Intymność i symbolika w malarstwie Olgi Boznańskiej
Olga Boznańska, Imieniny babuni, 1889 r., Muzeum Narodowe w Warszawie
Źródło: Vert, cyfrowe.mnw.art.pl, dostępny w internecie: Wikipedia.org, domena publiczna.
Pod lupą nowej wiedzy
W malarstwie Młodej Polski widoczny jest złożony proces przemian, w którym różne tendencje stylistyczne artystów przełomu XIX i XX wieku wzajemnie się przenikały i wzmacniały. Epoka ta, trwająca mniej więcej od lat 1890 do 1918, charakteryzowała się świadomym odrzuceniem akademickich kanonów i poszukiwaniem nowych środków wyrazu oraz znaczeń. Artyści polscy inspirowali się malarstwem zachodnim, zwłaszcza francuskim, ale jednocześnie poszukiwali głębszych treści symbolicznych i metafizycznych, które miały wyrażać emocje, nastrój i kondycję wewnętrzną jednostki.
Intymność i symbolika portretów Olgi Boznańskiej
R1A5ZG4MHJ3LC1
Ilustracja interaktywna przedstawia „Portret Olgi Boznańskiej” autorstwa Łucji Bałzukiewicz. Ukazuje kobietę z prawego profilu, o ciemnych włosach, poważnej twarzy. Związane w kok włosy odsłaniają ucho. Boznańska ubrana jest skromnie w czarne odzienie i zieloną apaszkę, zakrywającą szyję. Lekko uniesiona głowa zdecydowanie kieruje wzrok przed siebie. Na ilustracji umieszczony jest interaktywny punkt z informacją:
Punkt 1: Olga Boznańska (1865‑1940) była wielokrotnie nagradzaną polską portrecistką. Prowadziła też zajęcia w szkole artystycznej w Paryżu, gdzie jej uczennica namalowała ten portret z profilu.
Ilustracja interaktywna przedstawia „Portret Olgi Boznańskiej” autorstwa Łucji Bałzukiewicz. Ukazuje kobietę z prawego profilu, o ciemnych włosach, poważnej twarzy. Związane w kok włosy odsłaniają ucho. Boznańska ubrana jest skromnie w czarne odzienie i zieloną apaszkę, zakrywającą szyję. Lekko uniesiona głowa zdecydowanie kieruje wzrok przed siebie. Na ilustracji umieszczony jest interaktywny punkt z informacją:
Punkt 1: Olga Boznańska (1865‑1940) była wielokrotnie nagradzaną polską portrecistką. Prowadziła też zajęcia w szkole artystycznej w Paryżu, gdzie jej uczennica namalowała ten portret z profilu.
5.04.1865 – narodziny Olgi Boznańskiej w Krakowie 1883 – rozpoczęcie nauki rysunku u Kazimierza Pochwalskiego i Józefa Siedleckiego w Krakowie 1884–1885 – nauka na Wyższych Kursach dla Kobiet im. Adriana Baranieckiego w Krakowie 1886–1888 – wyjazd na studia do Monachium; nauka w pracowni Karola Kricheldorfa, a od 1888 roku krótko u Wilhelma Dürra 1889 – wynajem własnej pracowni w Monachium; wystawa w Warszawie 1892 – wystawy w Berlinie i Warszawie; śmierć matki artystki 1894 – wystawa w Londynie (wyróżnienie za Portret miss Mary Breme); wystawy w Berlinie i Lwowie (srebrny medal za Portret malarza Pawła Nauena); złoty medal w Wiedniu za Portret malarza Pawła Nauena 1896 – propozycja objęcia katedry malarstwa dla kobiet w krakowskiej Szkole Sztuk Pięknych (odrzucona); pierwsza wystawa w Paryżu 1898 – przeprowadzka do Paryża 1900 – wystawa w New Gallery w Londynie; otrzymanie złotego medalu 1901 – pierwsza wystawa w Pittsburghu (USA); zakup przez rząd francuski obrazów Bretonka i Portret panny Dygat 1906 – śmierć ojca artystki, Adama Nowiny Boznańskiego, w Paryżu 1907 – srebrny medal Carnegie Institute w Pittsburghu 1912 – wystawa w Pittsburghu; reprezentowanie Francji m.in. z Monetem i Renoirem; objęcie funkcji prezesa Stowarzyszenia Artystów Polskich „Sztuka” 1937 – Grand Prix na Wystawie Światowej w Paryżu 1938 – udział w Weneckim Biennale, ostatni sukces artystki 26.10.1940 – śmierć Olgi Boznańskiej w Paryżu
Portret psychologiczny i symbolika kolorów twórczości Olgi Boznańskiej
Intymność i symbolika portretu
Boznańska, jedna z najwybitniejszych malarek okresu Młodej Polski, rozpoczęła edukację artystyczną w 1883 roku, pobierając lekcje rysunku u Kazimierza Pochwalskiego i Józefa Siedleckiego w Krakowie. Ponieważ kobiety nie miały wstępu do krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych, w latach 1884–1885 kształciła się na Wyższych Kursach dla Kobiet im. Adriana Baranieckiego, gdzie zdobyła solidne podstawy warsztatowe. Wykazując wyjątkowy talent, w 1886 roku wyjechała do Monachium, gdzie studiowała w pracowniach Karola Kricheldorfa, a od 1888 roku krótko u Wilhelma Dürra. Z tego okresu pochodzi Portret kobiety (Cyganka) – realistyczne dzieło, które już ujawniało jej niezwykłe wyczucie koloru, które w głębokiej , ciemnej czerwieni zyskuje wymiar symboliczny.
RQ55EXOVTLVEN
Ilustracja o kształcie pionowego prostokąta przedstawia obraz Olgi Boznańskiej „Portret kobiety (Cyganka)”. Ukazuje młodą kobietę ubraną w bordową, umarszczoną bluzkę z odsłoniętym lewym ramieniem, stojącą bokiem. Prawą rękę zaciśniętą w pięść trzyma na brzuchu. Na głowie ma zawiązaną szarą chustkę. W jej lewym uchu widoczny jest bordowy kolczyk. Za kobietą znajduje się jasne tło z podpisem w prawym górnym rogu.
Olga Boznańska, „Portret kobiety (Cyganka)”, 1888 r., Muzeum Narodowe w Krakowie, pinakoteka.zascianek.pl, CC BY 3.0.
Przez wiele lat obrazom Boznańskiej towarzyszyły szarości, czernie i biele z akcentami czerwieni, a z czasem jej paleta wzbogaciła się o liczne tony i odcienie. Kilka miesięcy później powstały Imieniny Babuni (1888–1889). Artystka zbudowała kompozycję poprzez ustępujące w głąb plany: w rozbudowanym wnętrzu umieściła dwie postaci – dziewczynkę na pierwszym planie po lewej stronie oraz starszą kobietę w głębi. Precyzyjny rysunek ustąpił tu miejsca grze pastelowych barw. Obraz wyróżnia silne działanie koloru, bogata materia malarska, brak koloru lokalnego oraz charakterystyczna dla Boznańskiej narastająca skłonność do tworzenia atmosfery nieokreślonego smutku.
RCEB9M9U749BZ
Ilustracja o kształcie pionowego prostokąta przedstawia obraz Olgi Boznańskiej „Imieniny babuni”. Ukazuje małą dziewczynkę o długich blond włosach z wpiętą czerwoną kokardą. Ma na sobie długą, białą sukienkę. W dłoni trzyma mały bukiet z biało‑granatowych kwiatów. Dziewczynka ustawiona jest bokiem do widza. Z jej prawej strony, na ścianie wisi obraz. W tle w fotelu siedzi starsza kobieta w ciemnej bluzce i jasnej spódnicy. Sylwetka postaci jest mniej wyraźna. W obrazie dominuj ą brązy i ugry oraz pożółkłe, stonowane biele.
Olga Boznańska, „Imieniny babuni”, 1889 r., Muzeum Narodowe w Warszawie, pinakoteka.zascianek.pl, CC BY 3.0.
Gra koloru i wpływy impresjonistyczne
W 1890 roku Boznańska stworzyła pierwszą wersję Bretonki, obrazu, w którym widać pierwsze wpływy impresjonizmu i związki artystki z Francją. W 1892 wystawiała swoje prace w Warszawie i Berlinie. W kolejnych latach jej obrazy prezentowano także w Pradze i Monachium, choć Jury Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie odrzuciło jej obraz.
R1B855615FJ6T
Ilustracja interaktywna o kształcie pionowego prostokąta przedstawia obraz Olgi Boznańskiej „Bretonka”. Ukazuje dziewczynę siedzącą na parapecie otwartego okna. Ma na sobie długą, błękitną suknię. Na głowie oraz na ramionach ma założone jasne chusty. Dziewczynka ma zamknięte oczy. Dłonie położone ma na kolanach. Za oknem znajduje się fragment miasta z budynkami i zielenią. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Na obrazie widoczna jest dziewczynka ubrana w ludowy bretoński strój. Dziewczynka siedzi na parapecie i spogląda w okno za którym widoczne jest miasto. 2. Artystka podjęła się wyzwania, jakim było ukazanie odbicia modelki w szybie okiennej oraz sposób w jaki pada na nią światło. Sposób operowania plamą barwną, próba uchwycenia światła są rozwiązaniami typowymi dla malarstwa impresjonistycznego.
Ilustracja interaktywna o kształcie pionowego prostokąta przedstawia obraz Olgi Boznańskiej „Bretonka”. Ukazuje dziewczynę siedzącą na parapecie otwartego okna. Ma na sobie długą, błękitną suknię. Na głowie oraz na ramionach ma założone jasne chusty. Dziewczynka ma zamknięte oczy. Dłonie położone ma na kolanach. Za oknem znajduje się fragment miasta z budynkami i zielenią. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Na obrazie widoczna jest dziewczynka ubrana w ludowy bretoński strój. Dziewczynka siedzi na parapecie i spogląda w okno za którym widoczne jest miasto. 2. Artystka podjęła się wyzwania, jakim było ukazanie odbicia modelki w szybie okiennej oraz sposób w jaki pada na nią światło. Sposób operowania plamą barwną, próba uchwycenia światła są rozwiązaniami typowymi dla malarstwa impresjonistycznego.
Olga Boznańska, „Bretonka”, 1890 r., Muzeum Narodowe w Krakowie, pinakoteka.zascianek.pl, CC BY 3.0.
Artystka była bardziej doceniana w świecie niż w kraju. W tym okresie powstał Portret malarza Pawła Nauena, arcydzieło wykazujące nieprzeciętne wartości malarskie. W 1894 otrzymała za niego srebrny medal we Lwowie i złoty w Wiedniu z rąk arcyksięcia Karola Ludwika.
RK2SPE9JCHKXC
Ilustracja interaktywna o kształcie pionowego prostokąta przedstawia obraz Olgi Boznańskiej „Portret malarza Paula Neuena”. Ukazuje mężczyznę z wąsami o ciemnych włosach., siedzącego na brązowej kanapie bokiem do widza. Ubrany jest w ciemne spodnie oraz ciemny, długi żakiet z postawionym kołnierzem. Obie dłonie trzyma na kolanie, założone jedna na drugą. Na znajdującym się przed nim stoliku leży taca z filiżanką. Tło stanowi jasna ściana. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Przedstawia swojego modela jako „dekadenta” siedzącego bokiem na sofie w kwiaty, na tle jasnej ściany. 2. Pozycja siedzącego przypomina Portret Emila Zoli Edouarda Maneta. Podobieństwo z mistrzem impresjonizmu wyraża się także w użyciu plamy barwnej jako elementu budującego kompozycję. Ciemna sylwetka Nauena przecina kompozycję po diagonalu, skontrastowana jest z jasnymi barwami twarzy i dłoni modela oraz tłem ściany. 3. Dodatkowe akcenty kolorystyczne stanowi martwa natura, umieszczona na pierwszym planie, składająca się z czerwonej tacki i biało‑niebieskiej filiżanki.
Ilustracja interaktywna o kształcie pionowego prostokąta przedstawia obraz Olgi Boznańskiej „Portret malarza Paula Neuena”. Ukazuje mężczyznę z wąsami o ciemnych włosach., siedzącego na brązowej kanapie bokiem do widza. Ubrany jest w ciemne spodnie oraz ciemny, długi żakiet z postawionym kołnierzem. Obie dłonie trzyma na kolanie, założone jedna na drugą. Na znajdującym się przed nim stoliku leży taca z filiżanką. Tło stanowi jasna ściana. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Przedstawia swojego modela jako „dekadenta” siedzącego bokiem na sofie w kwiaty, na tle jasnej ściany. 2. Pozycja siedzącego przypomina Portret Emila Zoli Edouarda Maneta. Podobieństwo z mistrzem impresjonizmu wyraża się także w użyciu plamy barwnej jako elementu budującego kompozycję. Ciemna sylwetka Nauena przecina kompozycję po diagonalu, skontrastowana jest z jasnymi barwami twarzy i dłoni modela oraz tłem ściany. 3. Dodatkowe akcenty kolorystyczne stanowi martwa natura, umieszczona na pierwszym planie, składająca się z czerwonej tacki i biało‑niebieskiej filiżanki.
Olga Boznańska, „Portret malarza Paula Neuena”, 1893 r., Muzeum Narodowe w Krakowie, pinakoteka.zascianek.pl, CC BY 3.0.
W tym okresie Boznańska namalowała Dziewczynkę z chryzantemami , najbardziej znany portret artystki, o ogromnym ładunku psychologicznym, szarosrebrzystej palecie, bogatej skali tonów i subtelnych akcentach kolorystycznych. Malarska analiza szarości w obrazach Boznańskiej wyraża wpływy Jamesa Whistlera, którego twórczością była zafascynowana.
Technika przypomina malarstwo impresjonistów, zwłaszcza w sposobie nakładania kolorów w przedstawieniu chryzantem. Niebezpieczeństwo chromatycznej monotonii omija dzięki bogactwu barw – jej szarości są srebrzyste, różowawo‑fioletowe lub perłowe. Szczególny akcent stanowią rudawo‑złote włosy dziewczynki.
R1ENUGTVLK99H
Ilustracja interaktywna o kształcie pionowego prostokąta przedstawia obraz Olgi Boznańskiej „Dziewczynka z chryzantemami”. Ukazuje młodą dziewczynę ubrana w długą, ciemną sukienkę. W dłoniach trzyma białe chryzantemy. Postać ma lekko kręcone brązowe włosy oraz ciemne oczy. Splecione ręce trzyma przed sobą. Za dziewczynką widoczne jest jasnofioletowe tło z odbijającym się cieniem. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Spojrzenie dziewczynki wywołuje uczucie nieokreślonego niepokoju i zakłopotania. Odbiorca odczuwa stan emocjonalny dojrzewającego dziecka – bezradność i strach. 2. W jasnej twarzy modelki świecą ciemne jak węgiel, szeroko otwarte oczy. 3. Splecione dłonie, w tej samej barwie jak twarz, w geście charakterystycznym dla osób, które nie potrafią znaleźć naturalnej pozy, podkreślają niepewność.
Ilustracja interaktywna o kształcie pionowego prostokąta przedstawia obraz Olgi Boznańskiej „Dziewczynka z chryzantemami”. Ukazuje młodą dziewczynę ubrana w długą, ciemną sukienkę. W dłoniach trzyma białe chryzantemy. Postać ma lekko kręcone brązowe włosy oraz ciemne oczy. Splecione ręce trzyma przed sobą. Za dziewczynką widoczne jest jasnofioletowe tło z odbijającym się cieniem. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Spojrzenie dziewczynki wywołuje uczucie nieokreślonego niepokoju i zakłopotania. Odbiorca odczuwa stan emocjonalny dojrzewającego dziecka – bezradność i strach. 2. W jasnej twarzy modelki świecą ciemne jak węgiel, szeroko otwarte oczy. 3. Splecione dłonie, w tej samej barwie jak twarz, w geście charakterystycznym dla osób, które nie potrafią znaleźć naturalnej pozy, podkreślają niepewność.
Olga Boznańska, „Dziewczynka z chryzantemami”, 1894 r., Muzeum Narodowe w Krakowie, pinakoteka.zascianek.pl, CC BY 3.0.
Portret psychologiczny i analiza wewnętrznego świata
Portrety Boznańskiej cechuje głęboka psychologia postaci i introspekcja. Stosowała miękkie pociągnięcia pędzla, subtelne przejścia tonalne i stopniowane światło, aby oddać emocje i charakter modela. Wśród najważniejszych dzieł z tego okresu znajdują się Portret panny Dygat (1903), Portret młodej kobiety w bieli (1912) i Portret pani D. (1913) – wszystkie łączy stonowana kolorystyka, brak wyraźnego konturu i subtelność w oddaniu psychiki portretowanych.
R19KCL6Z76F4V
Ilustracja interaktywna o kształcie pionowego prostokąta przedstawia „Portret panny Dygat”. Olgi Boznańskiej. Ukazuje kobietę o jasnych, lekko kręconych włosach. Ubrana jest w długą, białą suknię. Na wysokości piersi, po lewej stronie ma przyczepiony do sukni kwiat. Siedząca postać ma twarz skierowaną w stronę widza, złożone dłonie położone ma na kolanie. Tło jest rozmyte, możemy dostrzec stojący na półce zegar. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Obraz przedstawia młodą kobietę siedzącą bokiem, z twarzą skierowaną wprost na widza. 2. Subtelna kolorystyka – szaro‑beżowa suknia z przypiętym do niej bladoróżowym kwiatem, jasna karnacja modelki o lekko zaróżowionych powiekach i dłoniach, błękitno‑szara sofa, na której siedzi. 3. Brak zdecydowanych konturów podkreślają kobiecą delikatność portretowanej panny, z którą kontrastuje – rzadko spotykany u artystki – geometryczny kształt, znajdującego się za portretowaną, drewnianego mebelka. Trójkąt i trapez w kolorystyce brązowo‑szarej, obok okrąg tarczy zegara w bieli. Rekwizyt ten umieszczony na obrazie w tle – geometryczny, mechaniczny, może symbolizować ostrzeżenie o przemijalności czasu zarówno dla młodziutkiej kobiety, jak również dla odbiorców.
Ilustracja interaktywna o kształcie pionowego prostokąta przedstawia „Portret panny Dygat”. Olgi Boznańskiej. Ukazuje kobietę o jasnych, lekko kręconych włosach. Ubrana jest w długą, białą suknię. Na wysokości piersi, po lewej stronie ma przyczepiony do sukni kwiat. Siedząca postać ma twarz skierowaną w stronę widza, złożone dłonie położone ma na kolanie. Tło jest rozmyte, możemy dostrzec stojący na półce zegar. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Obraz przedstawia młodą kobietę siedzącą bokiem, z twarzą skierowaną wprost na widza. 2. Subtelna kolorystyka – szaro‑beżowa suknia z przypiętym do niej bladoróżowym kwiatem, jasna karnacja modelki o lekko zaróżowionych powiekach i dłoniach, błękitno‑szara sofa, na której siedzi. 3. Brak zdecydowanych konturów podkreślają kobiecą delikatność portretowanej panny, z którą kontrastuje – rzadko spotykany u artystki – geometryczny kształt, znajdującego się za portretowaną, drewnianego mebelka. Trójkąt i trapez w kolorystyce brązowo‑szarej, obok okrąg tarczy zegara w bieli. Rekwizyt ten umieszczony na obrazie w tle – geometryczny, mechaniczny, może symbolizować ostrzeżenie o przemijalności czasu zarówno dla młodziutkiej kobiety, jak również dla odbiorców.
Olga Boznańska, „Portret panny Dygat”, 1903 r., Muzeum Orsay w Paryżu, pinakoteka.zascianek.pl, CC BY 3.0.
Slajd 1 z 2
R446Z1F5K97P51
Ilustracja o kształcie pionowego prostokąta przedstawia „Portret młodej kobiety w bieli” Olgi Boznańskiej. Ukazuje kobietę o krótkich, ciemnych, lekko kręconych włosach. Ubrana jest w białą suknię z odkrytymi ramionami. Siedząca postać ręce ma położone na oparciach krzesła. Jej twarz zwrócona jest w stronę widza. Tłem jest ściana o rdzawo‑szaro‑zielonkawym odcieniu.
Olga Boznańska, „Portret młodej kobiety w bieli”, 1912 r., Muzeum Orsay w Paryżu, pinakoteka.zascianek.pl, CC BY 3.0.
RKBHXVVJ4JPTG1
Ilustracja o kształcie pionowego prostokąta przedstawia obraz „Portret pani D.” Olgi Boznańskiej. Ukazuje kobietę o lekko kręconych, niedługich włosach, siedzącą frontalnie do widza. Ubrana jest we wzorzystą suknię z odkrytymi ramionami. Skrzyżowane dłonie trzyma na kolanach. Za postacią znajduje się rozmyte tło w kolorach: pomarańczowym, szarym i zielonkawym.
Olga Boznańska, „Portret pani D.”, 1913 r., Muzeum Orsay w Paryżu, pinakoteka.zascianek.pl, CC BY 3.0.
Autoportrety – introspekcja i własny wizerunek
Po śmierci ojca w 1906 roku Boznańska maluje serię autoportretów. Obrazy te przedstawiają zarówno fizyczny wygląd artystki, jak i jej psychologiczne stany – żal, cierpienie, zamyślenie. Sama artystka podkreślała, że w portretach interesuje ją prawda wewnętrzna, charakter portretowanego, dusza cierpiąca, umęczona, myśląca i pracująca. Strój i makijaż pozostają w modzie przełomu XIX i XX wieku, a dłonie często są ukryte, pozostając jedynie w sugestii barwnej, co podkreśla introspekcyjny charakter portretu.
R2UJZHQPUMJ3B
Ilustracja o kształcie pionowego prostokąta przedstawia „Autoportret” Olgi Boznańskiej. Ukazuje artystkę ubraną w ciemną suknię. Głowę ma zwróconą w stronę widza. Na twarzy kobiety widoczne jest zamyślenie. Za postacią znajduje się ciemne tło. W obrazie dominują szarości, czernie i rdzawe brązy.
Olga Boznańska, „Autoportret”, 1906 r., Muzeum Narodowe w Krakowie, pinakoteka.zascianek.pl, CC BY 3.0.
W Autoportrecie z kwiatami dostrzegamy mocną stylizację własnego wizerunku. Strój – suknia zakrywająca ciało aż po samą szyję wedle mody z ok. 1900 roku. Boznańska do końca swojego życia pozostała wierna tej modzie, ubierając się w charakterystyczne kreacje przełomu wieków. W podobnym stylu utrzymuje sentymentalną manierę makijażu – opadające, podkreślone kredką ciemne brwi oraz włosy upięte w wysoki kok. W autoportretach tych widzimy kobietę o wysoko uniesionej głowie, zaciśniętych nerwowo wąskich ustach i spiętej twarzy. Artystka nie upiększa siebie, wierna własnej zasadzie – „maluję to, co widzę”.
RQJR6N7FXZ9NP
Ilustracja o kształcie pionowego prostokąta przedstawia „Autoportret z kwiatami” Olgi Boznańskiej. Ukazuje artystkę w kapeluszu na głowie, żakiecie i ciemnym golfie. Twarz ma zwróconą w stronę widza, widać na niej powagę, ale także delikatny półuśmiech. W dłoniach trzyma czerwone kwiaty. Za postacią znajduje rozmyte tło w odcieniach zieleni.
Olga Boznańska, „Autoportret z kwiatami”, ok. 1909 r., Muzeum Narodowe w Krakowie, pinakoteka.zascianek.pl, CC BY 3.0.
Symbolika i ekspresja w późniejszych dziełach artystki
W późniejszych pracach Boznańskiej, takich jak Portret Gabrieli Reval (1912) czy Katedra w Pizie (ok. 1905), widać eksperymenty z kompozycją, formą i kolorem. Związki z impresjonizmem przejawiają się w symfonii tonów, subtelnych plamach barwnych i swobodzie pociągnięć pędzla, przy jednoczesnym zachowaniu portretowej psychologii. Boznańska nie malowała w plenerze, a światło w jej obrazach jest niezależne od pory dnia i pogody, co różni ją od klasycznych impresjonistów.
RH3FSVPR96UTT
Ilustracja o kształcie pionowego prostokąta przedstawia „Portret Gabrieli Reval” Olgi Boznańskiej. Ukazuje kobietę w ciemnym kapeluszu z dużym, falistym rondem. Ubrana jest w długą, białą suknię z peleryną. Postać siedzi bokiem na krześle. Twarz ma zwróconą w stronę widza. Jedną ręką podpiera się za bok, natomiast drugą trzyma na poręczy krzesła. Na palcach widoczne są pierścienie. Za postacią znajduje się rozmyte, wyblakłe tło w odcieniach szarości, fioletu i bieli.
Olga Boznańska, „Portret Gabrieli Reval”, 1912 r., Muzeum Narodowe w Krakowie, pinakoteka.zascianek.pl, CC BY 3.0.
Stosunek Boznańskiej do impresjonizmu
Choć Boznańska była przede wszystkim artystką symboliczno‑psychologiczną, w jej twórczości próbowano dopatrzeć się wpływów impresjonizmu. Powiązania te widoczne dostrzegano w spłaszczeniu powierzchni obrazu, grze kolorów w jednej tonacji. Artystka jednak prawie nigdy nie malowała w plenerze, a malowała we wnętrzu, w opozycji do impresjonistycznej obserwacji światła. Autorka sama nie jednak nie identyfikowała się z nurtem impresjonistycznym, a nawet wyrażała zaskoczenie takim skojarzeniom.
Znaczącą różnicą był też stosunek do postaci ludzkiej. Impresjoniści traktowali człowieka analogicznie do elementu krajobrazu, tymczasem Boznańska w portretach skupiała się na ukazaniu wewnętrznej prawdy o człowieku, tworząc portrety psychologiczne. Rzadko stosowała technikę dywizjonistyczną, jej obrazy powstawały szerokimi pociągnięciami pędzla.
