Pomyśl, który z wymienionych malarzy był znany z pracy pedagogicznej i miał wpływ na młodych twórców. Zastanów się też, który z nich był związany z symbolizmem i mógł inspirować Matisse’a w kierunku wyobraźni i ekspresji.

Przypomnij sobie, który z angielskich malarzy słynął z niezwykłych efektów światła i atmosfery. To właśnie ten styl zrobił na Matisse’ie ogromne wrażenie. Zwróć uwagę, że nie chodzi o malarzy realistycznych ani tych związanych z prerafaelitami.

Zwróć uwagę na sposób malowania: jedne obrazy mają bardziej ostre, kontrastowe plamy, inne są łagodniejsze i bardziej dekoracyjne. Przyjrzyj się też kolorom i dynamice pociągnięć pędzla. Każdy z tych trzech malarzy miał swój bardzo wyraźny styl. Pomyśl, który z nich malował najbardziej ekspresyjnie, a który najbardziej dekoracyjnie.

Pomyśl o malarzach, którzy eksperymentowali z mocnym kolorem, emocją i swobodą pociągnięcia pędzla. To ich postawy były fundamentem fowizmu. Zastanów się, którzy z wymienionych twórców byli prekursorami odważnego koloru, a którzy należą do zupełnie innych kierunków.

Przypomnij sobie, że fowizm był ruchem bardzo ekspresyjnym, odrzucającym tradycyjne zasady perspektywy i realistycznego odwzorowania. Zwróć uwagę, które zdania opisują swobodę koloru, uproszczenie formy i awangardowy charakter, a które brzmią jak coś sprzecznego z tym stylem.

Zwróć uwagę na motyw, układ postaci i sposób stylizacji . Tytuł zwykle odnosi się do tego, co widać i jak zachowują się przedstawione postacie. Pomyśl też, kto mógł zamówić dzieło o tak wyraźnie dekoracyjnym i symbolicznym charakterze. 

Przypomnij sobie, jak zmieniał się styl artysty: od bardziej realistycznych, przez dekoracyjne, aż po uproszczone, syntetyczne formy. Chronologia wynika z stopnia uproszczenia, intensywności koloru i sposobu przedstawienia postaci. Zastanów się, które dzieło wygląda na najwcześniejsze, a które na najbardziej dojrzałe w stylu.

Zastanów się, jakie elementy w obrazie są nienaturalne, mocno przerysowane i oparte na czystych, intensywnych kolorach. Zwróć uwagę na to, jak artysta traktuje kontur, światło i modelunek twarzy - wszystko jest uproszczone i podporządkowane ekspresji. Pomyśl, co w tym portrecie najbardziej odbiega od realizmu.

• intensywne, czyste kolory użyte bez mieszania 

• nienaturalna kolorystyka twarzy (zielona pręga, kontrastowe barwy) 

• silny, wyraźny kontur oddzielający plamy barwne 

• uproszczona forma bez realistycznego modelunku 

• ekspresyjny, emocjonalny charakter koloru ważniejszy niż zgodność z naturą

Porównaj sposoby wykorzystania koloru w dziełach Henriego Matisse’a, André Deraina i Maurice’a de Vlamincka. Zwróć uwagę na obrazy Kobieta w kapeluszu, Portret pani Matisse z zieloną pręgą, Charing Cross Bridge, London, Suszenie żagli, Czerwone drzewa i Sekwana pod Chatou. Rozważ, dlaczego fowiści przedstawiali elementy natury i postacie za pomocą barw, które nie odpowiadały ich rzeczywistemu wyglądowi.

Teza:
Rewolucja kolorystyczna fowizmu polegała na uwolnieniu barwy od obowiązku wiernego odtwarzania rzeczywistości. Kolor stał się samodzielnym środkiem budowania ekspresji, kompozycji i emocjonalnego oddziaływania obrazu.

Argumenty i przykłady:

• Henri Matisse, Kobieta w kapeluszu - twarz i ubranie modelki zostały zbudowane z intensywnych, nieoczywistych barw; kolor nie opisuje wyglądu kobiety, lecz współtworzy ekspresję i konstrukcję obrazu; 

• Henri Matisse, Portret pani Matisse z zieloną pręgą – zielona smuga przecinająca twarz nie odpowiada rzeczywistości, ale modeluje formę i organizuje kompozycję; 

• André Derain, Charing Cross Bridge, – zostaje przedstawiony za pomocą różów, czerwieni, zieleni, błękitów i fioletów; barwy nie odpowiadają lokalnemu kolorytowi, lecz nadają pejzażowi intensywność i dynamikę; 

• André Derain, Suszenie żagli – kontrast błękitów, zieleni, żółcieni i oranży oraz pozostawienie niezamalowanych fragmentów podobrazia pozwalają spotęgować wrażenie światła; 

• Maurice de Vlaminck, Czerwone drzewa – czerwony kolor drzew jest świadomym odejściem od naturalnego wyglądu pejzażu; barwa staje się środkiem emocjonalnego przekształcenia natury; 

• Maurice de Vlaminck, Sekwana pod Chatou – intensywne plamy błękitów, zieleni i bieli oraz ceglastoczerwone drzewa nie tyle opisują krajobraz, ile budują jego rytm, energię i ekspresję.

Wniosek: Fowiści dokonali zasadniczej zmiany w myśleniu o kolorze: nie pytali już przede wszystkim, jaką barwę ma przedmiot, lecz jaką barwą można wyrazić jego działanie na artystę i odbiorcę. Dzięki temu kolor przestał być podporządkowany naturze, a stał się jednym z najważniejszych autonomicznych środków języka malarskiego sztuki XX wieku.

Uwzględnij wpływ impresjonizmu, neoimpresjonizmu, Vincenta van Gogha. Odwołaj się do konkretnych dzieł Matisse’a.

Argumenty i przykłady: 

• impresjonizm – Matisse przejął zainteresowanie światłem i kolorem; w Domach w Kervilahouen na Belle‑Île wykorzystał barwę do budowania głębi; 

• neoimpresjonizm – w Przepychu, spokoju i rozkoszy zastosował fragmentaryczne pociągnięcia pędzla, ale nie przestrzegał ściśle zasad chromatyki; 

• postimpresjonizm (van Gogh) – fowiści przejęli znaczenie intensywnej barwy, kontrastu i ekspresyjnego śladu pędzla; 

Wniosek: Twórczość Matisse’a rozwijała się poprzez dialog z wcześniejszym i współczesnym mu malarstwem. Artysta przejmował wybrane rozwiązania, ale przekształcał je w kierunku własnego, coraz bardziej autonomicznego języka plastycznego.

Prześledź przemiany w stosowaniu środków i technik. Wykorzystaj Taniec, Harmonię w czerwieni, Przepych I oraz Smutek króla i Błękitny akt.

Teza: Mimo zasadniczej zmiany techniki Matisse zachował w późnej twórczości najważniejsze założenia wypracowane w okresie fowizmu: dominację koloru, płaszczyznowość, uproszczenie formy, dekoracyjność i dążenie do harmonii. 

Argumenty i przykłady: 

• Taniec – postacie są uproszczone do płaskich plam barwnych, a kompozycję organizuje rytm i kontur; 

• Harmonia w czerwieni – płaska plama, dekoracyjność i podporządkowanie całej powierzchni obrazu określonej relacji barw; Przepych I – ograniczenie iluzjonizmu i podkreślenie dwuwymiarowości płótna; 

• Błękitny akt – maksymalne uproszczenie formy przy zachowaniu znaczenia koloru, sylwety i dekoracyjności. 

Wniosek: Twórczość Mattise'a konsekwentnie zmierzała ku syntezie formy, autonomii koloru, płaszczyznowości i harmonii. Zmieniała się technika – od tradycyjnego malarstwa do wycinania form z gwaszowanych arkuszy papieru, ale podstawowe zainteresowania Matisse’a pozostały podobne.