(z bretońskiego tol - stół + men - kamień) konstrukcja z pionowych płyt kamiennych przykrytych głazem; najczęściej służyła jako grobowiec; spotykana na obszarach pn.-zach. Europy (w okresie neolitu zwłaszcza w Bretanii i Irlandii), a także w Afryce, Azji i Oceanii.

w architekturze pionowa podpora, najczęściej wolno stojąca, o funkcji podobnej jak kolumna, o przekroju wielobocznym (najczęściej czworobocznym, czasem ośmiobocznym), z kamienia, cegły, betonu itp. Filar jest jednym z najdawniejszych elementów dźwigających.

budowla w formie kręgu utworzona z menhirówmenhirmenhirów, często łączonych górą poziomymi belkami kamiennymi, o charakterze kultowym lub astronomicznym; kromlechy wznoszono w neolicie i początkach epoki brązu, głównie w Bretanii i Anglii (najsłynniejszy Stonehenge).

(z bretońskiego men - kamień + hir - długi) pradziejowy obelisk kamienny, surowy lub z grubsza obrobiony, występujący pojedynczo lub w grupach; niektóre menhiry osiągnęły gigantyczne rozmiary (4‑20 metrów wysokości); pochodzą głównie z okresu neolitu i początków epoki brązu.

(z gr. megas - duży + litho - kamień) budowle z wielkich brył kamiennych, niewiązanych zaprawą, lub pojedyncze obeliski; dzielą się na: menhirymenhirmenhiry, dolmenydolmendolmeny, kromlechy;kromlechkromlechy; służyły celom kultowym lub sepulkralnymsepulkralna sztuka sepulkralnym, niekiedy astronomicznym; najstarsze megality europejskie datowane są na neolit.

wydobycie kształtu postaci lub przedmiotu; w malarstwie — stosowanie światłocienia i modulacji kolorystycznej; w rzeźbie – odtwarzanie kształtu w bryle; w grafice, rysunku – akcentowanie linią lub szrafowanieszrafowanie szrafowanie.

(gr. monólithoś) jednolity blok kamienny, także rzeźba lub element architektoniczny wykonany w takim bloku.

(łac. monumentalis – pomnikowy) dzieła przeważnie dużych rozmiarów mające cechy dostojności, trwałości, powagi.

poziomy element konstrukcyjny, wykonywany z drewna, kamienia, cegły, żelbetu, stali itp., przekrywający otwór okienny lub drzwiowy o niewielkiej zwykle szerokości, oparty (bezpośrednio lub za pośrednictwem nasadników) na węgarachwęgarwęgarach, na które przenosi ciężar ściany znajdującej się nad otworem. Często nad nadprożem bywa umieszczany dodatkowo łuk odciążający. Powierzchnia dolna nadproża nazywa się ościeżem górnym. 

(franc. relief, z wł. riliero) kompozycja rzeźbiarska, wydobyta z płaszczyzny płyty kamiennej, drewnianej lub metalowej, z pozostawieniem w niej tła; przeznaczona do oglądania wyłącznie od frontu; uzyskana techniką rzeźbienia, kucia, odlewania itp.  .

[łac. ritus ‘zwyczaj’, ‘przepis’], czynności o charakterze symbolicznym, realizowane według ściśle określonych, sformalizowanych reguł, stanowiące zewnętrzną formę społecznie doniosłego aktu; początkowo rytuał był traktowany jako synonim obrzędu; później zaczęto go odnosić zwłaszcza do praktyk religijnych i zabiegów magicznych.

[łac. sepulcrum ‘grób’], dziedzina sztuk plastycznych, związana głównie z kultem zmarłych i dążeniem do utrwalenia pamięci o nich.

(niem. Schraffieren, z wł. sgraffiare): 1. cieniowanie rysunku lub ryciny równoległymi albo krzyżującymi się liniami; 2. w konserwacji malarstwa - kreskowe uzupełnienie oryginału.

rodzaj budowli megalitycznej o charakterze sakralnym, składającej się z trzech głazów, wznoszona w neolicie i w epoce brązu.

pionowy element konstrukcyjny ujmujący po bokach otwór okienny, drzwiowy itp., dźwigający nadprożenadprożenadproże lub łuk.