(łac. compositio - złożenie) sposób powiązania elementów formalnych dzieła (linii, brył, płaszczyzn, plam barwnych, rozłożenia światła i cienia), tak aby tworzyły całość zgodną z intencją twórcy; z pojęciem kompozycja wiąże się pojęcie schematu kompozycyjnego, tzn. stałego układu poszczególnych elementów kompozycyjnych, charakterystycznych dla danego kierunku, epoki itp. Na schemat kompozycyjny składają się: jego ramy zewnętrzne (np. otoczenie przestrzenne dzieła architektury lub rzeźby, rama malowidła) i wewnętrzne, wyznaczające zasięg przestrzenny samej kompozycji (np. kształt przestrzenny dzieła architektury lub rzeźby, figura planimetryczna zawierająca kompozycję obrazu), osie kompozycyjne, zazwyczaj ze sobą sprzężone (przecinające się równolegle, zbieżne itp.), podziały kompozycyjne, wprowadzające rozgraniczenia wewnątrz kompozycji i porządkujące ją, napięcia kierunkowe, sugerujące ruch rzeczywisty lub wyobrażeniowy itp. Schemat kompozycyjny (poza sztuką abstrakcyjną) nie jest nigdy schematem oderwanym, ale wynika z programu i celowości dzieła architektury czy rzemiosła artystycznego oraz z tematyki rzeźby lub obrazu, przyczyniając się do wydobycia pożądanych momentów treściowych; w zależności od charakteru schematu kompozycyjnego i jego czynników mówimy o kompozycji zamkniętej, otwartej, zwartej, luźnej, dynamicznej, statycznej, symetrycznej, diagonalnej itp.

przedstawienie w malarstwie, grafice, rzeźbie sceny z życia codziennego, również sceny związane ze zwyczajami lub obrzędami, a także z życiem towarzyskim. Znane już w starożytności (reliefy i drobna plastyka egipska, wazy greckie i etruskie, freski pompejańskie) i średniowieczu (rzeźbione głowice romańskie, miniatury); włoskie i francuskie malarstwo renesansowe podejmowało tematy rodzajowe bardzo rzadko; jako odrębny gatunek malarski rozwinęło się w xvi w., a w xvii w. W okresie baroku, zwłaszcza we Flandrii i Holandii, rozpowszechniło się również w innych krajach Europy; w xviii w. Występowało głównie w dwóch odmianach: jako scena ogrodowa, sielankowa oraz jako scena moralizatorska; w drugiej połowie xix wieku - szczyt popularności tematyki rodzajowej.

(niem. Skizze, włoskie schizzo) 1. pierwsza realizacja koncepcji artystycznej (malarstwa, rzeźby i tym podobnych), która w dalszym opracowaniu ulega zmianom; ułatwia prześledzenie procesu twórczego (od szkicu do skończonego dzieła); 2. swobodnie wykonany rysunek, zwykle z natury, często mający charakter notatki służącej później przy malowaniu obrazu w pracowni; sprawdzian umiejętności technicznych artysty, jego wrażliwości i umiejętności obserwacji; także potocznie każdy rysunek wykonany ołówkiem, akwarelą i tym podobnymi technikami.