Pod lupą nowej wiedzy

Początki twórczości Matise'a

Henri Matisse urodził się w 1869 roku w Le Cateau‑Cambrésis na północnym wschodzie Francji. Jego przygoda z malarstwem zaczęła się w 1889 roku, gdy w wyniku choroby zmuszony był przebywać w domu. Dwa lata później udał się do Paryża aby studiować malarstwo. Podążał tradycyjną, dziewiętnastowieczną ścieżką akademicką: najpierw trafił do prywatnej Académie Julian, a od 1892 roku studiował w prestiżowej Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Pięknych pod okiem symbolisty Gustave’a Moreau. Nauczyciel ten nakłaniał swoich uczniów do głębokich przemyśleń nad dziełami, do korzystania z wyobraźni nawet kosztem wirtuozerii technicznej.

Wczesne obrazy Matisse’a, które wystawiał od 1895 roku, były bardzo tradycyjne, zakorzenione w suchej, akademickiej manierze, objawiającej się zwłaszcza w rysunku. Tworzył głównie martwe natury i pejzaże inspirowane sztuką Jeana Chardina, Nicolasa Poussina i innych klasyków malarstwa. Do wczesnych dzieł należy obraz Czytająca kobieta, przedstawiający ustawioną tyłem do widza, ubraną na czarno kobietę zanurzoną w lekturze.

Latem 1896 roku Matisse udał się na wyspę Belle‑Île u wybrzeży Bretanii. Spotkał tam australijskiego malarza Johna Petera Russela, który zaznajomił go z impresjonizmem. Przez dwa kolejne lata Matisse pracował pod okiem Russsela, co doprowadziło do porzucenia ziemistych kolorów na rzecz jaśniejszej i bardziej intensywnej palety barwnej. Doskonałym przykładem jest pejzaż Domy w Kervilahouen na Belle‑Île. Pod wpływem inspiracji impresjonizmem Matisse zrezygnował z perspektywy linearnej: głębia kształtowana jest jedynie za pomocą barwy. Farby nakładane są małymi porcjami obok siebie, nieraz w kontrastujących zestawieniach.

RR561CFFGC4DK1

Ilustracja interaktywna przedstawia obraz pt. „Domy w Kervilahouen na Belle‑Île” autorstwa Henriego Matisse. Obraz ukazuje domy w Kervilahouen na Belle‑Île. Na obrazie widać białe, niskie domy z ciemnym dachem. Na pierwszym planie znajduje się przestrzeń pokryta kolorowymi plamami farby. Artysta nakłada farby małymi porcjami obok siebie, nieraz w kontrastujących zestawieniach.

W kolejnych latach Matisse odkrywał inne aktualne nurty artystyczne oraz dzieła wybitnych malarzy, a wpływy te oddziaływały na jego sztukę. Powstała wówczas cała seria martwych natur. Aranżując na płótnie przedmioty codziennego użytku, artysta odwoływał się do doświadczeń swoich poprzedników, szukając przy tym swojego własnego stylu. Eksperymentował ze sposobem nakładania farby, ukazywaniem światła oraz kompozycją. Stopniowo coraz większe znaczenie zyskiwał w jego dziełach kolor.

Obrazem Francuza, który w owym czasie zapewnił mu pewien rozgłos był Stół obiadowy z 1897 roku. Dzieło przedstawia ustawiony po przekątnej od prawego dolnego narożnika kompozycji, syto zastawiony stół. Stojąca przy nim służąca, ubrana w ciemnoczerwoną bluzkę oraz kontrastujące z nią, białe czepek i fartuch, poprawia ułożenie kwiatów w wazonie. Malowidło charakteryzuje się migotliwością spowodowaną przez światło odbijające się w elementach zastawy stołowej i butelkach oraz kieliszkach ustawionych na białym obrusie. Intensywność barw przedstawionych przedmiotów jest stonowana, podporządkowuje się oświetleniu, co współgra ze statycznością dzieła. Zwracano uwagę na podobieństwa do twórczości Pierre’a‑Auguste’a Renoira oraz tradycyjny, klasyczny sposób zakomponowania płótna.

RH7C7XB4E8GQR1

Ilustracja przedstawia obraz pt. „Stół obiadowy” autorstwa Henriego Matisse. Dzieło ukazuje nakryty białym obrusem stół. Jest on suto zastawiony. Stojąca przy nim służąca, ubrana w ciemnoczerwoną bluzkę oraz kontrastujące z nią, biały czepek i fartuch, poprawia ułożenie kwiatów w wazonie. Malowidło charakteryzuje się migotliwościami utworzonymi przez światło odbijające się w elementach zastaw stołowych i butelkach oraz kieliszkach ustawionych na białym obrusie.

Podczas pobytu na Korsyce w 1898 roku Matisse wykonał ponad 50 pejzaży inspirowanych impresjonizmem, postimpresjonizmem oraz malarstwem Josepha Mallorda Williama Turnera, które poznał odwiedzając Londyn. Francuski artysta zachwycił się południowym słońcem i jego wpływem na kolorystykę. Korsykański krajobraz oddziałuje na widza spokojną, uporządkowana kompozycją. Wypełniony jest całą gamą różów, błękitów i fioletów, nakładanych grubymi, impastowymi warstwami. Przedstawione obiekty są mocno uproszczone, zredukowane, co przywodzi na myśl malarstwo postimpresjonistów. Wiadomo, że Matisse posiadał obrazy między innymi Vincenta van Gogha, Paula Cézanne’a i Paula Gauguina

W 1899 roku artysta zainspirowany lekturą traktatu Paula Signaca Od Eugene’a Dalacroix do postimpresjonizmu zaczął stosować technikę dywizjonistyczną, charakterystyczną dla neoimpresjonizmu. Najsłynniejszym dziełem z tego czasu jest Studium nagiej kobiety.

Wczesne obrazy Matisse’a stanowią dopiero grunt dla późniejszych eksperymentów, które wprowadziły nazwisko francuskiego malarza do światowej historii sztuki. Około 1900 roku był on uformowanym twórcą, znającym wszystkie aktualne nurty artystyczne oraz najważniejszych przedstawicieli rodzącej się awangardy. Gotowy był już, aby wznieść swoją sztukę na wyższy poziom i z naśladowcy stać się kreatorem nowych trendów jako lider fowistów.

Fowizm był pierwszym kierunkiem należącym do sztuki awangardowej. Fowiści działali we Francji w latach 1905‑1908, odwołując się też w późniejszych pracach do wykształconych w tym okresie zasad. Nurt nie był poparty manifestami artystycznymi, określającymi program grupy. Jej nazwa pochodzi od przypadkowego stwierdzenia krytyka sztuki Louisa Vauxcellesa, oglądającego wystawę prac fowistów w ramach Salonu Jesiennego (1905), wśród których znajdowały się dwie rzeźby, dziecięcy tors i popiersie kobiece Alberta Marque’a, utrzymane w tradycyjnej stylistyce. Wymyślone przez niego określenie Donatello chez les fauves! (Donatello wśród dzikich bestii!), czyli fauves/fowiści – dzikie bestie, powtórzone w recenzji wystawy opublikowanej na łamach czasopisma Gil Blas 17 października 1905 roku, szybko zrobiło karierę, jako nazwa ugrupowania artystycznego. Do jego uformowania przyczyniły się trzy grupy. Pierwszą wywodzącą się z pracowni Gustave’a Moreau w paryskiej Szkole Sztuk Pięknych i Académie Carrière w Paryżu, którą tworzyli: Henri Matisse, Albert Marquet, Charles Camoin, Jean Puy i Henri Manguin. Drugą była tzw. dwójka z Chatou, czyli Maurice de Vlaminck i André Derain. Natomiast przedstawicielami trzeciej, określanej jako trio z Hawru byli Othon Friesz, Raoul Dufy i Georges Braque. Przywódcą grupy został Matisse. Twórcy byli przedstawicielami nowej generacji artystów, stawiającej nacisk na indywidualne poszukiwania nowego języka plastycznego koncentrującego się na kolorze. W konsekwencji ten proces spowodował rezygnację z rzeczywistego przedstawiania świata, co powodowało, że stosowane przez nich barwy często były nieoczywiste (nie odpowiadały barwie lokalnej).

Fowiści inspirowali się twórczością impresjonistów i neoimpresjonistów, stosując energiczne ruchy pędzla oraz pointylizm i dywizjonizm. Przykładem tych poszukiwań może być obraz Matisse’a Przepych, spokój i rozkosz.

Płótno zostało namalowane w Paryżu na podstawie szkiców wykonanych latem 1904 roku w Saint‑Tropez, w towarzystwie Paula Signaca, przedstawiciela neoimpresjonizmu. Praca ma charakter szkicowy, na co wpłynęła zastosowana technika, polegająca na nakładaniu farby fragmentarycznymi pociągnięciami pędzla różnej szerokości, tworzącymi rozwibrowaną strukturę. Odwołując się pod tym względem do neoimpresjonizmu, artysta nie przestrzegał ściśle jego zasad, starając się nadać barwie jak największą siłę i niezależność, odrzucając zasady chromatyki. Dzięki temu Matisse dokonał przekształcenia sceny rodzajowej w kompozycję o charakterze symbolicznym, co dodatkowo podkreślił jej tytuł zaczerpnięty z wiersza Charlesa Baudelaire’a Zaproszenie do podróży: Tam zawsze ład, piękno, przepychy/I rozkosz, i spokój trwa cichy. (Charles Baudelaire Zaproszenie do podróży).

Artyści odwoływali się do dorobku Vincenta van Gogha i Paula Gauguina, prekursorów nowego podejścia do problematyki koloru w malarstwie. Van Gogh w swoich pracach nie stosuje tradycyjnego światłocieniowego modelunku, przejść i półtonów. Głównym środkiem wyrazu staje się kolor. W jego obrazach intensywne barwy bezpośrednio ze sobą kontrastują. Farba nakładana jest grubo, tworząc bogatą fakturę o widocznych śladach pędzla. Sam artysta radzi używać surowych kolorów, zalecając też pozostawianie gdzieniegdzie miejsc niewykończonych, niezamalowanych farbą. Prace przekazują odczucia i stany psychiczne twórcy. Dla spotęgowania wrażenia stosowana jest także deformacja kształtów. Z kolei inspirując się twórczością Gauguina fowiści odrzucili iluzjonistyczne i naśladowcze obrazowanie świata, związane z tradycją malarską. Odchodząc od dotychczasowych zasad, zwrócili uwagę na sformułowaną przez Gauguina teorię syntetyzmu polegającą na stosowaniu płaskich plam o intensywnej barwie, obwiedzionych ciemnym konturem. Idąc za jego przykładem, zwrócili uwagę na znaczenie sztuki prymitywnej i pozaeuropejskiej.

Prace van Gogha zostały zaprezentowane na wystawach w 1901 roku w paryskiej galerii Bernheim‑Jeune oraz w 1906 roku w ramach Salonu Niezależnych. Tutaj też, w 1905 roku, miała miejsce wystawa twórczości Paula Gauguina.

R1NLHNXC48NAJ1

Ilustracja przedstawia obraz Maurice’a de Vlamincka „Przy kontuarze” o kształcie pionowego prostokąta. Ukazuje rudowłosą kobietę, ubraną w obcisłą, jasną koszulę. Na lewej piersi ma wpięty czerwony kwiat. Postać ma intensywne, czerwone usta, w których trzyma papierosa. Jej oczy są mocno podkreślone czarnym konturem. Przed kobietą, na blacie, stoi duża szklanka z czerwonym napojem. Na czarnym tle znajduje się uliczna lampa.

Przykładem odwołania do tych źródeł inspiracji może być obraz Przy kontuarze Vlamincka z 1900 roku. Pole obrazowe wypełnia portret kobiety w ujęciu popiersiowym. Przed siedzącą przy barze modelką stoi szklanka wypełniona czerwonym napojem. Jego kolor kontrastuje z bielą bluzki, ozdobioną czerwonym kwiatem. Rude włosy kobiety, niedbale zebrane w kok upięty na czubku głowy, opadają na czoło. Lekko zasłaniają brwi i niebieskie oczy. Praca malowana jest płaszczyznowo. Uproszczony wizerunek umieszczony jest na niemal jednolitym czarnym tle, które nieznacznie rozświetla latarnia usytuowana w lewym rogu. Poszczególne elementy portretu określa czarna linia konturu. Farba nakładana jest prosto z tuby, tworząc grubą fakturę, w której widoczne są pociągnięcia pędzla. Wizerunek sprawia wrażenie karykatury podkreślającej ujemne cechy portretowanej kobiety, jednocześnie zwracając uwagę na problemy społeczne związane z alkoholizmem i prostytucją.

Pod względem tematyki, artyści koncentrowali się głównie na portrecie i pejzażu, odrzucając kompozycje historyczne, mitologiczne i alegoryczne. W palecie malarskiej fowistów dominowały kolory czyste o dużej intensywności, zestawiane ze sobą na zasadzie kontrastu. Często obok nasyconych czerwieni, umieszczano zielenie lub żółcienie. Pomimo, że źródłem inspiracji była natura, to prace fowistów nie miały charakteru opisowego, lecz stanowiły emocjonalne utrwalenie przeżycia wywołanego wybranym fragmentem rzeczywistości, stąd charakterystyczne było odrealnienie koloru, np. czerwone pnie drzew, czy też jaskrawo kolorowe twarze portretowanych. Fowiści rezygnowali z tradycyjnej perspektywy i iluzjonizmu przestrzennego na rzecz spłaszczenia formy i scalenia jej z dwoma wymiarami płótna. Charakterystyczna była szybkość tworzenia i intensywność siły przekazu. Często kształt plamy barwnej określał ciemny (czarny) kontur. Niekiedy grupowane elementy płaszczyzny budowały dekoracyjne kompozycje.

W 1905 roku Matisse namalował obraz Kobieta w kapeluszu, ukazujący portret żony siedzącej na krześle, o którego poręcz opiera się jedną rękę. Biust ujęty jest z profilu, a twarz w ¾. Rysy twarzy zostały uproszczone, ograniczone do brązowych łuków brwiowych, schematycznie zaznaczonych czernią oczu oraz intensywnej czerwieni i różu, określających za pomocą dwóch kresek usta. Kształt nakrycia głowy oraz fragmenty ciała (ramię, dłoń) podkreśla czarna gruba linia. W kompozycji wszystkie jej części potraktowane są równorzędnie.

RC5A1ULSBFUT41

Ilustracja przedstawia obraz Henriego Matisse’a „Portret Pani Matisse” o kształcie pionowego prostokąta. Ukazuje popiersie kobiety ze smukłą twarzą i ciemnymi włosami upiętymi w kok. Trójkątny dekolt z białą lamówką w grochy odsłania część szyi. Kobieta ma wyraziste, czarne brwi. Przez środek twarzy biegnie szeroka, zielona pręga. Postać jest obwiedziona wyrazistym konturem. Tło z lewej strony zostało podzielone na połowę – w górnej części jest różowe, w dolnej - czerwone. Prawa strona tła jest zielona.

Nieco później powstał drugi portret pani Matisse, Portret pani Matisse z zieloną pręgą, nazwany tak od żółto‑zielonej smugi, wychodzącej spod ciemnych włosów, rozdzielającej twarz na dwie części. Jedna oświetlona, jest lekko różowa, przy krawędzi, na wysokości ucha i brody, zaakcentowana czerwienią. Druga pozostająca w półcieniu, której kształt podkreśla zielony kontur, pokryta jest ochrą. Śmiała pręga uwydatnia plastykę twarzy. Rysy portretowanej określają czarne i zielone linie budujące łuki brwiowe, kształt oczu. Kobieta ubrana jest w bluzkę o intensywnej czerwono‑różowej barwie, której trójkątny dekolt podkreśla zielona szeroka lamówka. Jedną połowę tła buduje zielono‑szmaragdowa płaszczyzna, skontrastowana z drugą jego częścią wypełnioną fioletem i cynobrem.

W tym samym roku André Derain namalował Portret Matisse’a.

R1XQX233GLU5P1

Ilustracja przedstawia obraz André’a Deraina „Suszenie żagli” o kształcie poziomego prostokąta zbliżonego do kwadratu. Ukazuje port rzeczny, po którego nabrzeżu przechadzają się postacie. Na dalszym planie, na brzegu rzeki, ustawione są łodzie z rozstawionymi żaglami. Za nimi znajduje się osiedle z wysokimi zabudowaniami. W tle rozciąga się górzysty pejzaż. Wszystkie elementy namalowane są swobodnie, plamami kolorów oraz posiadają konturowy obrys.

W 1905 roku, w czasie letniego pobytu w Collioure w towarzystwie Mattisse’a, Derain stworzył Suszenie żagli. Praca ukazuje fragment nadbrzeża portu, którego główną część zajmują stojące łodzie z rozłożonymi żaglami. Najbardziej oświetlone partie obrazu (żagle, fasady domów, refleksy na wodzie) artysta pozostawił niezamalowane. Dzięki bieli podobrazia praca promieniuje światłem. Pozostałe części wypełniają niebieskie i zielone smugi, oddające lustro wody oraz kadłuby łodzi, skontrastowane z żółcieniami i oranżami nadbrzeża, po którym spacerują postacie.

Obraz Henri Matisse’a Otwarte okno, stanowi charakterystyczny dla fowizmu przykład odejścia od tradycyjnie pojętej perspektywy. W przypadku tej kompozycji trudno wydzielić kolejne plany. Dokładna analiza płótna pozwala na określenie kilku jego stref. Najbliżej odbiorcy zostało umieszczone otwarte okno widziane od wewnątrz budynku. Na parapecie ustawione są doniczki z kwiatami, malowane smugami żółcieni, czerwieni, błękitu i zieleni, podobnie jak pnącze oplatające okno. Strefa roślin została oddzielona od kolejnej części kompozycji poziomą ciemną kreską. Nad nią artysta umieścił drugi pas wypełniony lustrem wody i łódkami, oddzielony kolejną poziomą linią (sugerującą linię horyzontu) od trzeciej strefy - nieba i obłoków. Zastosowana przez artystę kompozycja pasowa, znana już w starożytności, pozwoliła na osiągnięcie wrażenia głębi, poprzez umieszczanie w tzw. liniach bazowych, widoku rozpościerającego się przez otwarte okno, opierając się na zasadzie, że to co znajduje się najdalej, umieszcza się najwyżej.

R18V9BQX937UP1

Ilustracja przedstawia obraz André’a Deraina „Most Westminsterski” o kształcie poziomego prostokąta. Ukazuje czerwone nabrzeże z budynkami i niebieskimi łodziami oraz rzekę, na której połyskuje niebiesko‑żółta tafla wody, namalowana za pomocą plamek koloru. Przez rzekę prowadzi na drugą stronę metalowy, niebiesko‑czerwony most. W tle znajduje się zielono‑błękitny pejzaż miejski z białymi kłębami dymu. Niebo jest czerwonawe.

Wiosną 1906 roku André Derain wyjechał do Londynu, gdzie stworzył szereg krajobrazów ukazujących miasto. Do tej grupy należy „Charing Cross Bridge, London”. Obraz uderza siłą radosnych barw, stosowanych niezgodnie z lokalnym kolorytem. Uproszczony widok tytułowego mostu rozdziela kompozycje na dwie części. Jego dolną strefę wypełnia Tamiza. Pofalowane lustro tworzą trzy pasy. Środkowy, najbardziej oświetlony, budują różnej wielkości plamki żółcieni i oranży, łączące się z drugim czerwono–oranżowym pasem wody, na którym kołyszą się niebieskie łodzie. Również w odcieniach niebieskiego i fioletu utrzymane są boczne części obrazu - fasady domów oraz fragment rzeki po drugiej stronie. Te dwie części spaja także niebieski most ozdobiony czerwoną kratownicą. Nad nim widoczne są schematycznie ujęte charakterystyczne budowle stolicy Anglii. Zielone i niebieskie fasady śmiało odcinają się od różowo‑czerwonego nieba.

RR1JQO14RTJRD1

Ilustracja przedstawia obraz Maurice’a Vlamincka „Sekwana pod Chatou” o kształcie poziomego prostokąta zbliżonego do kwadratu. Ukazuje pejzaż marynistyczny. Po rzece płynie granatowo‑czerwony statek, a przy jej brzegu znajduje się zacumowana, pomarańczowo‑czerwona łódź. Po lewej stronie znajdują się konary pomarańczowo‑czerwonych drzew. Wszystkie elementy obwiedzione są konturową linią. Woda i niebo namalowane zostały za pomocą niebiesko‑zielonych i białych plam.

W Obrazie Mauricea de Vlamincka, Sekwana pod Chatou, ponownie zostały umieszczone ceglasto czerwone drzewa, niedaleko których została zacumowana łódź. Główną część kompozycji wypełnia woda oraz niebo, malowane różnej wielkości plamkami błękitów, zieleni i bieli. Szybkie dotknięcia pędzla, układające się w różnych kierunkach, tworzące grubą fakturę, podkreślają ruch wody oraz kształt obłoków.

W pracy Radość życia, Matisse stopniowo odchodzi od dywizjonizmu. Obraz ukazujący arkadyjski krajobraz z nagimi postaciami nawiązuje do idyllicznych przedstawień często podejmowanych przez dawnych mistrzów, jak Tycjan lub też bliższy mu chronologicznie Ingres. Sposób powiązania postaci z otaczającym je pejzażem może przywoływać również skojarzenia z płótnami Cézanne’a, ukazującymi kąpiących się.

RSL56VAEZFO2E1

Ilustracja przedstawia obraz Henriego Matisse’a „Przepych I” o kształcie pionowego prostokąta. Ukazuje trzy nagie kobiety na tle pejzażu. Na pierwszym planie, na piaszczystym brzegu rzeki stoi kobieta, której nogi wyciera pochylona, druga postać. Za nimi brzegiem biegnie kobieta z bukietem kwiatów w dłoni. Za pasem niebiesko‑białej rzeki rozciąga się górzysty pejzaż. Niebo w tle jest fioletowo‑białe. Postacie i elementy pejzażu obwiedzione są ciemną, konturową linią.

W 1907 roku Matisse namalował obraz Przepych I płaszczyznowo i linearnie, co wzmacnia dwuwymiarowość płótna.

Doświadczenia zdobyte w okresie fowistycznym Matisse wykorzystał w obrazie Taniec II, powstałym w latach 1909 – 1910. W stosunku do wcześniej analizowanych prac artysta jeszcze bardziej uprościł postaci i podkreślił rozległe, barwne płaszczyzny. Rysunek i kolor tworzą dynamiczną całość jednego z najbardziej znanych obrazów sztuki nowoczesnej.

Rok 1907 zamyka działalność fowistów. Malarze wybrali indywidualną drogę twórczą. Cechy właściwe dla kierunku nie zostały jednak w pełni porzucone. Henri Matisse wiele w tym czasie podróżował: w 1907 roku odbył podróż do Włoch, w latach 1910‑1913 odwiedził Niemcy, Hiszpanię, Rosję i Maroko. Jego styl się wykrystalizował i osiągnął artystyczną dojrzałość. Artysta nie zerwał jednak z intensywnością barw i kolorystycznymi kontrastami, będącymi charakterystycznymi cechami prac fowistycznych.

Źródło: http://wyborcza.pl/1,75410,11676476,Bezsenne_noce_profesora_Matisse_a.html?disableRedirects=true (dostęp z dnia 31.03.2018)

W latach 1909‑1910 Matisse namalował Taniec, obraz inspirowany prowansalskim tańcem ludowym farandola, mającym pogańskie tradycje. Temat ten pojawił się we wcześniejszej Radości życia, ale w nowym obrazie zyskał zupełnie inną formę – malarz użył trzech kolorów, które rozdzielił konturem. Postacie splecione w kręgu podążają w jednakowym rytmie, zataczając krąg. Wszystkie elementy dzieła są płaskimi plamami.

Matisse w pracach z tego okresu osiągnął pełną dojrzałość artystyczną, wyrażoną za pomocą dekoracyjnej, precyzyjnej, arabeskowej linii, płaskiej plamy barwnej oraz przemyślanej, zrytmizowanej kompozycji. Cechy te pojawiły się zarówno we wcześniejszej pracy Harmonia w czerwieni z 1908 roku, jak również w powstałej po Tańcu, w roku 1911, Martwej naturze z bakłażanami. Obydwa dzieła uzupełniają się i, mimo że tytuł pierwszego sugeruje temat wnętrza, to jest on jedynie pretekstem do namalowania martwej natury.

W 1912 i 1913 roku Matisse odbył dwie podróże do Maroka, gdzie zetknął się z zupełnie innym charakterem orientu niż ten, który znał z iluminatorskich wystaw. Porzucił ornamentykę i dekoracyjność na rzecz prostoty kompozycji i kolorów, przede wszystkim błękitów i zieleni. Z tego okresu pochodzi Tryptyk marokański: Widok z okna w Tangerze, Zora na tarasie i Brama kasby.

Źródło: http://wyborcza.pl/1,75410,11676476,Bezsenne_noce_profesora_Matisse_a.html?disableRedirects=true (dostęp z dnia 31.03.2018)

RKEjYr0cVIk831

Ilustracja przedstawia obraz Henriego Matisse’a pt. „Tryptyk marokański”. Składają się na niego trzy obrazy: po lewej stronie znajduje się „Widok z okna w Tangerze”. Obraz przedstawia otwarte okno, na którego parapecie stoją dwa wazony z kwiatami, a za nim rozciąga się daleki widok z krętą drogą, po której idą ludzie oraz zabudowania zamku w tle. Prawa strona tryptyku nosi tytuł „Brama kasby” i przedstawia przejście w murze, za którym znajduje się widok na nabrzeże. W środkowej części zatytułowanej „Zora na tarasie” ukazana jest klęcząca na dywanie, uśmiechnięta kobieta w chuście na głowie, ubrana w błękitny strój. Po lewej stronie siedzącej kobiety znajduje się naczynie z rybkami, a po jej prawej para butów.

Matisse nie został obojętny wobec Cézanne’a malarzy‑kubistów. Forma jego prac stała się zgeometryzowana, kolor stracił na intensywności. Okres ten zdominowały płótna o monochromatycznej kolorystyce, a tam, gdzie pojawił się kolor nie miał on znaczącej roli. Portret Grety Prozor, awangardowej aktorki, utrzymany jest w surowej gamie barwnej, z przełamanymi: zielenią, błękitem, ochrą. Kobieta o wydłużonej sylwetce, siedzi swobodnie na fotelu.

R151JkqRESFmo1

Ilustracja przedstawia „Portret Grety Prozor” Henriego Matisse’a. Centralną część dzieła wypełnia postać kobiety siedzącej na krześle. Ubrana jest w długą granatową suknię, na głowie ma czarny kapelusz. Rysy jej twarzy są mocno zaznaczone. Postać kolorystycznie współgra z tłem obrazu. Kolor twarzy kobiety, część jej sukni oraz kolor krzesła nawiązują do kolorystyki tła, które po stronie lewej obrazu jest szaroniebieskie, w jego centrum przechodzi w barwy zielone, a po prawej staje się rozświetlone, intensywnie żółte.

Utrzymany jest w stylistyce cézanne’owskiej i inspirowany dokonaniami kubistów, podobnie jak dzieło Lekcja fortepianu, o doskonale zakomponowanej powierzchni, opartej na kombinacjach figur geometrycznych. Powierzchnia obrazu podzielona jest na piony i poziomy. Postać grającego chłopca oraz kubistyczna forma kobiety na krześle przesuwają kompozycję w prawo.

RarwT8t0bhopM1

Ilustracja przedstawia obraz Henriego Matisse’a pt. „Lekcja fortepianu”. Przedstawia wnętrze, w którym udzielana jest lekcja muzyki. Za fortepianem, którego fragment zajmuje prawy dolny róg, siedzi chłopiec. W tle na wysokim krześle siedzi kobieta, której szarą sylwetkę malarz zaledwie naszkicował. lewą stronę wypełnia otwarte okno z widocznym fragmentem balkonowej balustrady. W lewym dolnym rogu malarz zamieścił figurkę kobiecego aktu.

We wrześniu 1930 roku Matisse wyjeżdża do Stanów Zjednoczonych, gdzie na zlecenie kolekcjonera sztuki współczesnej Alberta Barnesa wykonuje dekoracje do jednej z jego sal ekspozycyjnych. W lunetach znajdujących się w zakończeniach sklepień, malarz podejmuje temat tańca, realizowany już we wcześniejszych dziełach. Realizacja wymagała wielkiego zaangażowania ze względu na monumentalne rozmiary.

Po II wojnie światowej Matisse kontynuuje zapoczątkowaną dla Barnesa formę płaskich plam barwnych. Stosuje w tym celu duże arkusze papieru pomalowane gwaszem, z których wycina różne kształty, zestawiając je w gotowe kompozycje. Z  1952 roku pochodzi Smutek króla, kolaż, w którym Matisse wraca do intensywnych barw, tworząc wymowną, abstrakcyjną kompozycję.

Technikę wycinania form Matisse powtórzył w wielu innych pracach. Metoda ta pozwoliła choremu i unieruchomionemu artyście kontynuować działania twórcze w ostatnich latach życia. Oprócz wielobarwnych kompozycji powstały wówczas kolaże monochromatyczne. Do najbardziej znanych należą dzieła, w których artysta zastosował intensywny czysty błękit. Na jednolitym, jasnym tle powstawały kompozycje figuralne, najczęściej o tematyce kobiecej, akty, inspirowane postaciami mitologicznymi. Artysta osiągnął w nich minimalizm formy oraz powrócił do częstych we wczesnych okresach swojej twórczości motywów.

RS49bVBtGBkzz1

Ilustracja przedstawia obraz Henriego Matisse’a pt. „Błękitny akt”. Ilustracja przedstawia obraz Henriego Matisse’a pt. „Błękitny akt”. Jest to wycinanka, przedstawiająca siedzący akt kobiecy w kolorze błękitnym, z nienaturalnie ułożonymi częściami ciała.

RuV01G8m9en33

Ilustracja przedstawia obraz Henriego Matisse’a pt. „Wenus”. Wycinanka przedstawia zarys fragmentu ciała kobiety (bez głowy i nóg), powstały na skutek zamieszczenia wyłącznie fragmentów niebieskiego tła po bokach w ten sposób, że zarys postaci powstał z odkrytego, białego tła.

Źródło: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/Matisse-Henri;3938628.html (dostęp z dnia 31.03.2018)

Twórczość Henriego Matisse’a zajmuje wyjątkowe miejsce w historii sztuki nowoczesnej, a jej istotnym punktem odniesienia pozostaje doświadczenie fowizmu, które wyznaczyło kierunek dalszych poszukiwań artysty. W tym okresie kolor został przez niego całkowicie uniezależniony od funkcji opisowej i stał się podstawowym narzędziem budowania ekspresji oraz struktury obrazu. Intensywne zestawienia barw, uproszczenie form i odejście od iluzjonizmu stworzyły fundament nowego języka malarskiego. W kolejnych latach Matisse rozwijał te założenia, dążąc do coraz większej syntezy i harmonii kompozycyjnej przy zachowaniu nadrzędnej roli koloru. Ewolucja ta doprowadziła do ukształtowania dojrzałego stylu, który stał się jednym z kluczowych punktów odniesienia dla sztuki XX wieku i potwierdził znaczenie fowizmu jako przełomowego etapu w jego twórczości.