R8VJMSDZEHBN9
Zdjęcie przedstawia londyński Tower Bridge nad Tamizą. Na pierwszym planie widoczne są dwie monumentalne wieże mostu z jasnego kamienia, połączone stalową konstrukcją w kolorze błękitnym i białym. W tle znajduje się zabudowa Londynu, w tym charakterystyczny wieżowiec The Shard. Na rzece płynie mała czerwona łódź. Nad mostem widać flagi Anglii i Wielkiej Brytanii. Niebo jest zachmurzone, z prześwitami błękitnego nieba.

Rozwój nowoczesnych technologii i konstrukcji inżynieryjnych w architekturze II połowy XIX wieku

Tower Bridge, 1894, Londyn, Wielka Brytania 
Źródło: Diego Delso, dostępny w internecie: Wikipedia.org, licencja: CC BY-SA 4.0.

Słownik pojęć

filar
filar

1) pionowa podpora, najczęściej wolno stojąca, spełniająca podobną funkcję jak kolumna (może mieć również bazę, głowicę, nasadnik), o przekroju wielobocznym, z kamienia, cegły, betonu itp.; znany od starożytności, szeroko stosowany do dzisiaj; w architekturze gotyckiej główny element systemu przyporowego; filary w budownictwie mostowym służą do oparcia przęseł; 2) pośrednia podpora mostu dzieląca go na przęsła i przenosząca obciążenia z przęseł na podłoże; często od strony prądu rzeki filar jest wyposażony w izbicę; filary mostów drewnianych są nazywane jarzmami; filarami zwane są też elementy rozdzielające zamknięcia przelewów jazów i zapór.

kratownica
kratownica

płaski lub przestrzenny rodzaj konstrukcji z prętów drewnianych, metalowych, żelbetowych lub kompozytowych, łączonych (np. skręcanych, klejonych, spawanych) w węzłach.

most wiszący
most wiszący

most, w którym przęsła są utrzymywane we właściwym położeniu przez układ lin (dawniej łańcuchów) podwieszonych do pylonów/wież mostu, w którym pomiędzy pylonami/wieżami rozpięto liny/taśmy/łańcuchy, na których podwieszono przęsła.

nit
nit

element konstrukcyjny do łączenia ze sobą płaskich elementów np. blachy. Ma postać krótkiego pręta zakończonego tzw. łbem, a zasklepiany z drugiej strony podczas nitowania zakuwką.

okno chicagowskie
okno chicagowskie

okno złożone z trzech tafli szklanych – w środku skrzydło szersze, nieruchome, dwa boczne węższe, ruchome.

przegub
przegub

połączenie ruchowe dwóch członów konstrukcji, dzięki którym mogą wykonywać względne obroty wokół jednej, dwóch lub trzech osi.

przyczółek  mostowy
przyczółek  mostowy

skrajna podpora mostu lub wiaduktu, która najczęściej jest znacznie ukryta pod warstwami ziemi.

pylon
pylon

(gr. pylon - brama) w architekturze starożytnego Egiptu dwie wysokie wieże kamienne flankujące bramę świątyni, założone na planie prostokąta, o kształcie trapezoidalnym; zdobione zwykle reliefami i inskrypcjami, co podkreślało ich funkcję protekcyjną; we wnętrzu pylonu mogły znajdować się schody prowadzące na umieszczony na ich szczycie taras i do sal usytuowanych na piętrach.

słup
słup

w metalowej konstrukcji mostowej pionowa, wolno stojąca podpora konstrukcji, która stanowi oparcie dla przęseł mostu.

stal
stal

stop żelaza z węglem (stężenie węgla poniżej 2%). i innymi metalami, plastycznie obrobiony i obrabialny cieplnie. Twardość stali rośnie wprost proporcjonalnie do zawartości węgla.

szkoła chicagowska
szkoła chicagowska

określenie twórczości architektonicznej grupy architektów działających w Chicago w k. XIX i na pocz. XX w. Projektowane budynki wysokościowe wprowadzały wczesnomodernistyczne trendy: stalową konstrukcję przysłanianą terakotą, uproszczoną bryłę zamkniętą płaskim dachem, obszerne przeszklenia (okna tzw. chicagowskie). Pierwsze budynki posiadały jednak często dekoracje w formie ornamentu roślinnego. Poszczególne kondygnacje budowli przyporządkowano różnym funkcjom – środkowe piętra zajmowały najczęściej pomieszczenia biurowe, a najwyższa i najniższa – gospodarcze.

żelbet
żelbet

żelazobeton, czyli połączenie betonu (mieszaniny piasku, cementu, wody i żwiru) ze zbrojeniem z żelaznych (ob. stalowych) prętów. Zaletą materiału jest wytrzymałość i łatwość formowania. Beton zabezpiecza metal od rdzewienia i wpływu wysokich temperatur. Dzięki temu połączeniu beton i  metal pracują razem w konstrukcji, która jest odporna na ściskanie (właściwość betonu) i odporna na rozciąganie (dzięki własności stali).

żeliwo
żeliwo

stop odlewniczy żelaza z węglem (stężenie węgla powyżej 2%). Umożliwia uzyskanie skomplikowanych form, jest wytrzymałe, odporne na korozję i ścieranie, ale posiada duży ciężar.

zastrzał
zastrzał

ukośnie ustawiony drewniany element konstrukcyjny usztywniający pionowe elementy; para symetrycznych zastrzałów biegnąca od elementu pionowego w górę nosi nazwę ramion, w dół - nóg; dwa jednakowe z. krzyżujące się symetrycznie tworzą krzyż św. Andrzeja.