Przypatrz się uważnie miejscom akcji na poszczególnych płótnach i spróbuj powiązać je z dosłownymi nazwami przestrzeni publicznych, takimi jak poczekalnia dworcowa czy peron.

Zwróć uwagę na stylistyczną ewolucję artysty, przechodzącą od wczesnych, czysto abstrakcyjnych kompozycji geometrycznych aż po późniejsze, przejmujące dzieła figuratywne skupione na człowieku.

Pomyśl o tym, jak dosłownie opisy w zadaniu oddają kompozycję i treść dzieł, które analizowałeś we wcześniejszych ćwiczeniach na tej samej stronie.

Pamiętaj, jak wielki wpływ na powojenne malarstwo Wróblewskiego miały przedwojenne kierunki awangardowe, badające sferę snu, podświadomości i zdeformowanej rzeczywistości.

Pamiętaj, jak niezwykle żywą, głęboką i nasyconą paletą barwną charakteryzują się monumentalne polichromie sakralne tego artysty, inspirowane tradycją sztuki bizantyjskiej i ikonowej.

Przypatrz się dominującym barwom oraz elementom topograficznym na poszczególnych obrazach i połącz je z dosłownymi słowami kluczowymi w tytułach pejzaży.

wróć uwagę na to, że twórczość artysty była mocno rozdarta między sferą sacrum (duchowością) a profanum (zmysłowością, naturą), całkowicie pomijając tematykę gwałtownych walk wojennych czy starożytnych bóstw.

Przypatrz się dokladnie wsytskim układom na obrazach. Zwóć uwagę na usytuowanie postaci, ich rozmieszczenie w dziele. Zwróć uwagę na źródło światła i sposób oświetlenia scen. Pamiętaj, ze światło może budować też kolor. Pomyśl o sposobie rozłożenia barw, relacjach między kolorami oraz o dominującej palecie barw. Pamiętaj o różnicach w technice malarskiej. Weź pod uwagę jak zastosowane środki wpływają na ekspresję.

Przypatrz się geometrycznemu, uproszczonemu układowi postaci i tła, zwracając uwagę na nasycone, ciepłe barwy ciał kontrastujące z chłodnym otoczeniem oraz niemal całkowity brak tradycyjnego światłocienia na rzecz płaskich plam kolorystycznych.

Kompozycja

• Kompozycja horyzontalna (pozioma) – oparta na wyraźnych liniach poziomych plaży, morza i nieba.

• Ukazanie postaci w ujęciu od tyłu i z profilu – sylwetki kobiet są odwrócone lub uchwycone z boku.

• Geometryzacja form – ciała i elementy otoczenia sprowadzone do prostych kształtów (trójkąty, prostokąty).

• Asymetria i rytm – przesunięcie głównej postaci na lewą stronę i zrównoważenie jej mniejszą sylwetką po prawej.

Cechy kolorystyki

• Dominacja barw ciepłych w partiach ciał – intensywne, czerwonobrązowe i pomarańczowe odcienie skóry.

• Kontrast temperaturowy – zestawienie gorących tonów ciał z chłodnymi szarościami, błękitami i brązami tła.

• Zastosowanie płaskich plam barwnych (plamizm) – kolor nakładany jednolicie, bez płynnych przejść tonalnych.

• Wyrazisty akcent kolorystyczny – intensywna czerwień na podłużnym elemencie (parawanie/ręczniku) w centrum.Podaj cztery cechy światłocienia

Światłocień

• Brak klasycznego modelunku światłocieniowego – formy są płaskie, pozbawione trójwymiarowej głębi.

• Światło rozproszone, umowne – brak jednoznacznego, naturalnego źródła światła (np. słońca).

• Kontur zamiast cienia – kształty wydobywane są za pomocą ciemnej linii (bystrego konturu), a nie cieniowania.

• Syntetyczne traktowanie formy – rezygnacja z detali na rzecz czystej, oświetlonej jednolicie plamy.

Ekspresja

• Tajemniczość i melancholia – budowana przez statyczne, milczące postacie odwrócone tyłem do widza.

• Nostalgiczny, intymny nastrój – wyciszona, pełna spokoju i odosobnienia atmosfera nadmorskiego odpoczynku.

• Deformacja i uproszczenie sylwetek – wydłużone, syntetyczne proporcje ciał wzmacniające odrealnienie sceny.Inspiracja ikoną bizantyjską – hieratyczność, uduchowienie i surowość form przeniesione w świecki temat.

Porównaj sposób ukazywania człowieka w wybranych dziełach obu artystów. Zastanów się, czy postać zachowuje indywidualność, czy zostaje sprowadzona do znaku, sylwety lub anonimowej figury. Zwróć uwagę zarówno na tematykę dzieł, jak i zastosowane środki plastyczne.

Teza: Wojna wpłynęła na sposób przedstawiania człowieka, prowadząc obu artystów do ukazywania jego zagrożenia, cierpienia, anonimowości lub odczłowieczenia, choć każdy z nich robił to za pomocą innych środków. 

Argumenty i przykłady

• Andrzej Wróblewski: Rozstrzelanie VIII – ciało człowieka ulega stopniowej deformacji; kolejne postacie ukazują etapy śmierci, a uproszczenie i symboliczne wykorzystanie błękitu wzmacniają dramatyzm przedstawienia.  **

• Syn i zabita matka – człowiek zostaje pozbawiony indywidualnych cech; pozbawiona głowy matka może symbolizować wiele wojennych ofiar.  **

• Matka z zabitym synem – ciało dziecka zaznaczone błękitem oraz ślad po kuli podkreślają doświadczenie śmierci i rozdzielenia. 

• Jerzy Nowosielski: Rzeźnia – doświadczenie masowej przemocy zostaje przedstawione za pomocą metafory sakralnej ofiary; cierpienie zwierząt staje się obrazem ludzkiego okrucieństwa i masowej zbrodni.  **

• Bitwa o Addis Abebę – doświadczenie wojny zostaje przetworzone na język abstrakcyjnych figur geometrycznych i symbolicznego koloru. 

Wniosek: Wojna nie jest u obu artystów jedynie tematem przedstawienia. Staje się doświadczeniem wpływającym na sposób konstruowania obrazu człowieka – od zdeformowanego i umierającego ciała u Wróblewskiego po symboliczną, metaforyczną obecność przemocy u Nowosielskiego.

Zwróć uwagę na błękit u Wróblewskiego oraz na kontrastowe, nasycone barwy i ich symboliczne znaczenie u Nowosielskiego. Nie ograniczaj się do wymienienia kolorów – wykaż, że kolor może pełnić funkcję nie tylko opisową, lecz także symboliczną i emocjonalną.

Teza: U obu artystów kolor jest samodzielnym środkiem budowania znaczenia obrazu i może przekazywać treści, których nie wyraża realistyczne przedstawienie. 

Argumenty i przykłady

• Wróblewski: Rozstrzelania – błękit zostaje związany ze śmiercią; kolor deformuje naturalny wygląd ciała i nadaje mu znaczenie symboliczne.  **

• Syn i zabita matka – błękit ciała matki podkreśla jej śmierć i pozwala odejść od przedstawienia konkretnej osoby w stronę uniwersalnego obrazu wojennej ofiary.  **

• Matka z zabitym synem – ograniczona paleta oraz kontrast błękitnej postaci dziecka z zielenią sukni matki wzmacniają dramatyzm sceny. 

• Nowosielski: Bitwa o Addis Abebę – kolor nie odtwarza rzeczywistości, ale wywołuje skojarzenia emocjonalne i kulturowe.  **

• Półakt czarny – ciemne tło oraz jasne, niemal świecące fragmenty ciała tworzą atmosferę tajemnicy, a sposób zaznaczania jasnych partii nawiązuje do techniki pisania ikon. 

• Polichromie w kościele Ducha Świętego – czyste, nasycone i kontrastowe barwy ożywiają monumentalne przedstawienia i wzmacniają ich sakralny charakter. 

Wniosek: Kolor u Wróblewskiego i Nowosielskiego przestaje być wyłącznie elementem opisu świata. Staje się nośnikiem śmierci, emocji, duchowości i znaczeń symbolicznych.