Pomyśl, które nurty najbardziej eksperymentowały z kolorem i emocją. Zastanów się, które z nich odchodziły od realizmu na rzecz wrażenia.

Pomyśl, które określenia odnoszą się do stopnia planowania pracy. Zastanów się, które z nich sugeruje większą spontaniczność, a które większą kontrolę.

Pomyśl, które grupy były związane z awangardą i wczesną abstrakcją. Zastanów się, które działały w środowisku ekspresjonistycznym. Skojarz je z cechami porównaj z twórczością Kandinsky'ego.

Przypomnij sobie, który twórca pracował z konstrukcjami przestrzennymi, a który z malarstwem. Spróbuj powiązać nazwiska z charakterem ich działalności.

Zastanów się, jaka technika polega na wykorzystaniu gotowych elementów łączonych w jedną kompozycję. Przyjrzyj się, które działania artystyczne tworzą formę przez zestawianie materiałów, a nie przez modelowanie czy rzeźbienie w jednym tworzywie.

Zwróć uwagę, jak charakter przedstawienia koresponduje z brzmieniem tytułu. Jedne odnoszą się do ruchu, inne do konstrukcji, a jeszcze inne do sytuacji przestrzennej.

Przyjrzyj się, które pełne nazwy brzmią bardziej technicznie, a które bardziej instytucjonalnie. Skróty zwykle powstają z najbardziej charakterystycznych fragmentów nazwy.

Zastanów się, który twórca konstruktywizmu był autorem projektu o charakterze monumentalnym i ideowym.

Odwołaj się do wybranych dzieł artysty z różnych etapów jego twórczości.  Prześledź drogę od obrazów, w których można rozpoznać elementy rzeczywistości, przez ich upraszczanie i deformowanie, aż po dzieła abstrakcyjne. Zwróć uwagę na rolę koloru, linii, formy, rytmu i napięć między elementami kompozycji. Pomyśl również o analogii między malarstwem a muzyką.

Wstęp: 

• Wyjaśnij, że tradycyjne malarstwo było związane z przedstawianiem rozpoznawalnych przedmiotów i fragmentów rzeczywistości. 

• Postaw tezę, np. : Kandinsky stopniowo odchodził od przedstawiania rzeczywistości, ponieważ uznał, że malarstwo może samodzielnie budować znaczenie za pomocą koloru, linii, formy i ich wzajemnych relacji. 

Rozwinięcie: 

• Wczesna twórczość – rozpoznawalne motywy, np. pejzaże. 

• Stopniowe upraszczanie form i odchodzenie od wiernego odwzorowania natury. 

• Uwolnienie koloru od jego związku z rzeczywistością. 

• Coraz większe znaczenie linii, plamy, rytmu i napięć między formami. 

• Improwizacje jako etap prowadzący ku abstrakcji. 

• Pierwsza akwarela abstrakcyjna jako przykład zerwania z przedmiotowością. 

• Wyjaśnienie przekonania Kandinsky’ego, że dzieło może być autonomiczne i nie musi naśladować natury. 

Wniosek: 

• Kandinsky nie tyle „upraszczał” rzeczywistość, ile zmieniał zasadę funkcjonowania obrazu. 

• W malarstwie abstrakcyjnym środki plastyczne stają się samodzielnymi elementami budującymi dzieło.

W realizacji zadania wykorzystaj wybrane dzieła Kandinsky’ego. Zwróć uwagę na: dźwięk i kolor; rytm i układ form; emocje i wewnętrzne przeżycia; 

Wstęp: 

• Zauważ, że muzyka nie przedstawia przedmiotów w taki sposób jak malarstwo figuratywne, a mimo to może wywoływać emocje i oddziaływać na odbiorcę. 

• Postaw tezę: Kandinsky dostrzegał podobieństwo między muzyką a abstrakcyjnym malarstwem, ponieważ obie sztuki mogą oddziaływać za pomocą własnych środków, bez konieczności naśladowania rzeczywistości. 

Rozwinięcie: 

• Muzyka jako sztuka niezależna od przedstawiania rzeczywistości. 

• Kolor jako odpowiednik dźwięku w sensie emocjonalnego oddziaływania. 

• Znaczenie rytmu, napięcia i relacji między elementami obrazu. 

• Inspiracja koncertem Arnolda Schoenberga. 

• Impresja III (Koncert) – wykorzystanie plam i uproszczonych form do wywołania skojarzenia z muzyką. 

• Impresje, Kompozycje i Improwizacje – trzy sposoby organizowania doświadczenia artystycznego. 

• Kandinsky nie próbował dosłownie „malować muzyki”, lecz szukał wspólnego, wewnętrznego sposobu oddziaływania obu sztuk. 

Wniosek: Muzyka stała się dla Kandinsky’ego modelem sztuki autonomicznej. Dzięki temu malarstwo mogło zostać uwolnione od obowiązku przedstawiania świata i koncentrować się na własnym języku plastycznym.

Możesz zestawić: 

• Kandinsky’ego – kolor, linię, rytm, napięcia, swobodę twórczą; 

• konstruktywizm – geometryzację, konstrukcję, porządek, materiały i użyteczność; 

• Pierwszą akwarelę abstrakcyjną; Czarną siatkę; 

• Kompozycję Rodczenki; 

• Architektonikę malarską Lubow Popowej; 

• dzieła Władimira Tatlina.

Wstęp: 

• Wyjaśnij, że zarówno Kandinsky, jak i konstruktywiści odchodzili od tradycyjnego przedstawiania rzeczywistości, ale nie oznaczało to jednakowego rozumienia sztuki. 

• Postaw tezę: Kandinsky wykorzystywał abstrakcyjną formę przede wszystkim do wyrażania przeżyć i budowania autonomicznego języka malarstwa, natomiast konstruktywiści większy nacisk kładli na konstrukcję, porządek, materiały i związanie sztuki z życiem społecznym. 

Rozwinięcie: 

• Kandinsky – swobodne operowanie kolorem i linią. 

• Rytm, napięcia i relacje między formami jako podstawowe elementy obrazu. 

• Muzyczne analogie i „wewnętrzna konieczność” tworzenia. Konstruktywiści – geometryzacja i konstrukcja dzieła. 

• Znaczenie linii, koloru, masy, ruchu, rytmu oraz właściwości materiałów. 

• Odrzucenie ekspresji i indywidualizmu na rzecz roli artysty jako konstruktora i projektanta. 

• Rodczenko – geometryczna organizacja kompozycji. 

• Popowa – statyczne, wyważone układy figur i ograniczona kolorystyka. 

• Tatlin – wykorzystanie rzeczywistych materiałów i trójwymiarowości. 

Wniosek: 

Oba podejścia prowadziły do odejścia od tradycyjnego obrazowania, ale swoboda formy u Kandinsky’ego służyła przede wszystkim ekspresji i autonomii sztuki, a konstrukcja u konstruktywistów – uporządkowaniu dzieła i powiązaniu sztuki z praktycznym życiem.

Uwzględnij różnicę między koncepcją sztuki Wasyla Kandinsky’ego a założeniami konstruktywizmu oraz odwołaj się do przykładów twórczości Aleksandra Rodczenki, Władimira Tatlina i El Lissitzky’ego. Zastanów się:

• jaka była rola artysty według Kandinsky’ego;

• dlaczego konstruktywiści odrzucali indywidualizm;

• czym różni się autonomiczne dzieło od dzieła użytkowego; 

• jaką rolę pełniły plakat, fotografia, typografia, wzornictwo i architektura; 

• dlaczego konstruktywiści nazywali siebie konstruktorami i inżynierami.

Wstęp: 

Zauważ, że awangarda początku XX wieku nie ograniczała się do poszukiwania nowych środków plastycznych, lecz stawiała również pytania o funkcję artysty i sztuki. 

Postaw tezę: W rosyjskiej awangardzie nastąpiło przesunięcie od koncepcji artysty jako indywidualnego twórcy ku koncepcji artysty uczestniczącego w projektowaniu nowoczesnego życia i społeczeństwa. 

Rozwinięcie: 

• Kandinsky – artysta jako twórca autonomicznego dzieła. 

• „Konieczność wewnętrzna” i znaczenie indywidualnego przeżycia. 

• Abstrakcja jako możliwość stworzenia niezależnego języka sztuki. 

• Konstruktywiści – krytyka indywidualizmu i tradycyjnego malarstwa sztalugowego. 

• Artysta jako konstruktor, projektant i inżynier. 

• Znaczenie użyteczności dzieła i związku sztuki z życiem. 

• Rodczenko – plakat, typografia, fotografia i wzornictwo przemysłowe. 

• Tatlin – projekt Pomnika III Międzynarodówki jako przykład połączenia sztuki, architektury i idei społecznych. 

• El Lissitzky – Czerwonym klinem uderz w białych jako przykład podporządkowania środków plastycznych komunikatowi ideologicznemu. 

• Rozszerzenie działalności artystycznej na fotografię, projektowanie, typografię i architekturę. 

Wniosek: 

Rosyjski konstruktywizm przedefiniował rolę artysty: z twórcy autonomicznych dzieł stawał się on projektantem przestrzeni, przedmiotów i komunikatów funkcjonujących w społeczeństwie. Tym samym awangarda zmieniła nie tylko formę dzieła, lecz także sposób rozumienia samej działalności artystycznej.