R6Z4UKNQ45QFH
Ilustracja przedstawia obraz Józefa Szermentowskiego „Odpoczynek oracza”. Ukazuje dwie postacie w pejzażu. W centrum znajduje się rozłożyste drzewo. Dokoła rozciągają się pola. W pobliżu drzew, na polu siedzi mężczyzna w białym, wiejskim ubraniu. Obok stoi kobieta. W ręku trzyma przyniesione na pole jedzenie. Po prawej stronie stoją dwa woły zaprzężone w pług. Przy drzewach, po lewej stronie lezą duże kamienie. W tle, na horyzoncie rozciąga się las po lewej oraz widok na wieś z wiatrakiem po prawej stronie. Nad całością góruje błękitne niebo z niewielkimi chmurkami.

Pejzaż jako temat w malarstwie polskiego realizmu (Józef Szermentowski, Wojciech Gerson)

Józef Szermentowski, Odpoczynek oracza, 1861, Muzeum Narodowe w Warszawie
Źródło: online-skills, dostępny w internecie: cyfrowe.mnw.art.pl, domena publiczna.

Słownik pojęć

atelier
atelier

(franc.) pomieszczenie lub zespół pomieszczeń, stanowiący przestrzeń dla twórczych działań artysty, dostosowany do indywidualnych upodobań i charakteru wykonywanej profesji (najczęściej: fotograf, malarz, rzeźbiarz)

barbizończycy, szkoła z Barbizon, szkoła barbizońska
barbizończycy, szkoła z Barbizon, szkoła barbizońska

grupa francuskich malarzy, którzy w latach 1830‑1860/70 tworzyła w okolicach podparyskiej wioski Barbizon na skraju Lasu. Domeną ich były pejzaże, które zrywały z wyidealizowanym pejzażem akademickim, a preferowały pracę w plenerze i malowanie natury zgodne z własnym odczuciem. Utorowali drogę dla impresjonistów. Najważniejszymi przedstawicielami byli: Théodore Rousseau, Jean‑Francoise Millet, Camille Corot, Charles‑Francoise Daubigny.

litografia
litografia

technika graficzna druku płaskiego, w której rysunek przeznaczony do odbicia ryciny wykonuje się na kamieniu litograficznym; także odbitka wykonana tą techniką. Zależnie od sposobu wykonania rysunku wyróżnić można trzy zasadnicze rodzaje techniki litografii: 1) sposób bezpośredni, gdy rysunek wykonywany jest na powierzchni kamienia lub blachy; 2) sposób pośredni, czyli przedruk, gdy rysunek wykonany na papierze przenosi się w prasie na formę litograficzną; 3) sposób druku wklęsłego kamienioryt, kwasoryt, w którym rysunek rytuje się lub trawi na wypolerowanej powierzchni kamienia.

plener
plener

(franc. (en) plein air - (pod) gołym niebem) malowanie krajobrazu bezpośrednio z natury, w przestrzeni otwartej; do XIX wieku z natury wykonywano tylko szkice i studia rysunkowe, służące jako pomoc do kompozycji malowanych w pracowni; właściwy plener zapoczątkowała szkoła angielska na początku XIX wieku, był on też jednym z programowych założeń szkoły barbizońskiej i impresjonistów (krajobraz). Plenerem nazywa się też obrazowe akcje plenerowe, polegające na czasowych zgrupowaniach, zwykle w jednej miejscowości, malarzy czy rzeźbiarzy poświęcających się wspólnej pracy w plenerze.

scena rodzajowa, genre
scena rodzajowa, genre

przedstawienie w malarstwie, grafice, rzeźbie sceny z życia codziennego, również sceny związane ze zwyczajami lub obrzędami, a także z życiem towarzyskim. Znane już w starożytności (reliefy i drobna plastyka egipska, wazy greckie i etruskie, freski pompejańskie) i średniowieczu (rzeźbione głowice romańskie, miniatury); włoskie i francuskie malarstwo renesansowe podejmowało tematy rodzajowe bardzo rzadko; jako odrębny gatunek malarski rozwinęło się w xvi w., a w xvii w. W okresie baroku, zwłaszcza we Flandrii i Holandii, rozpowszechniło się również w innych krajach Europy; w xviii w. Występowało głównie w dwóch odmianach: jako scena ogrodowa, sielankowa oraz jako scena moralizatorska; w drugiej połowie xix wieku - szczyt popularności tematyki rodzajowej.

sztafaż
sztafaż

(niem. Staffage) postacie ludzkie i zwierzęce - zazwyczaj niewielkie - lub skromne sceny rodzajowe, wprowadzane do kompozycji krajobrazowych w celu ich ożywienia lub upiększenia.

studium
studium

dzieło sztuki o charakterze szkicowym, będące analizą szczegółowego tematu interesującego artystę.