(gr. allēgoría - allēgoreín - mówić w przenośni, obrazowo) motyw lub zespół motywów, który poza znaczeniem dosłownym i bezpośrednio przedstawionym ma ukryte znaczenie dodatkowe, pozostawione domyślności czytelnika lub wyjaśnione przez autora.

kierunek w sztuce (głównie w malarstwie i rzeźbie) rozwijającej się w wieku XIX w kręgu oddziaływania oficjalnych instytucji: akademii sztuk pięknych, wystawowych salonów, urzędowego mecenatu, wyrastający z akademickiej teorii i praktyki warsztatowej, ukształtowanej i utrwalonej w poprzednich stuleciach. Akademie zaczęto zakładać w XVI wieku we Włoszech dla podniesienia społ. statusu i prestiżu artystów, potem także dla kształcenia młodzieży. Ostateczny kształt akademia uzyskała we Francji w czasach Ludwika XIV (Królewska Akademia Malarstwa i Rzeźby, założona w 1648 roku) jako instytucja włączona w system administracji państwowej, organ patronatu nad sztuką, a także jej kontroli. Stworzono wówczas, w znacznym stopniu istniejące do dziś, formy instytucjonalnego zarządzania twórczością artystyczną: system nauczania według ustalonego programu, zasady eliminacji, konkursów i stypendiów, publiczne pokazy malarstwa. 

kierunek w sztuce, przede wszystkim w malarstwie, rozwijający się gł. we Francji w latach 70. i 80. XIX wieku. Nazwa, użyta ironicznie przez krytyka L. Leroy w zamieszczonej na łamach pisma „Charivari” recenzji z pierwszej wystawy impresjonistów, otwartej 15 kwietnia 1874 w paryskim atelier fotograficznym F. Nadara, pochodziła od tytułu eksponowanego tamże obrazu C. Moneta „Impresja - wschód słońca” (1872), została później przyjęta przez grupę twórców i najwybitniejszych przedstawicieli: C. Moneta, A. Renoira, C. Pissarra, E. Degasa, A. Sisleja, B. Morisot, M. Cassat.

1) w szerszym znaczeniu: tendencja występująca w sztuce różnych epok, polegająca na odtwarzaniu rzeczywistości w sposób obiektywny, zgodny z bezpośrednią obserwacją natury; 2) w węższym znaczeniu: kierunek w literaturze i sztuce (gł. w malarstwie i rzeźbie), kształtujący się w połowie XIX w., dominujący do lat 90. XIX w. Zasady twórczości r. formułowali głównie pisarze i krytycy sztuki (…). Pierwszą znaczącą manifestacją r. była ekspozycja prac G. Courbeta, zorganizowana przez samego artystę w osobnym pawilonie, opatrzonym napisem „Le Realisme”, w czasie trwania Wystawy Światowej w Paryżu w 1855. Przeciwstawiając się akademizmowi i romantyzmowi twórcy tego kierunku dążyli przede wszystkim do wiernego, obiektywnego przedstawiania typowych przejawów rodzimego, codziennego życia współczesnego; często wyrażali też krytyczny stosunek wobec aktualnej sytuacji społecznej, nadając niekiedy swym dziełom moralno‑obyczajową wymowę anegdotyczną. Zrywając z akademicką hierarchią tematów realiści najczęściej przedstawiali sceny rodzajowe (zwłaszcza życie chłopów i niższych warstw społ.), a także pejzaże i portrety. W zakresie środków wyrazu realizm upowszechnił malowanie z natury, swobodniejsze operowanie kolorem i fakturą oraz zdynamizował kompozycję.

oficjalna, państwowa doroczna wystaw malarska w Paryżu zapewniająca artystom reklamę i uznanie, a wraz z tym możliwość sprzedaży obrazów wśród wpływowych mieszczan.

(franc. Salon des Refusés) wystawa obrazów odrzuconych przez jury oficjalnego Salonu, zorganizowana w Paryżu 1863, w Palais de l’Industrie. Ekspozycję otwarto z polecenia cesarza Napoleona III, który w ten sposób zareagował na protesty twórców odrzuconych prac. Salon Odrzuconych odegrał ważną rolę w podważeniu prestiżu oficjalnego Salonu. Data tego wydarzenia jest często uznawana za początek historii malarstwa nowoczesnego.