Pod lupą nowej wiedzy

Architektura pierwszej połowy XX wieku rozwijała się w warunkach gwałtownych przemian społecznych, technologicznych i kulturowych. Modernizacja miast, rozwój przemysłu, zmiany obyczajowe oraz doświadczenia I wojny światowej sprawiły, że architekci zaczęli odchodzić od historycznych form i poszukiwać nowych sposobów kształtowania przestrzeni. Budynek miał odpowiadać potrzebom współczesnego społeczeństwa, a nie być jedynie kontynuacją tradycji. Pojawiły się różne nurty, które stworzyły podstawy nowoczesnej architektury. Jednym z nich był ekspresjonizm, inną drogę wyznaczyły funkcjonalizm i Bauhaus, a w latach 20. i 30. coraz większe znaczenie zyskał styl międzynarodowy. Ich rozwój prowadził do architektury opartej na nowych materiałach, technologiach, funkcji i uproszczonej formie.

Ekspresjonizm jest nurtem w architekturze pierwszej połowy XX wieku, szczególnie popularnym w Niemczech, Holandii i Europie Środkowej. W przeciwieństwie do ekspresjonizmu w malarstwie i rzeźbie nie stworzył jednolitego programu. Architekci kładli nacisk na nowatorską i niezwykłą formę oraz jej emocjonalne oddziaływanie. Bryle nadawano często znaczenie symboliczne, a projekty miały wyrażać indywidualność twórcy. Wiele projektów miało charakter koncepcyjny i nie zostało zrealizowanych. Architekci inspirowali się naturą – skałami, jaskiniami i strukturą przyrody – a także architekturą gotycką, zwłaszcza jej wertykalizmem. Pojawiały się również odniesienia do architektury egipskiej i orientalnej, jednak przy ograniczeniu ornamentyki. W projektach wykorzystywano nowe materiały: cegłę, beton, szkło i metal. Szczególne znaczenie miało szkło, które początkowo traktowano jako materiał pozwalający urzeczywistnić niemal utopijną wizję nowoczesnej architektury.

Bruno Taut – Szklany Pawilon

Jednym z najważniejszych przykładów tych poszukiwań był Szklany Pawilon Brunona Tauta, zaprezentowany podczas wystawy Werkbundu w Kolonii w 1914 roku. Architekt prowadził podczas wystawy debaty dotyczące nowych koncepcji architektury. Pawilon po zakończeniu wystawy rozebrano, ponieważ został zaprojektowany specjalnie na potrzeby ekspozycji. Budowla łączyła odległe tradycje: kopuła i forma przypominająca świątynię nawiązywały do architektury dawnej, natomiast szkło i kryształ podkreślały nowoczesność rozwiązania.

gallery‑without‑header

• Zakładka 1
• Zakładka 2

Zakładka 110

RHFJ8DRLCEPVH

Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie Szklany Pawilon, autorstwa Bruna Taut. Zdjęcie jest czarno‑białe. Na ilustracji umieszczone są kolejno ponumerowane aktywne punkty, po wybraniu których wyświetlą się dodatkowe informacje: 1. Inspiracją dla architekta były wiersze Paula Scheerbarta, którego wersety zdobiły podstawę kopuły po jej zewnętrznej stronie: "Szkło przynosi ze sobą nowe czasy, kultura wypalanej cegły sprawia nam przykrość"., 2. W betonowej konstrukcji elewacji znajdowały się płyty z kolorowym szkłem działającym jako lustra, 3. Podstawowym materiałem w budowli jest szkło – przede wszystkim na uwagę zasługuje szklana kopuła, choć ten materiał znalazł zastosowanie także we wnętrzu., 4. Konstrukcja pawilonu została zbudowana na betonowym cokole, którego dwa wejścia po obu stronach budynku składają się z dwuczęściowych schodów. Przeszklone przyziemie kontrastuje z masywnym betonem.

Ilustracja interaktywna przedstawia zdjęcie Szklany Pawilon, autorstwa Bruna Taut. Zdjęcie jest czarno‑białe. Na ilustracji umieszczone są kolejno ponumerowane aktywne punkty, po wybraniu których wyświetlą się dodatkowe informacje: 1. Inspiracją dla architekta były wiersze Paula Scheerbarta, którego wersety zdobiły podstawę kopuły po jej zewnętrznej stronie: "Szkło przynosi ze sobą nowe czasy, kultura wypalanej cegły sprawia nam przykrość"., 2. W betonowej konstrukcji elewacji znajdowały się płyty z kolorowym szkłem działającym jako lustra, 3. Podstawowym materiałem w budowli jest szkło – przede wszystkim na uwagę zasługuje szklana kopuła, choć ten materiał znalazł zastosowanie także we wnętrzu., 4. Konstrukcja pawilonu została zbudowana na betonowym cokole, którego dwa wejścia po obu stronach budynku składają się z dwuczęściowych schodów. Przeszklone przyziemie kontrastuje z masywnym betonem.

Zakładka 240

RP5BQ1D7MJEDM

Bruno Taut - Szklany Pawilon. Zdjęcie ukazuje model pokazany na wystawie w Werkbund.

Ekspresjonistyczne projekty Ericha Mendelsohna

Erich Mendelsohn (1887–1953) był wybitnym niemieckim architektem żydowskiego pochodzenia. W Monachium zetknął się z członkami grup ekspresjonistycznych Der Blaue Reiter i Die Brücke. Jego szkice projektowe ukazują zainteresowanie dynamiczną bryłą, płynną linią i możliwościami ekspresyjnego kształtowania architektury. Jednym z jego najsłynniejszych dzieł jest wieża Einsteina, obserwatorium astronomiczne w Poczdamie. Projekt powstał na zlecenie astronoma Erwina Freundlicha, który chciał prowadzić obserwacje związane z teorią względności Einsteina. Budowę rozpoczęto w 1920 roku, a obiekt oddano do użytku w 1924 roku.

Mendelsohn zrezygnował z ostrych krawędzi i załamań, wykorzystując miękkie, zakrzywione formy. Gra światła i cienia została uzyskana dzięki wnękom oraz charakterystycznym zakrzywieniom otworów okiennych. Forma budowli podkreśla jej dynamikę i płynność.

Mendelsohn projektował również budynki handlowe. W  roku  1927  Rudolf  Petersdorff właściciel  Domu  towarowego w Wrocławiu zlecił Erichowi Mendelsohnowi jego przebudowę.  Obiekt wyróżnia się niezwykle długą bryłą i półokrągłym wykuszem, który stał się jednym z rozpoznawalnych znaków modernizmu. Liczne szkice architekta podkreślają monumentalizm i dynamikę budowli.

Szkice  architekta  przedstawiają  niezwykle  długi  budynek  z  półokrągłym  wykuszem,  który  stał  się  rozpoznawalnym,  emblematycznym  znakiem  pierwszego  modernizmu.  Mendelsohn wykonał wiele szkiców, które podkreślają monumentalizm budowli i jej dynamikę.

RNUM1R63NJA8B

Zdjęcie ukazuje Szkic projektowy Ericha Mendelsohna. Szkic wykonany jest niebieską linią. Widoczny jest front długiego budynku o kilku kondygnacjach. Na wysokości dwóch ostatnich pięter część budynku jest cofnięta w głąb.

Podobne rozwiązania Mendelsohn zastosował w domu towarowym Kaufhaus Schocken w Stuttgarcie. Koncepcję budowli wyjaśniał poprzez analogię do muzyki Johanna Sebastiana Bacha. Odwoływał się do kontrapunktu oraz niezależnych od siebie linii melodycznych. Budynek składał się z czterech skrzydeł tworzących na planie romb, z dużym dziedzińcem pośrodku.

RMMVCLSEULU97

Szkic Erich Mendelsohn, Dom towarowy Kaufhaus Schocken, Stuttgart, 1926‑1928, szkice rysunkowe, rubens.anu.edu.au, CC BY 3.0. Szkic przedstawia cztery rysunki ułożone jeden pod drugim. Szkic na samym dole rysunku wykonany jest czerwoną kredką a trzy pozostałe czarną. Prezentowany jest ten sam budynek z różnych stron. Budynek jest duży z uskokami i jednym elementem wystającym ponad pozostałe.

Inne budowle niemieckiego ekspresjonizmu

Przykładem niemieckiego ekspresjonizmu w architekturze jest Budynek administracji technicznej firmy Hoechst AG autorstwa Petera Behrensa, znajdujący się we Frankfurcie‑Höchst w Hesji. Kompleks składa się z dwóch trzypiętrowych skrzydeł: administracyjnego oraz reprezentacyjnego holu wejściowego z charakterystyczną wieżą i mostem łączącym kompleks z budynkiem biurowym. Cechy ekspresjonizmu widoczne są zarówno na zewnątrz, jak i we wnętrzu. Monumentalna bryła, rytm elementów konstrukcyjnych oraz sposób kształtowania wieży nadają budowli silny charakter emocjonalny.

RGX3D9AROXJXE

Zdjęcie ukazuje czarno‑biały szut budynku. Jest to projekt Petera Behrensa - Hoechst AG Technical Administrative Building.

RDTFQ76R3442X

Fotografia ukazuje Hoechst AG Techniczny budynek administracyjny. Na zdjęciu przedstawionym jest ulica, po jej prawej i lewej stronie rozciąga się brązowo‑czerwony budynek.

Forma wynika z funkcji – nowatorskie podejście Waltera Gropiusa

Jednym z ważnych etapów rozwoju nowoczesnej architektury była Fabryka Fagus w Alfeld, zaprojektowana przez Waltera Gropiusa wspólnie z Adolfem Meyerem. Budynek wykorzystuje rozwiązania, które później stały się charakterystyczne dla stylu międzynarodowego: stalową konstrukcję i duże powierzchnie szklane. Stalowe filary podtrzymujące stropy umożliwiły uwolnienie elewacji od funkcji nośnej i przeszklenie dużych jej powierzchni. Szczególnie istotne było rozwiązanie narożników, w których zrezygnowano z tradycyjnych filarów.

Podczas wystawy Werkbundu w Kolonii Gropius i Meyer zaprezentowali również wzorcową fabrykę i jej budynek administracyjny. Rozwiązania zastosowane w tych realizacjach pokazywały, że nowoczesna konstrukcja może wpływać na wygląd budynku: stalowy szkielet pozwalał ograniczyć rolę ścian nośnych i otworzyć elewację na szkło.

Po powrocie z I wojny światowej Gropius został zaproszony do Weimaru, gdzie założył szkołę rzemiosła, sztuki użytkowej i architektury. Jej celem było połączenie rzemiosła i przemysłu, stworzenie nowych poglądów na sztukę oraz dostosowanie jej do potrzeb nowoczesnego społeczeństwa.

R4lwcWyfswrT9

Ilustracja o kształcie poziomego prostokąta przedstawia fotografię pierwszej siedziby Bauhausu, zaprojektowanej przez Henryego van de Velde’a. Na zdjęciu widać podłużny budynek z dużymi oknami i dachem z czerwonej dachówki. Podziały okien są rytmiczne. Pośrodku znajduje się wejście do budynku. Obiekt ma elewacje otynkowane i pomalowane na żółty kolor. Na zdjęciu, przed wejściem ustawione są rowery i przechadzają się ludzie.

Haus am Horn – pierwszy praktyczny sprawdzian programu Bauhausu 

1923 roku szkoła została zobowiązana do zaprezentowania praktycznych efektów swojego programu nauczania. Najważniejszym elementem wystawy był eksperymentalny dom Haus am Horn, zaprojektowany przez Georga Muchę i Adolfa Meyera i całkowicie umeblowany sprzętami powstałymi w warsztatach Bauhausu.Dom miał pokazać, jak zasady szkoły mogą zostać zastosowane w praktyce: od architektury budynku po wyposażenie wnętrza. Projekt zakładał funkcjonalne rozwiązanie przestrzeni i współpracę różnych dziedzin twórczości. Pomimo entuzjastycznych recenzji wystawy w Europie rząd Turyngii zrezygnował z dalszego wspierania Bauhausu, zarzucając jego członkom działalność bolszewicką. Wywołało to falę krytyki postępowych architektów i dziennikarzy, a uczniowie i mistrzowie szkoły stanęli w obronie jej ideałów.

RyDKJEIZpTMwz

Ilustracja o kształcie poziomego prostokąta przedstawia dokumentację architektoniczną: plan i przekrój bryły „Haus am Horn”. Na zdjęciu widać schematy parteru oraz pietra. Kolejne ilustracje pokazują: plan, przekrój rysunek bryły. Dodatkowo jako ostatni rysunek zamieszczono rzut z góry na usytuowanie budynku w terenie.

Bauhaus w Dessau

W 1925 roku szkoła przeniosła się do Dessau. W nowym mieście powstał budynek Bauhausu zaprojektowany przez Waltera Gropiusa, który stał się jednym z najważniejszych przykładów nowoczesnej architektury.

Kompleks został zaprojektowany jako zespół prostych brył podporządkowanych różnym funkcjom. Poszczególne części połączono łącznikiem biegnącym nad ulicą. Zastosowano żelbetową konstrukcję szkieletową, dzięki której ściany zewnętrzne nie musiały pełnić funkcji nośnej. Pozwoliło to na zastosowanie dużych szklanych powierzchni. Budynek składał się m.in. ze skrzydła warsztatowego z charakterystyczną szklaną fasadą, skrzydła szkoły zawodowej, budynku pracowni i mieszkań studentów oraz sali widowiskowej. Ważnym elementem był dwukondygnacyjny „most”, łączący poszczególne części kompleksu. Różnorodność brył wynikała z różnorodności ich funkcji. Jednocześnie całość tworzyła spójną kompozycję opartą na prostocie, geometrii, rytmie i wykorzystaniu nowoczesnych materiałów. Szklane fasady, żelbetowa konstrukcja i podporządkowanie formy funkcji sprawiły, że budynek stał się jednym z najważniejszych przykładów architektury nowoczesnej i dziełem programowym stylu międzynarodowego.

Projekty mieszkaniowe Bauhausu

Bauhaus nie ograniczał się do projektowania pojedynczych budynków. Ważnym obszarem jego działalności były również eksperymentalne rozwiązania mieszkaniowe.

Jednym z nich był projekt Stalowego Domu, którego prototyp opracowali Georg Muche i Richard Paulick. Dom ustawiono na betonowej platformie, a metalowe ściany zamontowano na stalowej konstrukcji szkieletowej. Rozwiązanie miało pokazać możliwości wykorzystania przemysłowych metod budownictwa w architekturze mieszkaniowej.

Projekty osiedli według założeń Bauhausu

Walter Gropius coraz większą uwagę poświęcał problemom budownictwa masowego, standaryzacji i taniego mieszkalnictwa. Proste, kubiczne bryły oraz możliwość wykorzystania prefabrykowanych elementów miały ułatwić szybką realizację dużej liczby mieszkań. Ważnym przykładem było osiedle Törten w Dessau, projektowane przez Gropiusa. Dział architektury Bauhausu zajmował się również innymi projektami, m.in. szkołą związków zawodowych w Bernau pod Berlinem.

Gropius zaprojektował także wzorcowe osiedle Dammerstock w Karlsruhe. Budynki ustawiono w równoległych ciągach, aby zapewnić mieszkańcom odpowiednie nasłonecznienie. Osiedle składało się z kilku typów budynków – od domów szeregowych po wielorodzinne bloki. W ten sposób idee Bauhausu stopniowo przenikały do budownictwa mieszkaniowego i produkcji masowej.

RWsED4r2VHr2S

Ilustracja o kształcie poziomego prostokąta przedstawia fotografię z widokiem na Dessau-Törten, osiedle zaprojektowane przez Waltera Gropiusa. Czarno białe zdjęcie ukazuje ulicę, po której obu stronach znajdują się jednakowe budynki o prostej bryle geometrycznej. W fasadach budynków zamieszczone są okna o rytmicznym układzie.

RdyfcpRuly2IS

Ilustracja o kształcie poziomego prostokąta przedstawia fotografię wzorcowego osiedla Dammerstock w Karlsruhe, zaprojektowanego przez Waltera Gropiusa. Czarno białe zdjęcie ukazuje układ ulic oraz rzędy długich, horyzontalnie rozmieszczonych bloków, ustawionych jeden za drugim.

Bauhaus i styl międzynarodowy nie są pojęciami tożsamymi. Bauhaus był szkołą i środowiskiem artystycznym, które odegrało ogromną rolę w rozwoju nowoczesnej architektury. Styl międzynarodowy był natomiast szerszym nurtem modernizmu, który rozwinął się w Europie, a następnie rozpowszechnił na innych kontynentach. Styl międzynarodowy rozwijał się szczególnie w latach 20. i 30. XX wieku. Cechował się przede wszystkim funkcjonalnością, prostymi geometrycznymi bryłami, brakiem dekoracji, asymetrycznością układu, wykorzystaniem szkła, stali i żelbetu oraz podporządkowaniem formy konstrukcji i funkcji. Architektura miała być również pozbawiona historyzmu i eklektyzmu, a jej wygląd wynikać z przeznaczenia budynku oraz zastosowanych technologii.

Termin „styl międzynarodowy” został spopularyzowany w 1932 roku przez krytyków i projektantów Philipa Johnsona i Henry'ego‑Russella Hitchcocka w związku z wystawą w nowojorskiej galerii MoMA Styl Międzynarodowy: Architektura od 1922. Autorzy wystawy wskazali cechy wspólne dla nowej architektury, która rozwijała się w różnych krajach. Do najważniejszych przedstawicieli stylu międzynarodowego należeli Walter Gropius, Ludwig Mies van der Rohe, Le Corbusier i Richard Neutra.

Bauhaus odegrał w tym procesie szczególną rolę, ponieważ jego program łączył architekturę, wzornictwo, rzemiosło i przemysł. Budynek Bauhausu w Dessau jest jednym z najbardziej charakterystycznych przykładów tego sposobu myślenia.

Gropius House – styl międzynarodowy poza Europą

Przykładem stylu międzynarodowego jest Gropius House, własny dom Waltera Gropiusa zbudowany w 1938 roku w Lincoln w stanie Massachusetts. Zgodnie z filozofią Bauhausu każdy aspekt domu i otaczającego go krajobrazu został zaplanowany z myślą o maksymalnej wydajności i prostocie. Gropius starannie zlokalizował dom na trawiastym wzniesieniu otoczonym murami z kamienia, pośród mokradeł i sadu. Budynek został pomyślany jako część krajobrazu, w którym Gropius wykorzystywał przestrzenie zewnętrzne, aby podkreślić związek między strukturą a miejscem.

Przesłonięty ganek został umieszczony w taki sposób, że pomaga podzielić teren wokół domu na strefy odpowiadające pomieszczeniom domu. Konstrukcja składa się z tradycyjnej drewnianej ramy słupowo‑belkowej. W domu znajduje się salon o otwartym planie z jadalnią, kuchnią, biurem, szwalnią, trzema sypialniami i czterema łazienkami. Jedną z najbardziej znaczących różnic między Domem Gropiusa a sąsiednimi domami jest płaski dach.

R12EDTSJJ3636

Ilustracja przedstawia Gropius House, budynek znajduje się w Lindoln w Stanach Zjednoczonych. Obecnie jest to historyczne muzeum, właścicielem domu jest jest Historic New England. Zgodnie z filozofią Bauhausu każdy aspekt domu i otaczającego go krajobrazu został zaplanowany z myślą o wydajności i prostocie. Dom stoi na dość płaskiej działce z zadbanym lasem. Przesłonięty ganek został umieszczony w taki sposób, że pomaga podzielić teren wokół domu na wiele stref, porównywalnych z pokojami w domu

„Mniej znaczy więcej” w ujęciu Miesa van der Rohe'a

Jednym z najwybitniejszych przedstawicieli stylu międzynarodowego był Ludwig Mies van der Rohe (1886–1969). Jego architektura opierała się na racjonalizmie, funkcjonalizmie, prostocie konstrukcji oraz ograniczeniu środków formalnych.  Ważną realizacją z tego okresu był blok mieszkalny na osiedlu Weissenhof w Stuttgarcie, zaprojektowany w ramach wystawy Werkbundu. Stalowa konstrukcja umożliwiła swobodne rozplanowanie mieszkań, a okna ułożone w pasma podkreśliły horyzontalny charakter budynku.

Największym osiągnięciem artysty z tego okresu był pawilon niemiecki w Barcelonie, zaprezentowany na światowej wystawie w 1929 roku. Pawilon został założony na prostym planie i pozbawiony tradycyjnie rozumianej przestrzeni wystawienniczej. Wnętrze pozostawało otwartą, płynną przestrzenią, w której ściany nie tworzyły zamkniętych pomieszczeń.

Pawilon spoczywał na cokole z trawertynu, a jego przestrzeń uzupełniały pojedyncza rzeźba oraz specjalnie zaprojektowane meble. Mies chciał stworzyć „idealną strefę spokoju”. W tym przypadku sam budynek stał się właściwym eksponatem.

R1DHOUD8DVMM5

Ilustracja przedstawia plan pawilonu w Barcelonie.

Rozwiązania znane z pawilonu w Barcelonie zostały zastosowane również w Willi Tugendhatów w Brnie. Budynek położony jest na nierównym terenie, co Mies wykorzystał do zróżnicowania poziomów. Prosta bryła pozbawiona jest dekoracji, a duże przeszklenia otwierają wnętrze na otoczenie. Wnętrze ozdobiono szlachetnymi materiałami, m.in. onyksem i drewnem mahoniowym.

Le Corbusier (1887–1965) był jednym z najważniejszych twórców modernizmu. Jego architektura łączyła funkcjonalizm, nowoczesne technologie oraz nowe myślenie o przestrzeni mieszkalnej. Dążył do stworzenia „maszyny do mieszkania”, w której przestrzeń zapewniałaby mieszkańcom komfort, światło, higienę i możliwość pracy. Jego idee dotyczące architektury i urbanistyki stały się jednym z fundamentów stylu międzynarodowego.

Podczas podróży po Europie Le Corbusier poznał idee Adolfa Loosa dotyczące podporządkowania formy funkcji i eliminacji ornamentu. Zdobywał również doświadczenie u Augusta Perreta, pioniera zastosowania żelbetu, a następnie w pracowni Petera Behrensa, gdzie zetknął się z Miesem van der Rohe i Walterem Gropiusem. 

Dom‑Ino – konstrukcja jako podstawa nowoczesnej architektury

Le Corbusier opracował projekt Dom‑Ino – szkieletową konstrukcję płytowo‑słupową z trzema wolnymi platformami wspartymi na sześciu podporach. System umożliwiał swobodne kształtowanie wnętrz i elewacji oraz mógł być wykorzystywany jako moduł do seryjnej produkcji.

RFUAO3GDC9SLQ

Zdjęcie ukazuje mężczyznę w okularach, który siedzi przy stoliku nad projektem. Fotografia jest czarno‑biała.

W Paryżu Le Corbusier rozwijał zarówno działalność architektoniczną, jak i teoretyczną. Powstała wówczas koncepcja Domu Citrohan – modelu seryjnie produkowanego domu inspirowanego logiką przemysłowej taśmy montażowej. Do tych idei nawiązywał pawilon l’Esprit Nouveau, zaprojektowany na wystawę paryską w 1925 roku. Przedstawiał prototyp nowoczesnej, funkcjonalnej jednostki mieszkalnej.

W pawilonie Le Corbusier zaprezentował również Plan Voisin – projekt radykalnej przebudowy Paryża, zakładający zastąpienie części historycznej zabudowy zespołem wysokich wieżowców rozmieszczonych wzdłuż szerokich arterii. Podobne założenia rozwijał w Ville Contemporaine, gdzie wprowadził strefowanie funkcji, rozdzielenie ruchu pieszego i samochodowego oraz centrum z wysokimi, przeszklonymi biurowcami.

R1USQ6V2RP3CA

djęcie ukazuje projekt urbanistyczny Le Corbusiera zw. „Plan Voisin”. Zdjęcie jest czarno‑białe.Makieta przedstawia rozkład wysokich budynków w przestrzeni oraz inne elementy zaplanowane na tym obszarze.

W 1922 roku Le Corbusier opublikował w „L’Esprit Nouveau” pięć punktów nowoczesnej architektury, które stały się podstawą jego późniejszych realizacji, m.in. willi Le Lac, domu na osiedlu Weissenhof oraz willi Savoye.

Zastosowanie żelbetu umożliwiło konstrukcję słupowo‑płytową, która przejmowała ciężar budynku i pozwalała na swobodne kształtowanie wnętrz oraz elewacji. Wśród najważniejszych zasad znalazły się:

• pilotis, czyli słupy unoszące budynek nad ziemią; 

• wolny plan, umożliwiający swobodne kształtowanie wnętrz; 

• wolna elewacja, niezależna od konstrukcji; 

• poziome pasma okien; 

• płaski dach‑ogród.

R1J8SCR67HNRS

Projekt domu na wystawę Werkbundu na osiedlu mieszkaniowym Weissenhof w Stuttgarcie, w Niemczech. budynek jest biały kolor. Budynek jest podłużny, jego dolna przestrzeń jest otwarta i podtrzymuje piętro na licznych kolumnach. Górna część zawiera liczne okna, umieszczone w jednej linii na całej długości ściany.

Villa Savoye – wzorzec nowoczesnej architektury

Najpełniejszą realizacją tych idei stała się Villa Savoye. Budynek wzniesiono na pilotis, cofając parter i wzmacniając wrażenie unoszenia się bryły nad ziemią. Uwolnione elewacje otrzymały poziome pasy okien, a kondygnacje zostały zróżnicowane funkcjonalnie.

Parter mieścił zaplecze gospodarcze, piętro – otwarty salon z tarasem i część mieszkalną, natomiast płaski dach pełnił funkcję ogrodu. Villa Savoye stała się jednym z najbardziej znanych przykładów pięciu punktów nowoczesnej architektury Le Corbusiera.

Nowoczesne miasto – od CIAM do Karty Ateńskiej 

Ważnym obszarem działalności Le Corbusiera była również urbanistyka. W ramach CIAM – Międzynarodowych Kongresów Architektury Nowoczesnej – rozwijano zasady nowoczesnego projektowania miast. Jednym z najważniejszych dokumentów związanych z tym środowiskiem była Karta Ateńska, która stała się ważnym punktem odniesienia dla powojennej urbanistyki. Postulowała m.in. strefowanie funkcji miasta, rozdzielenie ruchu pieszego i kołowego oraz tworzenie zdrowej przestrzeni życia opartej na „słońcu, przestrzeni i zieleni”. Miasto miało zapewniać mieszkańcom podstawowe funkcje: mieszkanie, pracę i wypoczynek.

Modulor – proporcje według Le Corbusier

Le Corbusier opracował system proporcji nazwany Modulorem, który miał służyć do określania wymiarów budynków i ich elementów w odniesieniu do proporcji ludzkiego ciała. System opierał się na wysokości człowieka oraz proporcjach wynikających z jego budowy. Dzięki temu wymiary przestrzeni, mebli i innych elementów architektury miały być dostosowane do potrzeb człowieka.

Schemat Moduloru przedstawia sylwetkę człowieka wraz z zaznaczonymi wymiarami i proporcjami. Poszczególne wartości pokazują zależności między wysokością ciała a wymiarami, które Le Corbusier wykorzystywał przy projektowaniu.

Realizacją postulatów Karty Ateńskiej i zastosowania Moduloru stała się Unité d’Habitation – Jednostka Mieszkaniowa w Marsylii, zbudowana po II wojnie światowej. Budynek miał pełnić nie tylko funkcję mieszkalną, ale również organizować życie zbiorowe. W budynku zastosowano różne typy mieszkań. Pomieszczenia, nawet jeśli niewielkie, zostały doświetlone i optycznie powiększone dzięki loggiom. Co trzecie piętro przerwane jest wewnętrzną ulicą, a na dachu zaprojektowano przestrzenie rekreacyjne, w tym basen. W jednym obiekcie znalazły się mieszkania, przestrzenie handlowe i rekreacyjne oraz różne usługi. Budynek wzniesiono na pilotis, tworząc model „pionowego miasta”.

Styl międzynarodowy rozwijał się również poza Europą, m.in. w Stanach Zjednoczonych. Jednym z jego ważnych przedstawicieli był Richard Neutra, specjalizujący się przede wszystkim w projektowaniu domów jednorodzinnych.

Przełomowym projektem była rezydencja doktora Philipa Lovella – Lovell House w Los Angeles, jeden z pierwszych amerykańskich domów jednorodzinnych o stalowej konstrukcji. W willi widoczne są wpływy Miesa van der Rohe’a i Le Corbusiera.

RPT22RMZ5ROH7

Ilustracja przedstawia Lovell House jest Międzynarodowym stylem modernistycznym, rezydencja obejmująca i zbudowana przez Richarda Neutra między 1927 i 1929. Dom przylega do stromego urwiska; jest zawieszony prostopadle, aby podziwiać panoramiczne widoki Los Angeles. Ponieważ dom jest zawieszony prostopadle, objętość domu jest odłączona od ulicy, która jest mostkowana do betonowego chodnika, który jest prowadzony przez mieszkania na zewnątrz.

Ważnym dziełem Neutry była również Willa Kaufmanna w Palm Springs. Dom został zaprojektowany tak, aby połączyć wnętrze z pustynnym krajobrazem, a jednocześnie chronić mieszkańców przed surowymi warunkami klimatycznymi.

Duże przeszklone ściany otwierają przestrzeń mieszkalną i główną sypialnię na patio. W projekcie zastosowano szklano‑aluminiowe trakty, altanę‑belkower na dachu oraz basen, w którego tafli odbija się budynek.

Za pomocą dachu wspartego na belce spoczywającej na słupie architekt przeniósł konstrukcję na zewnątrz i uzyskał wnętrze wolne od słupów.

R1ZAFRDPBXX7D

Ilustracja przedstawia willę Kaufmanna - jest dom położony w Palm Springs w Kalifornii, który został zaprojektowany przez architekta Richarda Neutra w 1946 roku. Ten pięciopokojowy dom z pięcioma łazienkami w Palm Springs został zaprojektowany tak, aby podkreślić połączenie z pustynnym krajobrazem, jednocześnie oferując schronienie przed surowymi warunkami klimatycznymi. Duże przeszklone ściany otwierają przestrzeń mieszkalną. Główne pokoje na zewnątrz są otoczone rzędem ruchomych pionowych płetw, które zapewniają elastyczną ochronę przed burzami piaskowymi i intensywnym ciepłem.

Architektura pierwszej połowy XX wieku kształtowała się w warunkach intensywnych przemian społecznych i technologicznych, które skłaniały twórców do poszukiwania nowych sposobów wyrażania idei oraz odpowiadania na potrzeby nowoczesnego społeczeństwa. W tym okresie pojawiły się zarówno tendencje podkreślające emocjonalny i symboliczny potencjał formy, jak i dążenia do większej prostoty, funkcjonalności i  wykorzystania nowoczesnych materiałów. Razem tworzyły szerokie spektrum postaw, które redefiniowały rolę architektury, przesuwając ją od dekoracyjności ku bardziej świadomemu, intelektualnemu i użytkowemu kształtowaniu przestrzeni.W miarę rozwoju widoczne było stopniowe odchodzenie od jednolitego rozumienia nowoczesności. Obok rozwiązań opartych na logice konstrukcji i ekonomii środków pojawiały się poszukiwania bardziej eksperymentalne, wyrazowe lub symboliczne, a także próby ponownego odczytywania tradycji. Ta różnorodność podejść sprawiła, że architektura połowy XX wieku stała się przestrzenią dialogu między emocją a racjonalnością, indywidualnym wyrazem a potrzebami zbiorowości, technologią a znaczeniem. Właśnie ta wielowątkowość i otwartość stworzyły fundament dalszego rozwoju architektury współczesnej.