście czwartych. Każda cyfra 2 zaznaczona jest kolorem zielonym, każda cyfra 4 zaznaczona jest kolorem niebieskim, a cyfra 11 zaznaczona jest kolorem fioletowym.
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
RHmNDwTheahWC
Ćwiczenie 4
{}
{}
{}
{}
{}
{}
{}
{}
{}
{}
{}
{}
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
Zamiana ułamka na liczbę mieszaną
Przykład 2
Zamieniając ułamek niewłaściwy na liczbę mieszaną, wykorzystujemy wynik dzielenia licznika przez mianownik tego ułamka.
ponieważ
Przykład 3
Ułamek zamienimy na liczbę mieszaną.
sposób
Rh6RtiiEHk70T1
Animacja przedstawia, w jaki sposób możemy zamienić ułamek niewłaściwy na liczbę mieszaną.
Animacja przedstawia, w jaki sposób możemy zamienić ułamek niewłaściwy na liczbę mieszaną.
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
Animacja przedstawia, w jaki sposób możemy zamienić ułamek niewłaściwy na liczbę mieszaną.
sposób
Wykorzystamy do zamiany oś liczbową.
R1XGAJ5lrZw4j1
Rysunek osi liczbowej z zaznaczonymi punktami 0, 1, 2, 3 i 4. Odcinek jednostkowy jedna trzecia. Punkt trzy całe dwie trzecie odpowiada punktowi jedenaście trzecich.
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
Zatem .
Ważne!
Zamieniając ułamek niewłaściwy na liczbę mieszaną, wykorzystujemy wynik dzielenia licznika przez mianownik tego ułamka.
REKjXzJrMfdUF1
Przykład: ułamek siedemnaście piątych równa się trzy całe i dwie piąte, bo 17 dzielone przez 5 =3 r 2.
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
Przykład 4
Zamieniamy liczbę mieszaną na ułamek.
RkIZcSbjDZuzL1
"Przykłady zapisane sposobem pisemnym: 12 razy 11 =132 oraz 132 dodać 9=141
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
R148zCf6uetgx
Ćwiczenie 7
Połącz w pary liczby mieszane z równymi im ułamkami niewłaściwymi. jeden początek ułamka, trzy, mianownik, cztery, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka cztery początek ułamka, trzy, mianownik, jedenaście, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka jeden początek ułamka, osiem, mianownik, piętnaście, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka dziewięć początek ułamka, cztery, mianownik, siedem, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka sześć początek ułamka, cztery, mianownik, dziewięć, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka jedenaście początek ułamka, pięć, mianownik, sześć, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka pięć początek ułamka, dziewięć, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka dziewiętnaście początek ułamka, pięć, mianownik, sześć, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka
Połącz w pary liczby mieszane z równymi im ułamkami niewłaściwymi. jeden początek ułamka, trzy, mianownik, cztery, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka cztery początek ułamka, trzy, mianownik, jedenaście, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka jeden początek ułamka, osiem, mianownik, piętnaście, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka dziewięć początek ułamka, cztery, mianownik, siedem, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka sześć początek ułamka, cztery, mianownik, dziewięć, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka jedenaście początek ułamka, pięć, mianownik, sześć, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka pięć początek ułamka, dziewięć, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka dziewiętnaście początek ułamka, pięć, mianownik, sześć, koniec ułamka Możliwe odpowiedzi: 1. początek ułamka, siedemdziesiąt jeden, mianownik, sześć, koniec ułamka, 2. początek ułamka, dwadzieścia trzy, mianownik, piętnaście, koniec ułamka, 3. początek ułamka, sześćdziesiąt siedem, mianownik, siedem, koniec ułamka, 4. początek ułamka, sto dwadzieścia cztery, mianownik, dwadzieścia trzy, koniec ułamka, 5. początek ułamka, pięćdziesiąt osiem, mianownik, dziewięć, koniec ułamka, 6. początek ułamka, siedem, mianownik, cztery, koniec ułamka, 7. początek ułamka, czterdzieści siedem, mianownik, jedenaście, koniec ułamka, 8. początek ułamka, sto dziewiętnaście, mianownik, sześć, koniec ułamka
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 9
RRpVgxqlpudQq
Jaka jest współrzędna punktu zaznaczonego na osi liczbowej? Zapisz ją dwoma sposobami: w postaci ułamka i liczby mieszanej. Przenieś prawidłową odpowiedź w puste pola.
Jaka jest współrzędna punktu zaznaczonego na osi liczbowej? Zapisz ją dwoma sposobami: w postaci ułamka i liczby mieszanej. Przenieś prawidłową odpowiedź w puste pola.
Źródło: Zespół autorski Politechniki Łódzkiej, licencja: CC BY 3.0.