Ekspresjonizm, styl międzynarodowy i szkoła Bauhausu jako fundamenty nowoczesnej architektury
Walter Gropius, Główny budynek Bauhausu, 1925‑1926, Dessau, Niemcy
Źródło: M H.DE, dostępny w internecie: Wikimedia.org, licencja: CC BY-SA 3.0.
Pod lupą nowej wiedzy
Narodziny nowoczesnej architektury
Architektura pierwszej połowy XX wieku rozwijała się w warunkach gwałtownych przemian społecznych, technologicznych i kulturowych, które wymusiły odejście od historycznych form i poszukiwanie zupełnie nowych sposobów kształtowania przestrzeni. Modernizacja miast, rozwój przemysłu, zmiany obyczajowe i doświadczenia wojenne sprawiły, że architekci zaczęli traktować budynek nie jako kontynuację tradycji, lecz jako wyraz nowej epoki. W tym dynamicznym kontekście pojawiły się nurty, które ukształtowały fundamenty nowoczesnej architektury. Architekci poszukiwali rozwiązań odpowiadających potrzebom współczesnego społeczeństwa, co doprowadziło do wykształcenia różnorodnych tendencji wyznaczających dalszy rozwój architektury XX wieku.
Ekspresjonizm jako nurt w architekturze
Ekspresjonizm jest nurtem w architekturze pierwszej połowy XX wieku, który rozwijał się w pierwszych dekadach stulecia wieku. Największa popularnością cieszył się w Niemczech, Holandii i Europie Środkowej. Architekci, w przeciwieństwie przedstawicieli innych dziedzin sztuki: malarstwa, rzeźby, nie stworzyli jednolitych idei. Szczególny nacisk kładli na nowatorską i niezwykłą formę, oddziaływanie na emocje poprzez nadania bryle symbolicznego znaczenia. Projekty stworzone przez architektów często miały charakter koncepcyjny i nie zostały zrealizowane, a odpowiadały one osobowościom twórczym architektów. Często także nawiązywano do natury, naśladując przyrodę nieożywioną – skały, jaskinie, eksponując ich strukturę. Inspiracji można także doszukiwać się w budowlach gotyckich ze względu na podkreślenie pionów oraz egipskich i orientalnych, jednak o ograniczonej ornamentyce. We wszystkich jednak projektach bazowano na nowych materiałach: cegle, betonie, szkle, metalu. Początkowo budownictwo z użyciem szkła i kryształu postrzegano jako utopię. Ten zamysł został zrealizowany w 1914 roku przez Brunona Tauta na wystawie w Werkbund, gdzie zaprezentowano jego szklany pawilon. Podczas wystawy architekt przeprowadził liczne debaty wyjaśniające nowe koncepcje nowoczesnej architektury, a Szklany Pawilon stał się najlepszym tego przykładem. Po wystawie budynek został zburzony, ponieważ nie został zbudowany do użytku praktycznego, ale specjalnie na wystawę. Jest budynkiem, który najlepiej łączy starożytną tradycję, reprezentowaną przez kopułę i wygląd świątyni, z nowoczesną tradycją podkreśloną przez użyte materiały.
RWtoaAd5LJJ8g
Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie Szklany Pawilon, autorstwa Bruna Taut. Zdjęcie jest czarno‑białe. Na ilustracji umieszczone są kolejno ponumerowane aktywne punkty, po wybraniu których wyświetlą się dodatkowe informacje: 1. Inspiracją dla architekta były wiersze Paula Scheerbarta, którego wersety zdobiły podstawę kopuły po jej zewnętrznej stronie: "Szkło przynosi ze sobą nowe czasy, kultura wypalanej cegły sprawia nam przykrość"., 2. W betonowej konstrukcji elewacji znajdowały się płyty z kolorowym szkłem działającym jako lustra, 3. Podstawowym materiałem w budowli jest szkło – przede wszystkim na uwagę zasługuje szklana kopuła, choć ten materiał znalazł zastosowanie także we wnętrzu., 4. Konstrukcja pawilonu została zbudowana na betonowym cokole, którego dwa wejścia po obu stronach budynku składają się z dwuczęściowych schodów. Przeszklone przyziemie kontrastuje z masywnym betonem.
Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie Szklany Pawilon, autorstwa Bruna Taut. Zdjęcie jest czarno‑białe. Na ilustracji umieszczone są kolejno ponumerowane aktywne punkty, po wybraniu których wyświetlą się dodatkowe informacje: 1. Inspiracją dla architekta były wiersze Paula Scheerbarta, którego wersety zdobiły podstawę kopuły po jej zewnętrznej stronie: "Szkło przynosi ze sobą nowe czasy, kultura wypalanej cegły sprawia nam przykrość"., 2. W betonowej konstrukcji elewacji znajdowały się płyty z kolorowym szkłem działającym jako lustra, 3. Podstawowym materiałem w budowli jest szkło – przede wszystkim na uwagę zasługuje szklana kopuła, choć ten materiał znalazł zastosowanie także we wnętrzu., 4. Konstrukcja pawilonu została zbudowana na betonowym cokole, którego dwa wejścia po obu stronach budynku składają się z dwuczęściowych schodów. Przeszklone przyziemie kontrastuje z masywnym betonem.
Bruno Taut, Szklany Pawilon, Wystawa w Werkbund, 1914, Kolonia, pinimg.com, CC BY 3.0
RmQgFtxfgGhLd
Bruno Taut - Szklany Pawilon. Zdjęcie ukazuje model pokazany na wystawie w Werkbund.
Bruno Taut, Szklany Pawilon, Model pokazany na wystawie w Werkbund w 1914 roku, Kolonia, museumderdinge.org, CC BY 3.0.
Ekspresjonistyczne projekty Ericha Mendelsohna
Erich Mendelsohn (1887–1953) to wybitny niemiecki architekt żydowskiego pochodzenia. W Monachium zetknął się z członkami grup ekspresjonistycznych Der Blaue Reiter i Die Brücke. W 1919 roku w galerii Paula Cassirer w Berlinie zaprezentował szkice projektowe. W 1924 roku wraz z Miesem van der Rohe i Gropiusem założył grupę architektów Der Ring. Najsłynniejszym jego projektem jest wieża obserwatorium astronomicznego w Poczdamie. Liczne publikacje ze szkicami koncepcyjnymi budowli dowodzą ekspresjonistycznych architekta. Materiał prezentuje różne ujęcia bryły, podkreśla jej cechy świadczące o dynamice i płynności linii.
Erich Mendelsohn, obserwatorium astronomiczne w Poczdamie, 1920–1922, szkic koncepcyjny, uncubemagazine.com, CC BY 3.0.
R8BdGw0uhinWL
Zdjęcie ukazuje czarny szkic na białym tle. Obraz ukazuje obserwatorium astronomiczne w Poczdamie. widoczny jest budynek położony wśród drzew z jedną częścią wzniesioną w górę i zakończoną kopułą.
Erich Mendelsohn, obserwatorium astronomiczne w Poczdamie, 1920–1922, szkic koncepcyjny, pinimg.com, CC BY 3.0.
RCNpa20lXq6rS
Zdjęcie ukazuje szkic przedstawiający obserwatorium astronomiczne w Poczdamie. Na tym zdjęciu budynek naszkicowany jest w kolorze żółtym na niebiesko - żółtym tle
Erich Mendelsohn, obserwatorium astronomiczne w Poczdamie, 1920–1922, szkic koncepcyjny, mutualart.com, CC BY 3.0.
Projekt powstał na zlecenie przyjaciela Mendelsohna, astronoma Erwina Freundlicha, chcącego prowadzić obserwacje astronomiczne na temat teorii względności Einsteina. Budowa trwała w latach 1920–1922, a obiekt został oddany do użytku w 1924 roku. W 1945 roku, w wyniku wydarzeń wojennych, wieża Einsteina została zniszczona, kilkakrotnie ją restaurowano. Mendelsohn zrezygnował z krawędzi i załamań, wprowadzając grę świateł i cieni, uzyskane dzięki licznym wnękom, zakrzywieniom okien. a gruntowną renowację zachowanych ruin przeprowadzono pod koniec XX wieku.
Rzb1HRQ0mox4F
Ilustracja interaktywna ukazuje zdjęcie obserwatorium astronomiczne w Poczdamie, autorstwa Jean‑Pierre Dalbéra. Budynek jest biały z wysoka wieżą, na jej szczycie znajduje się niebieska kopuła. Wokół obserwatorium rosną drzewa. Na ilustracji umieszczono sześć aktywnych punktów zawierających dodatkowe informacje:
Punkt 1: Wieża jest głównym elementem budynku.
Punkt 2: Na szczycie wieży umieszczona jest kopuła, pełniąca funkcję obserwatorium.
Punkt 3: Na parterze znajdują się pracownie naukowe.
Punkt 4: W części podziemnej mieści się laboratorium.
Punkt 5: Część nadziemna, z wyjątkiem górnej części wieży, wykonana została z cegły i otynkowana.
Punkt 6: Część podziemna i górny fragment wieży ma konstrukcję żelbetową.
Ilustracja interaktywna ukazuje zdjęcie obserwatorium astronomiczne w Poczdamie, autorstwa Jean‑Pierre Dalbéra. Budynek jest biały z wysoka wieżą, na jej szczycie znajduje się niebieska kopuła. Wokół obserwatorium rosną drzewa. Na ilustracji umieszczono sześć aktywnych punktów zawierających dodatkowe informacje:
Punkt 1: Wieża jest głównym elementem budynku.
Punkt 2: Na szczycie wieży umieszczona jest kopuła, pełniąca funkcję obserwatorium.
Punkt 3: Na parterze znajdują się pracownie naukowe.
Punkt 4: W części podziemnej mieści się laboratorium.
Punkt 5: Część nadziemna, z wyjątkiem górnej części wieży, wykonana została z cegły i otynkowana.
Punkt 6: Część podziemna i górny fragment wieży ma konstrukcję żelbetową.
Jean‑Pierre Dalbéra (fot.), Erich Mendelsohn, obserwatorium astronomiczne w Poczdamie, 1920–1922, wikimedia.org, CC BY 2.0
W roku 1927 Rudolf Petersdorff właściciel domu towarowego w Wrocławiu zlecił Erichowi Mendelsohnowi jego przebudowę. Szkice architekta przedstawiają niezwykle długi budynek z półokrągłym wykuszem, który stał się rozpoznawalnym, emblematycznym znakiem pierwszego modernizmu. Mendelsohn wykonał wiele szkiców, które podkreślają monumentalizm budowli i jej dynamikę.
R1Lj8KEN10Wqd
Zdjęcie ukazuje Szkic projektowy Ericha Mendelsohna. Szkic wykonany jest niebieską linią. Widoczny jest front długiego budynku o kilku kondygnacjach. Na wysokości dwóch ostatnich pięter część budynku jest cofnięta w głąb.
Szkic projektowy Ericha Mendelsohna, 1926, polska-org.pl, CC BY 3.0.
RNYs82OKb7Azz
Ilustracja interaktywna przedstawia Dom towarowy Petersdorff we Wrocławiu, autorstwa Ericha Mendelsohn. Budynek jest narożny, Zaokrąglony narożnik jest znacznie wysunięty do przodu. Na ilustracji umieszczone są trzy aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Pasmowe okna zajmują całą długość elewacji i kończą się zaokrąglonymi szybami wpisującymi się w wykusz.
Punkt 2: Otwory wykuszu przesłonięte zostały jasnymi podświetlonymi zasłonami.
Punkt 3: Wąskie pasy trawertynu, gzymsy i lustrzane szyby podkreślają horyzontalny układ.
Ilustracja interaktywna przedstawia Dom towarowy Petersdorff we Wrocławiu, autorstwa Ericha Mendelsohn. Budynek jest narożny, Zaokrąglony narożnik jest znacznie wysunięty do przodu. Na ilustracji umieszczone są trzy aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Pasmowe okna zajmują całą długość elewacji i kończą się zaokrąglonymi szybami wpisującymi się w wykusz.
Punkt 2: Otwory wykuszu przesłonięte zostały jasnymi podświetlonymi zasłonami.
Punkt 3: Wąskie pasy trawertynu, gzymsy i lustrzane szyby podkreślają horyzontalny układ.
Erich Mendelsohn, Dom towarowy Petersdorff, Wrocław, 1927‑1928, wikimedia.org, CC BY 3.0
Podobne rozwiązania Mendelsohn zastosował w domu towarowym Kaufhaus Schocken w Stuttgarcie z lat 1926‑1928. Koncepcja architekta została jednak wyjaśniona jako inspiracja muzyczna, powstała pod wpływem twórczości Johanna Sebastiana Bacha. Architekt oparł się na kontrapunkcie i kilku niezależnych od siebie harmonicznych i rytmicznych liniach melodycznych. Dom towarowy składał się z czterech skrzydeł tworzących na planie romb, z dużym dziedzińcem pośrodku.
R18m58KCIV25n1
Szkic Erich Mendelsohn, Dom towarowy Kaufhaus Schocken, Stuttgart, 1926-1928, szkice rysunkowe, rubens.anu.edu.au, CC BY 3.0. Szkic przedstawia cztery rysunki ułożone jeden pod drugim. Szkic na samym dole rysunku wykonany jest czerwoną kredką a trzy pozostałe czarną. Prezentowany jest ten sam budynek z różnych stron. Budynek jest duży z uskokami i jednym elementem wystającym ponad pozostałe.
Erich Mendelsohn, Dom towarowy Kaufhaus Schocken, Stuttgart, 1926-1928, szkice rysunkowe, rubens.anu.edu.au, CC BY 3.0.
RxPGJavkfI0lh
Ilustracja interaktywna ukazuje Dom towarowy Kaufhaus Schocken w Stuttgartcie, projekt Ericha Mendelsohna. Zdjęcie jest czarno‑białe, przedstawia narożny budynek z zaokrąglonym narożnikiem. Narożnik jest utworzony ze szkła wypełniającego konstrukcję. Wzdłuż budynku przemieszczają się ludzie. Po prawej i lewej stronie widać inne budynki. Ulicą jedzie tramwaj. Na ilustracji znajduje się pięć aktywnych punktów zawierających dodatkowe informacje:
Punkt 1: Na elewacje budynku składają się pasy poziomo rozmieszczonych okien.
Punkt 2: Elewacje z ciemnej cegły i betonu dzielone są poziomymi oknami.
Punkt 3: Biegnące wzdłuż całości pasy trawertynu podkreślają horyzontalny układ bryły.
Punkt 4: W wejściowej fasadzie został zamieszczony neon z napisem Schocken, opracowany przez Mendelsohna.
Punkt 5: W zaokrąglonym narożniku znajduje się klatka schodowa.
Ilustracja interaktywna ukazuje Dom towarowy Kaufhaus Schocken w Stuttgartcie, projekt Ericha Mendelsohna. Zdjęcie jest czarno‑białe, przedstawia narożny budynek z zaokrąglonym narożnikiem. Narożnik jest utworzony ze szkła wypełniającego konstrukcję. Wzdłuż budynku przemieszczają się ludzie. Po prawej i lewej stronie widać inne budynki. Ulicą jedzie tramwaj. Na ilustracji znajduje się pięć aktywnych punktów zawierających dodatkowe informacje:
Punkt 1: Na elewacje budynku składają się pasy poziomo rozmieszczonych okien.
Punkt 2: Elewacje z ciemnej cegły i betonu dzielone są poziomymi oknami.
Punkt 3: Biegnące wzdłuż całości pasy trawertynu podkreślają horyzontalny układ bryły.
Punkt 4: W wejściowej fasadzie został zamieszczony neon z napisem Schocken, opracowany przez Mendelsohna.
Punkt 5: W zaokrąglonym narożniku znajduje się klatka schodowa.
Erich Mendelsohn, Dom towarowy Kaufhaus Schocken, Stuttgart, 1926‑1928, reddit.com, CC BY 3.0
Inne budowle niemieckiego ekspresjonizmu
Niemieckim przykładem ekspresjonizmu w architekturze jest Budynek administracji technicznej (niemiecki: Technisches Verwaltungsgebäude) firmy Hoechst AG Petera Behrensa, znajdujący się na terenie firmy formacyjnej Hoechst we Frankfurcie‑Höchst w niemieckim stanie Hesja. Fasada nowego budynku administracyjnego miałaby długość co najmniej 150 metrów. Pod koniec 1921 roku został ukończony. W latach trzydziestych dokonano kilku zmian wewnątrz budynku. Cechy ekspresjonizmu widoczne są zarówno we wnętrzu, jak i na zewnątrz obiektu. Kompleks jest podzielony na dwa trzypiętrowe skrzydła: administracyjne i reprezentacyjny hol wejściowy z charakterystyczną wieżą i mostem, który łączy kompleks z budynkiem biurowym.
RvtTm3fNHJ3BL
Zdjęcie ukazuje czarno-biały szut budynku. Jest to projekt Petera Behrensa - Hoechst AG Technical Administrative Building.
Peter Behrens, Hoechst AG Technical Administrative Building, plan budowli, 1924, Niemcy, pinimg.com, CC BY 3.0.
R1O5hwupRlb2O
Fotografia ukazuje Hoechst AG Techniczny budynek administracyjny. Na zdjęciu przedstawionym jest ulica, po jej prawej i lewej stronie rozciąga się brązowo-czerwony budynek.
Eva Kroecher (fot.), Peter Behrens, Hoechst AG Technical Administrative Building, bryła budowli, 1924, Niemcy, wikimedia.org, CC BY 3.0.
R1el4dS2ani1M
Zdjęcie ukazuje fragment budynku: Hoechst AG Technical Administrative Building. Na wieży budynku ukazany jest duży zegar.
Eva Kroecher, Peter Behrens, Hoechst AG Technical Administrative Building, wieża budowli, 1924, Niemcy, wikimedia.org, CC BY 3.0.
Polecenie 1
Charakteryzuj Hoechst AG Technical Administrative Building Petera Behrensa. Zwróć uwagę na układ planu oraz dekoracje bryły.
R1GxzmOsdJnBg
Pole tekstowe
Styl międzynarodowy
Styl międzynarodowy to jeden z nurów modernistycznych w architekturze XX wieku, rozwijający się w latach 20. i 30. XX wieku, najpierw w Europie, później także w innych częściach świata, m.in. na Bliskim Wschodzie i USA. Termin ten został utworzony przez krytyków architektury i projektantów, Philipa Johnsona i Henry'ego‑Russella Hitchcocka w 1932 roku w eksponowanej w nowojorskiej galerii MoMA: Styl Międzynarodowy: Architektura od 1922. Hitchcock i Johnson ustalili kryteria estetyczna, które miały ją charakteryzować. Jako istotę architektury wyznaczyli kształtowanie ograniczonej przestrzeni, która powinna być regularna i zmodularyzowana, funkcjonalna, oparta na asymetrii rzutu i pozbawiona dekoracyjności. Budownictwo zerwało z dotychczasowym historyzmem i eklektyzmem. Po II wojnie światowej styl międzynarodowy stał się dominującym prądem modernizmu i utrzymał się do lat 90. Wśród jego najwybitniejszych przedstawicieli znaleźli się: Le Corbusier, Walter Gropius, Ludwig Mies van der Rohe, Richard Neutra.
Przykłady budowli w stylu międzynarodowym
Do rozwoju stylu międzynarodowego przyczyniła się przedwojenna realizacja Waltera Gropiusa (1883‑1969), zaprojektowana wspólnie z Adolfem Meyerem fabryka obuwia Fagus w Alfeld (1911–1914), pierwsza budowla na świecie, w której w pełni wykorzystano elementy architektoniczne, które miały określić styl międzynarodowy – szkło i stal.
RZP68vQUeuuPZ
lustracja interaktywna przedstawia fabrykę Fagus, która występuje w Niemczech. Na ilustracji umieszczone są cztery aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Prawie całą fasadę wypełnia szkło i stal.
Punkt 2: W narożnikach konstrukcja pozbawiona jest filarów w narożnikach.
Punkt 3: Konstrukcja oparta została na stalowych filarach podtrzymujących strop.
Punkt 4: Budynek oparty jest na prostocie i rytmiczności.
lustracja interaktywna przedstawia fabrykę Fagus, która występuje w Niemczech. Na ilustracji umieszczone są cztery aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Prawie całą fasadę wypełnia szkło i stal.
Punkt 2: W narożnikach konstrukcja pozbawiona jest filarów w narożnikach.
Punkt 3: Konstrukcja oparta została na stalowych filarach podtrzymujących strop.
Punkt 4: Budynek oparty jest na prostocie i rytmiczności.
Walter Gropius i Adolf Meyer, „Fabryka Fagus”, Alfeld, 1911‑1912/14, Niemcy, adsttc.com, CC BY 3.0
Do najwyżej cenionych jego dzieł Gropiusa należy siedziba uczelni artystyczno‑rzemieślniczej Bauhausu, w Dessau (1925–1926). Gmach stał się nie tylko nową siedzibą szkoły założonej w 1906 roku przez księcia Weimaru, ale i dziełem programowym stylu międzynarodowego. Składający się z prostych brył kompleks składa się z trzech części – każda z nich dostosowana jest do pełnionych funkcji, ale wszystkie zostały połączone łącznikiem biegnącym nad ulicą. Budowla posiada żelbetową konstrukcję. Gropius pozbawił zewnętrzne ściany funkcji nośnej, stosując konstrukcję cofniętą od krawędzi stropowych płyt. Szklane kurtyny łączą się z otoczeniem, zastępując okna.
R9sm69VEqCwNZ
Ilustracja interaktywna przedstawia główny budynek Bauhausu. Na ilustracji umieszczone są cztery aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Na założenie składają się: warsztaty, salę teatralną, stołówkę oraz akademik usytuowano po jednej stronie ulicy
Punkt 2: Szkoła miejska.
Punkt 3: Dwukondygnacyjny łącznik z pomieszczeniami administracyjnymi na niższej kondygnacji oraz pracowniami Waltera Gropiusa i Adolfa Meyera na wyższej.
Punkt 4: Estetyka oparta jest na geometrycznych układach tynkowanego muru i przeszkleń.
Ilustracja interaktywna przedstawia główny budynek Bauhausu. Na ilustracji umieszczone są cztery aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Na założenie składają się: warsztaty, salę teatralną, stołówkę oraz akademik usytuowano po jednej stronie ulicy
Punkt 2: Szkoła miejska.
Punkt 3: Dwukondygnacyjny łącznik z pomieszczeniami administracyjnymi na niższej kondygnacji oraz pracowniami Waltera Gropiusa i Adolfa Meyera na wyższej.
Punkt 4: Estetyka oparta jest na geometrycznych układach tynkowanego muru i przeszkleń.
Walter Gropius, „Główny budynek Bauhausu”, 1925‑1926, Dessau, Niemcy, wikimedia.org, CC BY 3.0
Przykładem stylu międzynarodowego jest dom własny artysty, Gropius House, zbudowany w 1938 roku w Lincoln, w stanie Massachusetts. Zgodnie z filozofią Bauhausu każdy aspekt domu i otaczającego go krajobrazu został zaplanowany z myślą o maksymalnej wydajności i prostocie. Gropius starannie zlokalizował dom na trawiastym wzniesieniu otoczonym murami z kamienia, pośród mokradeł i sadu. Budynek został pomyślany jako część krajobrazu, w którym Gropius wykorzystywał przestrzenie zewnętrzne, aby podkreślić związek między strukturą a miejscem. Przesłonięty ganek został umieszczony w taki sposób, że pomaga podzielić teren wokół domu na strefy adekwatne z pokojami domu. Konstrukcja składa się z tradycyjnej drewnianej ramy słupowo‑belkowej. W domu znajduje się salon, który ma otwarty plan z jadalnią, kuchnią, biurem, szwalnią, trzema sypialniami i czterema łazienkami. Jedną z najbardziej znaczących różnic między Domem Gropiusa a sąsiednimi domami jest płaski dach.
RsLyGdz6UTU0H
Ilustracja przedstawia Gropius House, budynek znajduje się w Lindoln w Stanach Zjednoczonych. Obecnie jest to historyczne muzeum, właścicielem domu jest jest Historic New England. Zgodnie z filozofią Bauhausu każdy aspekt domu i otaczającego go krajobrazu został zaplanowany z myślą o wydajności i prostocie. Dom stoi na dość płaskiej działce z zadbanym lasem. Przesłonięty ganek został umieszczony w taki sposób, że pomaga podzielić teren wokół domu na wiele stref, porównywalnych z pokojami w domu
Walter Gropius, „Gropius House”, 1938, Lincoln, Stany Zjednoczone, wikimedia.org, CC BY 3.0.
Zupełnie nowatorski pogląd na architekturę prezentował Ludwig Mies Van der Rohe (1886‑1969). Po klasycyzującym okresie twórczości i zaskakujących projektach koncepcyjnych, w latach 1925‑1927 opracował budynki mieszkalne w Berlinie i Stuttgarcie, świadczące o powrocie do stylu międzynarodowego, oparte o racjonalizm oraz założenia funkcjonalizmu.
R14TxvKyTdynA
Na ilustracji znajduje się blok na osiedlu mieszkaniowym Weissenhof na wystawę Werkbundu w Stuttgarcie oraz dwa aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Stalowa konstrukcja umożliwiła swobodne rozplanowanie każdego z 24 mieszkań.
Punkt 2: Okna ułożone są w jednym ciągu, pasmowo.
Na ilustracji znajduje się blok na osiedlu mieszkaniowym Weissenhof na wystawę Werkbundu w Stuttgarcie oraz dwa aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Stalowa konstrukcja umożliwiła swobodne rozplanowanie każdego z 24 mieszkań.
Punkt 2: Okna ułożone są w jednym ciągu, pasmowo.
Mies van der Rohe, Blok na osiedlu mieszkaniowym Weissenhof na wystawę Werkbundu w Stuttgarcie, 1927, wikimedia.org, CC BY 3.0
Największym osiągnięciem artysty z tego okresu był niemiecki pawilon zaprezentowany na światowej wystawie w Barcelonie w roku 1929. Pawilon, założony na prostym planie, miał być pusty, bez eksponatów, pozostawiając jedynie konstrukcję towarzyszącą pojedynczej rzeźbie i specjalnie zaprojektowanym meblom (krzesło). Ten brak wyposażenia umożliwił Miesowi traktowanie pawilonu jako ciągłej przestrzeni, spoczywającej na cokole z trawertynu. Architekt chciał, aby ten budynek stał się „idealną strefą spokoju”. Ponieważ w pawilonie brakowało prawdziwej przestrzeni wystawienniczej, eksponatem miał stać się sam budynek.
RAJXY5yvpRLKb
Ilustracja przedstawia plan pawilonu w Barcelonie.
Mies van der Rohe, Pawilon w Barcelonie, plan, 1929, wikimedia.org, CC BY 3.0.
R1abyEHXOQ2vY
Ilustracja interaktywna przedstawia pawilon w Barcelonie. Na ilustracji znajdują się cztery aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: W południowej części w kształcie litery U, również z trawertynu, pomaga utworzyć aneks i duży zbiornik na wodę.
Punkt 2: Płyty podłogowe pawilonu wystają poza basen - po raz kolejny łącząc je wewnątrz i na zewnątrz.
Punkt 3: Inna ściana w kształcie litery U po przeciwnej stronie stanowiska tworzy również mniejszy zbiornik wodny. Tu ustawiony został pomnik Georga Kolbe.
Punkt 4: Płyty dachowe, stosunkowo małe, są podtrzymywane przez chromowane podpory. Daje to wrażenie unoszącego się dachu.
Ilustracja interaktywna przedstawia pawilon w Barcelonie. Na ilustracji znajdują się cztery aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: W południowej części w kształcie litery U, również z trawertynu, pomaga utworzyć aneks i duży zbiornik na wodę.
Punkt 2: Płyty podłogowe pawilonu wystają poza basen - po raz kolejny łącząc je wewnątrz i na zewnątrz.
Punkt 3: Inna ściana w kształcie litery U po przeciwnej stronie stanowiska tworzy również mniejszy zbiornik wodny. Tu ustawiony został pomnik Georga Kolbe.
Punkt 4: Płyty dachowe, stosunkowo małe, są podtrzymywane przez chromowane podpory. Daje to wrażenie unoszącego się dachu.
Mies van der Rohe, Pawilon w Barcelonie, bryła, 1929, wikimedia.org, CC BY 3.0
Rozwiązania znane z pawilonu w Barcelonie zostały zastosowane także podczas realizacji projektu prywatnego domu Tugendhatów w Brnie z 1930 roku. Budynek jest położony na nierównym terenie, co Mies wykorzystał do rozłożenia poszczególnych kondygnacji – od strony ulicy usytuował wyższe, natomiast niższe (widoczne na zdjęciu) znajdują się od strony ogrodu. Prosta bryła pozbawiona jest dekoracji i posiada dużo swobodnej przestrzeni i jest dobrze oświetlona. Wnętrze ozdabiają szlachetne materiały – onyks i drewno mahoniowe.
R1YBLtBQQabGK
Ilustracja interaktywna przedstawia willę Tugendhatów. Na ilustracji umieszczone są trzy aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Ściany wzmocnione są szkieletem ze stalowej konstrukcji.
Punkt 2: Elementy fragmenty budynku występują jedna przed drugą, tworząc ciekawą bryłę na zewnątrz.
Punkt 3: Od strony ogrodu znajduje się taras widokowy.
Ilustracja interaktywna przedstawia willę Tugendhatów. Na ilustracji umieszczone są trzy aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Ściany wzmocnione są szkieletem ze stalowej konstrukcji.
Punkt 2: Elementy fragmenty budynku występują jedna przed drugą, tworząc ciekawą bryłę na zewnątrz.
Punkt 3: Od strony ogrodu znajduje się taras widokowy.
Mies van der Rohe, Willa Tugendhatów, 1930, Brno, Czechy, wikimedia.org, CC BY 3.0
Mieszkaniowa rewolucja w projektach Le Corbusiera
Le Corbusier (1887–1965), jeden z najważniejszych twórców modernizmu, ukształtował architekturę XX wieku poprzez koncepcje oparte na funkcjonalizmie, żelbetowej konstrukcji i nowym myśleniu o przestrzeni mieszkalnej. Już wczesne projekty, jak willa Falleta, zapowiadały jego dążenie do uproszczenia form i podporządkowania architektury potrzebom użytkownika. W swoich teoriach i realizacjach dążył do stworzenia „maszyny do mieszkania”, w której przestrzeń miała zapewniać mieszkańcom komfort, światło, higienę i możliwość pracy. Jego idee — od pięciu zasad nowoczesnej architektury po wizje nowoczesnego miasta — stały się fundamentem stylu międzynarodowego i powojennej odbudowy urbanistycznej.
REJ5vqE9N6bna
Ilustracja interaktywna ukazuje dom w stylu alpejskim. Budynek jest objęty zieloną roślinnością. Na ilustracji znajdują się aktywne cztery punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Willa Falleta to typowy dom w stylu alpejskim.
Punkt 2: Od frontu znajdowały się dwa balkony, jeden na całą szerokość, drugi po połowę krótszy.
Punkt 3: Budynek został przykryty dwuspadowym dachem.
Punkt 4: Szczyt wokół górnego balkonu dekorują wyrzeźbione stożkowe jodełki – budowla łączy zatem geometryczność formy z motywami przyrodniczymi, wpisując się w otoczenie krajobrazu.
Ilustracja interaktywna ukazuje dom w stylu alpejskim. Budynek jest objęty zieloną roślinnością. Na ilustracji znajdują się aktywne cztery punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Willa Falleta to typowy dom w stylu alpejskim.
Punkt 2: Od frontu znajdowały się dwa balkony, jeden na całą szerokość, drugi po połowę krótszy.
Punkt 3: Budynek został przykryty dwuspadowym dachem.
Punkt 4: Szczyt wokół górnego balkonu dekorują wyrzeźbione stożkowe jodełki – budowla łączy zatem geometryczność formy z motywami przyrodniczymi, wpisując się w otoczenie krajobrazu.
Le Corbusier, Villa Falleta, 1905‑1906, La Chaux‑de‑Fonds, Szwajcaria, commons.wikimedia.org
W 1907 roku Le Corbusier odbył podróż po Europie, podczas której poznał idee Adolfa Loosa o podporządkowaniu formy funkcji oraz potrzebie eliminacji ornamentu. W kolejnych latach zdobywał doświadczenie u Augusta Perreta, pioniera zastosowania żelbetu, a następnie w pracowni Petera Behrensa, gdzie zetknął się z Miesem van der Rohe i Walterem Gropiusem.
W latach 1914–1915 opracował projekt Dom‑Ino — szkieletową konstrukcję płytowo‑słupową z trzema wolnymi platformami wspartymi na sześciu podporach. System ten umożliwiał swobodę kształtowania wnętrz i elewacji oraz był pomyślany jako moduł do seryjnej produkcji, mogący służyć jako szybkie schronienie dla ludności dotkniętej skutkami I wojny światowej.
RIJYpEbjnbIXJ
Zdjęcie ukazuje mężczyznę w okularach, który siedzi przy stoliku nad projektem. Fotografia jest czarno-biała.
Le Corbusier z prototypem Dom-Ino, naxwellarch381.blogspot.com, CC BY 3.0.
R3d8SQSWrHL1S
Ilustracja interaktywna ukazuje projekt budowli. Grafika jest czarno‑biała. Na ilustracjach znajdują się cztery aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje: 1. Model obrazu otwarty plan, składający się z betonowych płyt wspartych na minimalnej grubości, cienkich, żelbetowych kolumn umieszczonych przy krawędziach płyt. 2. Klatka schodowa zapewnia dostęp do każdego poziomu po jednej stronie planu piętra. 3. Rama była całkowicie niezależna od podłogi domów, dając swobodę projektowania aranżacji wnętrza. 4. Model wyeliminował ściany i belki nośne sufitu.
Punkt 1: Model obrazuje otwarty plan, składający się z betonowych płyt wspartych na minimalnej liczbie cienkich, żelbetowych kolumn wokół krawędzi.
Punkt 2: Klatka schodowa zapewnia dostęp do każdego poziomu po jednej stronie planu piętra.
Punkt 3: Rama miała być całkowicie niezależna od planów podłogowych domów, dając swobodę projektowania aranżacji wnętrza.
Punkt 4: Model wyeliminował ściany i belki nośne sufitu.
Ilustracja interaktywna ukazuje projekt budowli. Grafika jest czarno‑biała. Na ilustracjach znajdują się cztery aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje: 1. Model obrazu otwarty plan, składający się z betonowych płyt wspartych na minimalnej grubości, cienkich, żelbetowych kolumn umieszczonych przy krawędziach płyt. 2. Klatka schodowa zapewnia dostęp do każdego poziomu po jednej stronie planu piętra. 3. Rama była całkowicie niezależna od podłogi domów, dając swobodę projektowania aranżacji wnętrza. 4. Model wyeliminował ściany i belki nośne sufitu.
Punkt 1: Model obrazuje otwarty plan, składający się z betonowych płyt wspartych na minimalnej liczbie cienkich, żelbetowych kolumn wokół krawędzi.
Punkt 2: Klatka schodowa zapewnia dostęp do każdego poziomu po jednej stronie planu piętra.
Punkt 3: Rama miała być całkowicie niezależna od planów podłogowych domów, dając swobodę projektowania aranżacji wnętrza.
Punkt 4: Model wyeliminował ściany i belki nośne sufitu.
W 1917 roku Le Corbusier osiadł na stałe w Paryżu, gdzie rozwijał zarówno działalność architektoniczną, jak i teoretyczną. W tym okresie powstała koncepcja Domu Citrohan - modelu seryjnie produkowanego domu, inspirowanego logiką przemysłowej taśmy montażowej. Do tych idei nawiązywał pawilon l’Esprit Nouveau zaprojektowany na wystawę paryską w 1925 roku, przedstawiony jako prototyp nowoczesnej, funkcjonalnej jednostki mieszkalnej. Jego radykalna forma była tak nowatorska, że organizatorzy wystawy otoczyli pawilon murem, próbując ukryć go przed publicznością.
R1cV98w1ABcjd
Ilustracja interaktywna ukazuje zdjęcie budynku. Budynek jest bez dachu. Zdjęcie jest czarno‑białe. Na ilustracji znajduje się pięć aktywnych punktów zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Projekt jest prostopadłościanem przykrytym płaskim dachem‑tarasem.
Punkt 2: Na wysokości całego budynku znajduje się olbrzymie okno.
Punkt 3: Wnętrze podzielone zostało na dwie kondygnacje, z których górna zaprojektowana została jako otwarta antresola.
Punkt 4: Pawilon posiada gładkie elewacje i ściany wewnętrzne.
Punkt 5: Ponieważ powstał na bardzo zadrzewionej działce, Le Corbusier jedno z drzew wkomponował we wnętrze domu, wycinając otwór w dachu na jego koronę.
Ilustracja interaktywna ukazuje zdjęcie budynku. Budynek jest bez dachu. Zdjęcie jest czarno‑białe. Na ilustracji znajduje się pięć aktywnych punktów zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Projekt jest prostopadłościanem przykrytym płaskim dachem‑tarasem.
Punkt 2: Na wysokości całego budynku znajduje się olbrzymie okno.
Punkt 3: Wnętrze podzielone zostało na dwie kondygnacje, z których górna zaprojektowana została jako otwarta antresola.
Punkt 4: Pawilon posiada gładkie elewacje i ściany wewnętrzne.
Punkt 5: Ponieważ powstał na bardzo zadrzewionej działce, Le Corbusier jedno z drzew wkomponował we wnętrze domu, wycinając otwór w dachu na jego koronę.
W pawilonie Le Corbusier zaprezentował Plan Voisin – projekt radykalnej przebudowy Paryża, zakładający zastąpienie historycznej zabudowy zespołem sześćdziesięciopiętrowych wieżowców rozmieszczonych wzdłuż szerokich, prostopadłych arterii. Podobne założenia rozwijał w Ville Contemporaine, gdzie wprowadził strefowanie funkcji, rozdzielenie ruchu pieszego i samochodowego oraz centrum z wysokimi, przeszklonymi biurowcami.
RAVxFSfN5ggQB
djęcie ukazuje projekt urbanistyczny Le Corbusiera zw. „Plan Voisin”. Zdjęcie jest czarno-białe.Makieta przedstawia rozkład wysokich budynków w przestrzeni oraz inne elementy zaplanowane na tym obszarze.
Projekt urbanistyczny Le Corbusiera zw. „Plan Voisin”, 1925, Nouveau Esprit Pavilion, Paryż, wikimedia.org. CC BY 4.0.
W 1922 roku Le Corbusier opublikował w „L’Esprit Nouveau” pięć punktów nowoczesnej architektury, które stały się podstawą jego późniejszych realizacji, m.in. willi Le Lac, domu na osiedlu Weissenhof czy willi Savoye. Zastosowanie szkła i żelbetu umożliwiło wprowadzenie konstrukcji słupowo‑płytowej, przejmującej cały ciężar budynku i pozwalającej na swobodną aranżację wnętrz, otwarte kondygnacje oraz dowolne kształtowanie elewacji. Nowoczesne technologie sprzyjały także projektowaniu płaskich dachów, które mogły pełnić funkcję ogrodów i przestrzeni rekreacyjnych.
R7xTzSZkLRhdh
Projekt domu na wystawę Werkbundu na osiedlu mieszkaniowym Weissenhof w Stuttgarcie, w Niemczech. budynek jest biały kolor. Budynek jest podłużny, jego dolna przestrzeń jest otwarta i podtrzymuje piętro na licznych kolumnach. Górna część zawiera liczne okna, umieszczone w jednej linii na całej długości ściany.
Projekt domu na wystawę Werkbundu na osiedlu mieszkaniowym Weissenhof w Stuttgarcie, w Niemczech, 1927, wikimedia.org, CC BY 3.0.
W 1915 roku Le Corbusier stworzył szkic konstrukcji Dom‑Ino – trzech żelbetowych płyt wspartych na sześciu słupach, połączonych jedynie schodami. Projekt ten zapowiadał nowoczesną konstrukcję słupowo‑płytową, umożliwiającą swobodę kształtowania wnętrz i elewacji. Najpełniejszą realizacją tych idei stała się Villa Savoye (1929–1931), uznawana za symbol modernizmu. Budynek wzniesiono na pilotis, cofając parter i wzmacniając wrażenie unoszenia się bryły nad ziemią. Uwolnione elewacje otrzymały poziome pasy okien, a kondygnacje zaprojektowano jako zróżnicowane funkcjonalnie: parter mieścił zaplecze gospodarcze, piętro – otwarty salon z tarasem i część mieszkalną, a płaski dach pełnił funkcję ogrodu. Villa Savoye stała się wzorcowym przykładem pięciu punktów nowoczesnej architektury Le Corbusiera.
RYSDxQ0ahJgZT
Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie ukazujące biały budynek. Na ilustracji znajdują się trzy aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Uzyskanie efektu zawieszonego w powietrzu piętra poprzez cofnięcie i ciemny parter.
Punkt 2: Lekkość uzyskana przez zastosowanie cienkich słupów.
Punkt 3: Wąski pas okien na całej kondygnacji dodaje przestrzenności.
Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie ukazujące biały budynek. Na ilustracji znajdują się trzy aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Uzyskanie efektu zawieszonego w powietrzu piętra poprzez cofnięcie i ciemny parter.
Punkt 2: Lekkość uzyskana przez zastosowanie cienkich słupów.
Punkt 3: Wąski pas okien na całej kondygnacji dodaje przestrzenności.
Le Corbusier, Vila Savoye, 1928‑1931, Poissy, Francja, en.wikipedia.org
RPexZ2XFxK0vJ
Ilustracja na której znajdują się trzy aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Uzyskanie efektu zawieszonego w powietrzu piętra poprzez cofnięcie i ciemny parter.
Punkt 2: Lekkość uzyskana przez zastosowanie cienkich słupów.
Punkt 3: Konstrukcja uwolniła elewacje, które otrzymały poziome pasy okien, biegnące przez całą ich szerokość.
Ilustracja na której znajdują się trzy aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Uzyskanie efektu zawieszonego w powietrzu piętra poprzez cofnięcie i ciemny parter.
Punkt 2: Lekkość uzyskana przez zastosowanie cienkich słupów.
Punkt 3: Konstrukcja uwolniła elewacje, które otrzymały poziome pasy okien, biegnące przez całą ich szerokość.
Kate Wagner (fot.), Le Corbusier, „Villa Savoye”, Poissy, Francja, 1929 – 1931, wikimedia.org, domena publiczna
Slajd 1 z 4
RwKjtzwWDhgt1
Ilustracja przedstawia modernistyczną willę w Poissy, zbudowana w latach 1928–1930 według projektu Le Corbusiera. Dom stoi w wolnej przestrzeni - w powiązaniu z przyrodą poprzez otwarcie się na krajobraz. Okna są dostępne jako kadr kamery i dodatkowe obrazy, a jednocześnie do wnętrza wpuszczają światło, które również daje efekty we wnętrzach. Bryła domu jest prosta i prostokątna, postawiona na słupach, a miękkie i zróżnicowane formy naturalne napotykają na twarde i geometryczne formy przestrzenne
Kate Wagner (fot.), Le Corbusier, „Villa Savoye”, Poissy, Francja, 1929 – 1931, wikimedia.org, domena publiczna.
R1SvdNhhwAaZT
Ilustracja przedstawia modernistyczną willę w Poissy, zbudowana w latach 1928-1930 według projektu Le Corbusiera. Fragment budynku prezentuje wejście po schodach na dach konstrukcji.
Kate Wagner (fot.), Le Corbusier, „Villa Savoye”, Poissy, Francja, 1929 – 1931, widok z boku, wikimedia.org, domena publiczna.
RBVeDsnjTwB1Z
Ilustracja przedstawia modernistyczną willę w Poissy, zbudowana w latach 1928-1930 według projektu Le Corbusiera. Fragment budynku prezentuje wewnętrze kręcone schody na piętro willi.
LStrike (fot.), Le Corbusier, „Villa Savoye”, Poissy, Francja, 1929 – 1931, wnętrze, schody, wikimedia.org, CC BY 3.0.
R10DSEWkBOPJO
Ilustracja przedstawia dziewięć rzutów, planów technicznych willi w Poissy.
Le Corbusier, „Villa Savoye”, Poissy, Francja, 1929 – 1931, plany i przekroje, pinimg.com, CC BY 3.0.
W 1927 roku unieważnienie wygranej Le Corbusiera w konkursie na pałac Ligi Narodów doprowadziło do powstania CIAM – organizacji formułującej zasady nowoczesnej architektury. Podczas IV zjazdu uchwalono Kartę Ateńską (1943), która stała się podstawą powojennej urbanistyki. Dokument postulował strefowanie funkcji miasta, rozdzielenie ruchu pieszego i kołowego oraz tworzenie zdrowej przestrzeni życia opartej na „słońcu, przestrzeni i zieleni”. Miasto miało zapewniać mieszkanie, pracę i wypoczynek, realizowane poprzez podział na śródmieście usługowe, strefę mieszkaniowo‑przemysłową i zielone peryferie.
Realizacją postulatów Karty Ateńskiej stały się Jednostki Mieszkaniowe (Unité d’Habitation), z których pierwszą zbudowano w Marsylii w latach 1947–1952. Miała ona pełnić nie tylko funkcję mieszkalną, lecz także organizować życie zbiorowe, łącząc w jednym budynku 26 różnych funkcji – od mieszkań, przez centrum handlowe na 7. i 8. piętrze, po przestrzenie rekreacyjne na dachu. Zgodnie z zasadami nowoczesnej architektury całość wzniesiono na pilotis, tworząc model pionowego miasta.
Modulor – proporcje według Le Corbusiera
Poszczególne elementy budowli oparte zostały o system proporcji – tzw. Modulor. Elewacje opracowano w surowym betonie (beton brut) z wyraźnym rysunkiem szalunku i urozmaicono głębokimi wnękami – loggiami. Ich różnokolorowe ściany kontrastują z surowym betonem. W jednostce znajdują się 23 typy mieszkań. Każde ma pośrodku kuchnię, sypialnie dzieci usytuowano z dala od sypialni rodziców. Pomieszczenia, nawet jeśli są małe, zostały doświetlone i optycznie powiększone loggiami. Typy mieszkań różnicują się od kawalerek do dwupoziomowych mieszkań dla dużych rodzin. Co trzecie piętro przerwane jest wewnętrzną ulicą. Na dachu, prócz galerii, zaprojektowano również basen.
R1ZvB52BNzQL1
Ilustracja interaktywna przedstawia grafikę ukazującą obliczenia Le Corbusiera. Grafika ukazuje schemat, po jego lewej stronie jest czarna postać człowieka z uniesioną w górę prawą ręką. Na ilustracji znajdują się trzy aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Podstawą obliczeń Le Corbusiera była umowna postać człowieka przyszłości, mierzącego 183 cm, a z podniesioną ręką, sięgającą do sufitu — 226.
Punkt 2: Le Corbusier nawiązał do reguły złotego podziału i określił relacje między wielkościami poszczególnych elementów budowli.
Punkt 3: Architekt uważał, że forma architektoniczna zbudowana na takim systemie będzie doskonała.
Ilustracja interaktywna przedstawia grafikę ukazującą obliczenia Le Corbusiera. Grafika ukazuje schemat, po jego lewej stronie jest czarna postać człowieka z uniesioną w górę prawą ręką. Na ilustracji znajdują się trzy aktywne punkty zawierające dodatkowe informacje:
Punkt 1: Podstawą obliczeń Le Corbusiera była umowna postać człowieka przyszłości, mierzącego 183 cm, a z podniesioną ręką, sięgającą do sufitu — 226.
Punkt 2: Le Corbusier nawiązał do reguły złotego podziału i określił relacje między wielkościami poszczególnych elementów budowli.
Punkt 3: Architekt uważał, że forma architektoniczna zbudowana na takim systemie będzie doskonała.
R9vgb4T57LPkm
Ilustracja przedstawia zdjęcie Le Corbusier osiedle „Unité d’Habitation”, jako przykład realizacji zasad Karty Ateńskiej. Na zdjęciu ukazany jest budynek mieszkalny, z dużą ilością balkonów.
Le Corbusier osiedle „Unité d’Habitation”, przykład realizacji zasad Karty Ateńskiej, Marsylia, 1952, urbnews.pl, CC BY 3.0.
RyUZhJXC5pPL1
Ilustracja ukazuje schemat podstawowego typu mieszkania w jednostce w Marsylii. Rysunki przedstawia rozkład poszczególnych pomieszczeń.
Schemat podstawowego typu mieszkania w jednostce w Marsylii, wikimedia.org, CC BY 3.0.
Villa Savoye – galeria
Od czasu II wojny światowej w twórczości Le Corbusiera główne miejsce zajmowały przedsięwzięcia na wielką skalę. Powojenne zapotrzebowanie na mieszkania wpłynęły na zaprojektowanie w Marsylii Unité d’Habitation (1947‑1952), nazywanego później Blokiem Marsylskim lub Jednostką Mieszkaniową.
R1J4J9ViOXmwB
Ilustracja interaktywna przedstawia osiedle „Unité d'Habitation”. Na ilustracji umieszczone jest pięć aktywnych punktów zawierających dodatkowe informacje: 1. Dla 1600 mieszkańców przeznaczono 337 mieszkań w 23 różnych typach, zawsze lokalizujących je na dwóch kondygnacjach, tak, aby wszystkie mieszkania były dwupoziomowe. 2. Le Corbusier umieścił w jednostce centrum handlowe na środkowej kondygnacji, przenosząc je ze swojego standardowego usytuowania na parterze 3. Jako udogodnienia zostały przewidziane: wszelkiego rodzaju sklepy, pralnia, usługi kosmetyczne i fryzjerskie, kiosk, poczta, kawiarnia, pokoje hotelowe a także przedszkole na 150 dzieci na najwyższym siedemnastym piętrze. 4. Na tarasie wieńczącym budynek umieszczono basen, plac zabaw, salę do ćwiczeń., 5. Ideą Le Corbusiera było, aby mieszkaniec mógł sam zdecydować, czy chce brać udział w grupowych działaniach czy woli samotność we własnym mieszkaniu, w którym każdy miałby swoją własną przestrzeń.
Punkt 1: Dla 1600 mieszkańców przeznaczono 337 mieszkań w 23 różnych typach, zawsze lokując je na dwóch kondygnacjach, tak aby każde mieszkanie było dwupoziomowe (źródło: https://www.kul.pl/files/1085/public/ARTykuly/2013/3._PILUK.pdf).
Punkt 2: Le Corbusier umieścił w Jednostce centrum handlowe na środkowej kondygnacji, przenosząc je ze swego standardowego usytuowania na parterze (źródło: https://www.kul.pl/files/1085/public/ARTykuly/2013/3._PILUK.pdf).
Punkt 3: Jako udogodnienia zostały przewidziane: wszelkiego rodzaju sklepy, pralnia, usługi kosmetyczne i fryzjerskie, kiosk, poczta, kawiarnia, pokoje hotelowe, a także przedszkole dla 150 dzieci na najwyższym 17. piętrze (źródło: https://www.kul.pl/files/1085/public/ARTykuly/2013/3._PILUK.pdf).
Punkt 4: Na tarasie wieńczącym budynek umieszczono pomieszczenia rekreacyjne: basen, plac zabaw, salę do ćwiczeń (źródło: https://www.kul.pl/files/1085/public/ARTykuly/2013/3._PILUK.pdf).
Punkt 5: Ideą Le Corbusiera było, aby mieszkaniec mógł sam zadecydować czy chce brać udział w grupowych działaniach czy woli samotność we własnym mieszaniu, w którym każdy miałby swoją własną przestrzeń (źródło: https://www.kul.pl/files/1085/public/ARTykuly/2013/3._PILUK.pdf).
Ilustracja interaktywna przedstawia osiedle „Unité d'Habitation”. Na ilustracji umieszczone jest pięć aktywnych punktów zawierających dodatkowe informacje: 1. Dla 1600 mieszkańców przeznaczono 337 mieszkań w 23 różnych typach, zawsze lokalizujących je na dwóch kondygnacjach, tak, aby wszystkie mieszkania były dwupoziomowe. 2. Le Corbusier umieścił w jednostce centrum handlowe na środkowej kondygnacji, przenosząc je ze swojego standardowego usytuowania na parterze 3. Jako udogodnienia zostały przewidziane: wszelkiego rodzaju sklepy, pralnia, usługi kosmetyczne i fryzjerskie, kiosk, poczta, kawiarnia, pokoje hotelowe a także przedszkole na 150 dzieci na najwyższym siedemnastym piętrze. 4. Na tarasie wieńczącym budynek umieszczono basen, plac zabaw, salę do ćwiczeń., 5. Ideą Le Corbusiera było, aby mieszkaniec mógł sam zdecydować, czy chce brać udział w grupowych działaniach czy woli samotność we własnym mieszkaniu, w którym każdy miałby swoją własną przestrzeń.
Punkt 1: Dla 1600 mieszkańców przeznaczono 337 mieszkań w 23 różnych typach, zawsze lokując je na dwóch kondygnacjach, tak aby każde mieszkanie było dwupoziomowe (źródło: https://www.kul.pl/files/1085/public/ARTykuly/2013/3._PILUK.pdf).
Punkt 2: Le Corbusier umieścił w Jednostce centrum handlowe na środkowej kondygnacji, przenosząc je ze swego standardowego usytuowania na parterze (źródło: https://www.kul.pl/files/1085/public/ARTykuly/2013/3._PILUK.pdf).
Punkt 3: Jako udogodnienia zostały przewidziane: wszelkiego rodzaju sklepy, pralnia, usługi kosmetyczne i fryzjerskie, kiosk, poczta, kawiarnia, pokoje hotelowe, a także przedszkole dla 150 dzieci na najwyższym 17. piętrze (źródło: https://www.kul.pl/files/1085/public/ARTykuly/2013/3._PILUK.pdf).
Punkt 4: Na tarasie wieńczącym budynek umieszczono pomieszczenia rekreacyjne: basen, plac zabaw, salę do ćwiczeń (źródło: https://www.kul.pl/files/1085/public/ARTykuly/2013/3._PILUK.pdf).
Punkt 5: Ideą Le Corbusiera było, aby mieszkaniec mógł sam zadecydować czy chce brać udział w grupowych działaniach czy woli samotność we własnym mieszaniu, w którym każdy miałby swoją własną przestrzeń (źródło: https://www.kul.pl/files/1085/public/ARTykuly/2013/3._PILUK.pdf).
Le Corbusier osiedle „Unité d’Habitation”, 1952, Marsylia, Francja, wikimedia.org, CC BY 4.0
Styl międzynarodowy swoim zasięgiem objął też Stany Zjednoczone, między innymi za sprawą Richarda Neutry, specjalizującego się w domach jednorodzinnych. Przełomowym projektem artysty była rezydencja doktora Philipa Lovella – Lovell House (1927‑1929) w Los Angeles, pierwszy dom jednorodzinny w Stanach Zjednoczonych o stalowej konstrukcji. W willi widoczne są wpływy Miesa van der Rohe’a i Le Corbusiera.
R1MrlHy2vq8oq
Ilustracja przedstawia Lovell House jest Międzynarodowym stylem modernistycznym, rezydencja obejmująca i zbudowana przez Richarda Neutra między 1927 i 1929. Dom przylega do stromego urwiska; jest zawieszony prostopadle, aby podziwiać panoramiczne widoki Los Angeles. Ponieważ dom jest zawieszony prostopadle, objętość domu jest odłączona od ulicy, która jest mostkowana do betonowego chodnika, który jest prowadzony przez mieszkania na zewnątrz.
Richard Neutra, „Lovell House”, 1927-1929, Los Angeles, Stany Zjednoczone, wikimedia.org, CC BY 3.0.
Polecenie 2
Porównaj dowolną willę Miesa van der Rohe’a lub Le Corbusiera z Lovell House. Wnioski z postrzeżeń zapisz poniżej.
RgiBGM7MNRkXl
Wykonaj zadanie zgodnie z poleceniem.
W 1947 roku powstała letnia willa Kaufmanna w Palm Springs w Kalifornii, dzieło Neutry, które przyniosło mu sławę. Ten pięciopokojowy dom z pięcioma łazienkami został zaprojektowany tak, aby podkreślić połączenie z pustynnym krajobrazem, jednocześnie oferując schronienie przed surowymi warunkami klimatycznymi. Duże przeszklone ściany otwierają przestrzeń mieszkalną i główną sypialnię sąsiednim patio. Połączona przestrzeń mieszkalna i jadalna znajduje się w centrum domu.
W projekcie Neutra zastosował szklano‑aluminiowe trakty, altanę‑belweder na dachu i basen, w którego tafli odbija się budynek. Za pomocą dachu wspartego na belce, spoczywającej na słupie architekt przeniósł konstrukcję na zewnątrz i uzyskał wnętrze wolne od słupów.
R18tpe6d7MZqm
Ilustracja przedstawia willę Kaufmanna - jest dom położony w Palm Springs w Kalifornii, który został zaprojektowany przez architekta Richarda Neutra w 1946 roku. Ten pięciopokojowy dom z pięcioma łazienkami w Palm Springs został zaprojektowany tak, aby podkreślić połączenie z pustynnym krajobrazem, jednocześnie oferując schronienie przed surowymi warunkami klimatycznymi. Duże przeszklone ściany otwierają przestrzeń mieszkalną. Główne pokoje na zewnątrz są otoczone rzędem ruchomych pionowych płetw, które zapewniają elastyczną ochronę przed burzami piaskowymi i intensywnym ciepłem.
Richard Neutra, „Willa Kaufmanna”, 1947, Palm Springs, Stany Zjednoczone, pinimg.com, CC BY 3.0.
Utworzenie szkoły Bauhausu
Architektura Bauhausu (niem. budowanie domu) związana jest z industrializacją, dynamicznym, urbanistycznym rozwojem miast i migracją ludności ze wsi do pracy w mieście. Czynniki te wpłynęły na konieczność rozwoju infrastruktury (wodociągów, sieci gazowej i elektrycznej) oraz zapewnienie taniego budownictwa mieszkalnego – funkcjonalnego i zaspokającego potrzeby lokatorów. Poszukiwano czystej, funkcjonalnej formy, a ornamentykę uznano za zbędną. Mieszkanie miało stać się „maszyną do mieszkania”, krzesło – urządzeniem do siedzenia.
R1Zwb4PKmET3y
Ilustracja o kształcie kwadratu przedstawia Znak graficzny Bauhausu zaprojektowany przez Oskara Schlemmera. Na czarnym tle umieszczony jest zarys twarzy z profilu złożony z białych kształtów geometrycznych w białym okręgu oraz prostych linii. Znak nawiązuje do prostoty, na której opierali się twórcy kierunku.
Oskar Schlemmer, Znak graficzny Bauhausu, wikimedia.org, CC BY 3.0.
Chcemy tworzyć jasną, organiczną architekturę, której logika wewnętrzna będzie oczywista i promienna, nieobciążona kłamliwymi fasadami i sztuczkami; chcemy przystosowanej do naszego świata maszyn, radia, szybkich aut – architektury o przejrzystym i funkcjonalnym stosunku form.
Źródło: Jan Białostocki, Sztuka XX wieku, PWN, Warszawa 1971, s. 37.
Fabryka Fagus – stal, szkło
Podczas wystawy Werkbundu w Kolonii w 1914 roku, architekt – Walter Gropius i jego współpracownik – Adolf Meyer zaprezentowali wzorcową fabrykę i jej budynek administracyjny. Już wcześniej, bo od 1910, pracowali przy przebudowie fabryki obuwia Fagus w Alfeld. Obydwa obiekty posiadały już elementy modernizmu – ich konstrukcja oparta została na stalowych filarach podtrzymujących stropy, co umożliwiło uwolnienie elewacji i przeszklenie dużych jej płaszczyzn.
RMfH87vV3Ze0F1
Ilustracja interaktywna o kształcie poziomego prostokąta przedstawia wykonana w sepii fotografię fabryki Fagus, zaprojektowanej przez Waltera Gropiusa i Adolfa Meyera. Zdjęcie ukazuje budynek stojący na placu. Posiada przeszklone ściany poprzedzielane przęsłami. Na górze znajduje się napis z nazwa fabryki. Po prawej stronie w dali widoczne s a inne zabudowania należące do architektury przemysłowej. Na pierwszym planie widać dwie idące osoby. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. W fasadzie wykorzystano szkło i stal. 2. Budynek jest całkowicie oszklony. 3. Konstrukcja pozbawiona została filarów w narożnikach i wsporników, które zostały całkowicie oszklone, co dodało budynkowi elegancji. 4. Budynek posiada prosta, geometryczną formę.
Ilustracja interaktywna o kształcie poziomego prostokąta przedstawia wykonana w sepii fotografię fabryki Fagus, zaprojektowanej przez Waltera Gropiusa i Adolfa Meyera. Zdjęcie ukazuje budynek stojący na placu. Posiada przeszklone ściany poprzedzielane przęsłami. Na górze znajduje się napis z nazwa fabryki. Po prawej stronie w dali widoczne s a inne zabudowania należące do architektury przemysłowej. Na pierwszym planie widać dwie idące osoby. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. W fasadzie wykorzystano szkło i stal. 2. Budynek jest całkowicie oszklony. 3. Konstrukcja pozbawiona została filarów w narożnikach i wsporników, które zostały całkowicie oszklone, co dodało budynkowi elegancji. 4. Budynek posiada prosta, geometryczną formę.
Walter Gropius, Adolf Meyer, Fabryka Fagus, Alfeld, 1911-1912, Niemcy, wikimedia.org, CC BY-SA 3.0.
Po powrocie z I wojny światowej Walter Gropius został mianowany i zaproszony do Weimaru przez wielkiego księcia Saksonii‑Weimar‑Eisenach, Wilhelma Ernesta II. Tam założył szkołę rzemiosła, sztuki użytkowej i architektury. Jej celem było zespolenie rzemiosła i przemysłu, zdefiniowanie nowych poglądów na sztukę i podkreślenie jej roli w społeczeństwie poprzez utworzenie nowych dyscyplin, które sprostałyby nowej rzeczywistości.
R4lwcWyfswrT9
Ilustracja o kształcie poziomego prostokąta przedstawia fotografię pierwszej siedziby Bauhausu, zaprojektowanej przez Henryego van de Velde’a. Na zdjęciu widać podłużny budynek z dużymi oknami i dachem z czerwonej dachówki. Podziały okien są rytmiczne. Pośrodku znajduje się wejście do budynku. Obiekt ma elewacje otynkowane i pomalowane na żółty kolor. Na zdjęciu, przed wejściem ustawione są rowery i przechadzają się ludzie.
Henry van de Velde, Pierwsza siedziba Bauhausu, Weimar, Niemcy, bauhaus100.de, CC BY 3.0.
Wystawowy Haus am Horn
W 1923 miasto zmusiło szkołę do zaprezentowania praktycznych efektów nowego programu nauczania. Najważniejszym elementem wystawy był eksperymentalny dom Haus Am Horn, zaprojektowany przez Georga Muchę i Adolfa Meyera, całkowicie umeblowany sprzętami powstałymi w warsztatach Bauhausu. Kolonia takich budynków miała stanąć na terenie szkoły w Weimarze. Jednak pomimo entuzjastycznych recenzji wystawy w całej Europie, rząd Turyngii zrezygnował z projektów Bauhausu zarzucając jej członkom działania bolszewickie. Wywołało to falę krytyki postępowych architektów i dziennikarzy, zaś uczniowie i mistrzowie szkoły stanęli solidarnie w obronie jej ideałów.
RyDKJEIZpTMwz
Ilustracja o kształcie poziomego prostokąta przedstawia dokumentację architektoniczną: plan i przekrój bryły „Haus am Horn”. Na zdjęciu widać schematy parteru oraz pietra. Kolejne ilustracje pokazują: plan, przekrój rysunek bryły. Dodatkowo jako ostatni rysunek zamieszczono rzut z góry na usytuowanie budynku w terenie.
Dokumentacja architektoniczna: plan i bryła „Haus am Horn”, 1923, Weimar, Niemcy, adsttc.com, CC BY 3.0.
RY1jbIBui9ZHL
Ilustracja interaktywna o kształcie poziomego prostokąta przedstawia fotografię Haus am Horn, wzorcowego domu, przygotowanego przez mistrzów i uczniów Bauhausu na wystawę w 1923 roku w Weimarze w Niemczech.
Zdjęcie ukazuje biały, dwukondygnacyjny budynek oparty na prostej bryle geometrycznej. Druga kondygnacja jest mniejsza od pierwszej. W układzie okien widoczny jest prosty, schematyczny układ - okna są ułożone na jednym poziomie. Wejście usytuowane jest z boku. Przed budynkiem znajduje się niewielka skarpa porośnięta trawą i innymi roślinami. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Obiekt jest prostą konstrukcją sześcienną z płaskim dachem ze stali i betonu w swojej konstrukcji. 2. Ściany są wykonane z dwóch płyt z kamienia, z wewnętrzną przestrzenią wypełnioną torfem jako izolacją.
Ilustracja interaktywna o kształcie poziomego prostokąta przedstawia fotografię Haus am Horn, wzorcowego domu, przygotowanego przez mistrzów i uczniów Bauhausu na wystawę w 1923 roku w Weimarze w Niemczech.
Zdjęcie ukazuje biały, dwukondygnacyjny budynek oparty na prostej bryle geometrycznej. Druga kondygnacja jest mniejsza od pierwszej. W układzie okien widoczny jest prosty, schematyczny układ - okna są ułożone na jednym poziomie. Wejście usytuowane jest z boku. Przed budynkiem znajduje się niewielka skarpa porośnięta trawą i innymi roślinami. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Obiekt jest prostą konstrukcją sześcienną z płaskim dachem ze stali i betonu w swojej konstrukcji. 2. Ściany są wykonane z dwóch płyt z kamienia, z wewnętrzną przestrzenią wypełnioną torfem jako izolacją.
Haus am Horn, dom wzorcowy przygotowany przez mistrzów i uczniów Bauhausu na wystawę w 1923 roku, Weimar, Niemcy, wikimedia.org, CC BY-SA 2.0.
RA1smfEmfTa9l
Ilustracja interaktywna o kształcie pionowego prostokąta przedstawia fotografię wnętrza Haus am Horn, domu wzorcowego przygotowanego przez mistrzów i uczniów Bauhausu na wystawę w 1923 roku w Weimarze w Niemczech. W pomieszczeniu z dwoma oknami znajdują się meble: drewniane krzesło i biurko, a nad kaloryferem na wysięgniku zamontowane zostało okrągłe lustro. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. W środku domu znajdował się oświetlony światłem dziennym salon dwudziestu stóp, z wyspecjalizowanymi pokojami otaczającymi go ze wszystkich czterech stron. 2. Każdy pokój miał specjalnie zaprojektowane meble i sprzęt stworzony w warsztatach Bauhausu.
Ilustracja interaktywna o kształcie pionowego prostokąta przedstawia fotografię wnętrza Haus am Horn, domu wzorcowego przygotowanego przez mistrzów i uczniów Bauhausu na wystawę w 1923 roku w Weimarze w Niemczech. W pomieszczeniu z dwoma oknami znajdują się meble: drewniane krzesło i biurko, a nad kaloryferem na wysięgniku zamontowane zostało okrągłe lustro. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. W środku domu znajdował się oświetlony światłem dziennym salon dwudziestu stóp, z wyspecjalizowanymi pokojami otaczającymi go ze wszystkich czterech stron. 2. Każdy pokój miał specjalnie zaprojektowane meble i sprzęt stworzony w warsztatach Bauhausu.
Haus am Horn, wnętrze domu wzorcowego przygotowanego przez mistrzów i uczniów Bauhausu na wystawę w 1923 roku, Weimar, Niemcy, tumblr.com, CC BY 3.0.
Bauhaus w Dessau
W 1925 roku szkoła przeniosła się do Dessau i tu też powstało kolejne ważne osiągnięcie architektoniczne, będące owocem współpracy mistrzów i uczniów. Budynek Bauhausu według projektów Gropiusa powstał w latach 1925‑1926 na zlecenie rady miejskiej w Dessau. Realizacja, która miała stanowić przykład postulowanego przez Gropiusa Gesamtkunstwerk, obejmowałaby w jedną całość architekturę i wszystko, co stanowi o jej wnętrzu, tj. rzeźbę, malarstwo, design, tkaniny.
Zgodnie z założeniem programowym projekt budynku łączył funkcjonalność z estetyką. Jego kubiczne części różniły się od siebie pod względem funkcji, wielkości, rozwiązania fasad, układu przestrzennego, powierzchni ścian, kolorystyki i oświetlenia. Budynek jako całość składał się z kilku oddzielnych brył: trzykondygnacyjnego skrzydła mieszczącego warsztaty (tzw. „laboratorium pomysłów” ze słynną szklaną ścianą fasadową), trzykondygnacyjnego skrzydła północnego, w którym znajdowała się miejska szkoła zawodowa, pięciokondygnacyjnego budynku pracowni gdzie mieszkali studenci i młodsi nauczyciele, jednokondygnacyjnej sali widowiskowej oraz postawionego na słupach dwukondygnacyjnego łącznika (tzw. „mostu”). Szklane fasady – a zwłaszcza szklana fasada frontowa – stanowią cechę charakterystyczną stylistyki Bauhausu. Poza szklanymi elewacjami w całym budynku zastosowano tą samą strukturę konstrukcyjną, w której żelbetową konstrukcję szkieletową wypełniały ściany z cegły. Wystrój i detale wykończenia (kolorystyka, oświetlenie i umeblowanie) zostały opracowane w warsztatach Bauhausu.
Źródło: Monika Markgraf, Ochrona i konserwacja budynków Bauhausu w Dessau: http://docplayer.pl/25130568-Ochrona-i-konserwacja-budynkow-bauhausu-w-dessau.html (dostęp z dnia 31.03.2018)
R1T04c3YFXIXo1
Ilustracja interaktywna o kształcie poziomego prostokąta przedstawia fotografię głównego budynku Bauhausu w Dessau w Niemczech, zaprojektowanego przez Waltera Gropiusa. Elewacja jest biało‑szara. Z boku znajduje się duży, biały napis BAUHAUS, ułożony w pionie. Od frontu budynek jest przeszkolony. Górne dwie kondygnacje są lekko wysunięte. Przed budynkiem znajduje się trawnik i chodnik. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Ściana kurtynowa, osłaniająca budynek warsztatów wykonana została ze szkła. 2. Budynek posiada prostą bryłę opartą na geometrycznych układach gładkich płaszczyzn tynkowanego muru. 3. Z tynkowaną ścianą kontrastują przeszklenia. 4. W konstrukcji zastosowano rozwiązanie żelbetowe o układzie płytowo‑słupowym.
Ilustracja interaktywna o kształcie poziomego prostokąta przedstawia fotografię głównego budynku Bauhausu w Dessau w Niemczech, zaprojektowanego przez Waltera Gropiusa. Elewacja jest biało‑szara. Z boku znajduje się duży, biały napis BAUHAUS, ułożony w pionie. Od frontu budynek jest przeszkolony. Górne dwie kondygnacje są lekko wysunięte. Przed budynkiem znajduje się trawnik i chodnik. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Ściana kurtynowa, osłaniająca budynek warsztatów wykonana została ze szkła. 2. Budynek posiada prostą bryłę opartą na geometrycznych układach gładkich płaszczyzn tynkowanego muru. 3. Z tynkowaną ścianą kontrastują przeszklenia. 4. W konstrukcji zastosowano rozwiązanie żelbetowe o układzie płytowo‑słupowym.
Walter Gropius, Główny budynek Bauhausu, 1925-1926, Dessau, Niemcy, wikimedia.org, domena publiczna.
Innym ważnym projektem architektonicznym opracowanym w ramach szkoły były projekty mobilnych domów stalowych. Autorami prototypu byli mistrz Bauhausu, Georg Muche oraz Richard Paulick. Dom stał na betonowej platformie, metalowe ściany zamontowano na stalowej konstrukcji szkieletowej. Wewnątrz znajdowało się mieszkanie o powierzchni 90 m kwadratowych.
R1YtQxNbJKWR71
Ilustracja interaktywna o kształcie poziomego prostokąta przedstawia fotografię Stalowego Domu w Dessau. Dom został zbudowany ze stalowych płyt. Oparty został na zastosowaniu prostych brył geometrycznych o różnej wysokości. Wejście do budynku stanowią dwie pary czarnych drzwi. W elewacji znajdują się trzy rzędy okien po lewej i dwa po prawej. Okna te mają pionowy układ – trzy jedno pod drugim. Dodatkowo przy narożu znajduje się okrągłe okno. Budynek otacza zieleń i drzewa. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Budynek posiada prostą formę geometryczną. 2. Składa się ze stalowej konstrukcji nośnej szkieletu. 3. Na zewnątrz zamontowane zostały panele ze stali o grubości 3 mm.
Ilustracja interaktywna o kształcie poziomego prostokąta przedstawia fotografię Stalowego Domu w Dessau. Dom został zbudowany ze stalowych płyt. Oparty został na zastosowaniu prostych brył geometrycznych o różnej wysokości. Wejście do budynku stanowią dwie pary czarnych drzwi. W elewacji znajdują się trzy rzędy okien po lewej i dwa po prawej. Okna te mają pionowy układ – trzy jedno pod drugim. Dodatkowo przy narożu znajduje się okrągłe okno. Budynek otacza zieleń i drzewa. Dodatkowo na ilustracji zostały zamieszczone informacje: 1. Budynek posiada prostą formę geometryczną. 2. Składa się ze stalowej konstrukcji nośnej szkieletu. 3. Na zewnątrz zamontowane zostały panele ze stali o grubości 3 mm.
Georg Muche i Richard Paulick, Stalowy Dom, Dessau-Rosslau, 1926-27, Niemcy, wikimedia.org, domena publiczna.
Projekty osiedli według założeń Bauhausu
Walter Gropius wywarł wielki wpływ na architekturę publiczną, preferując proste, kubiczne bryły wznoszone m.in. z prefabrykatów. Po realizacji kompleksu budynków dla Bauhausu w Dessau Gropius poświęcił się studiowaniu zagadnień budownictwa masowego i standaryzacji. W 1927 roku zatrudnił na stanowisku kierownika działu architektury Hannesa Meyera, który na kursach uczył studentów głównie analizy problemów praktycznych, związanych z kształtowaniem środowiska człowieka. Za jego kierownictwa dział architektoniczny Bauhausu zajmował się rozbudową osiedla Törten, zaprojektowanego jeszcze przez Gropiusa na przedmieściach Dessau. Studenci współpracowali również przy projekcie szkoły związków zawodowych w Bernau pod Berlinem. W tym czasie Walter Gropius projektował wzorcowe osiedle mieszkaniowe Dammerstock w Karlsruhe (1929). By mieszkania cały dzień były nasłonecznione, architekt zaplanował układ równoległych ulic. Osiedle składa się z ustawionych szeregowo kilku typów budynków – od dwupiętrowych domków szeregowych do pięciopiętrowego wielorodzinnego bloku. Coraz więcej wzorów Bauhausu przechodziło do produkcji masowej.
RWsED4r2VHr2S1
Ilustracja o kształcie poziomego prostokąta przedstawia fotografię z widokiem na Dessau-Törten, osiedle zaprojektowane przez Waltera Gropiusa. Czarno białe zdjęcie ukazuje ulicę, po której obu stronach znajdują się jednakowe budynki o prostej bryle geometrycznej. W fasadach budynków zamieszczone są okna o rytmicznym układzie.
Dessau-Törten, osiedle zFOTOrojektowane przez Waltera Gropiusa, 1926–1928, Niemcy, wikiarquitectura.com, CC BY 3.0.
RdyfcpRuly2IS1
Ilustracja o kształcie poziomego prostokąta przedstawia fotografię wzorcowego osiedla Dammerstock w Karlsruhe, zaprojektowanego przez Waltera Gropiusa. Czarno białe zdjęcie ukazuje układ ulic oraz rzędy długich, horyzontalnie rozmieszczonych bloków, ustawionych jeden za drugim.
Walter Gropius, wzorcowe osiedle Dammerstock, Karlsruhe, 1928-29, Niemcy, wikiarquitectura.com, CC BY 3.0.
Podsumowanie
Architektura pierwszej połowy XX wieku kształtowała się w warunkach intensywnych przemian społecznych i technologicznych, które skłaniały twórców do poszukiwania nowych sposobów wyrażania idei oraz odpowiadania na potrzeby nowoczesnego społeczeństwa. W tym okresie pojawiły się zarówno tendencje podkreślające emocjonalny i symboliczny potencjał formy, jak i dążenia do większej prostoty, funkcjonalności i wykorzystania nowoczesnych materiałów. Razem tworzyły szerokie spektrum postaw, które redefiniowały rolę architektury, przesuwając ją od dekoracyjności ku bardziej świadomemu, intelektualnemu i użytkowemu kształtowaniu przestrzeni.W miarę rozwoju widoczne było stopniowe odchodzenie od jednolitego rozumienia nowoczesności. Obok rozwiązań opartych na logice konstrukcji i ekonomii środków pojawiały się poszukiwania bardziej eksperymentalne, wyrazowe lub symboliczne, a także próby ponownego odczytywania tradycji. Ta różnorodność podejść sprawiła, że architektura połowy XX wieku stała się przestrzenią dialogu między emocją a racjonalnością, indywidualnym wyrazem a potrzebami zbiorowości, technologią a znaczeniem. Właśnie ta wielowątkowość i otwartość stworzyły fundament dalszego rozwoju architektury współczesnej.
