El Greco w swojej twórczości stosował szereg charakterystycznych zabiegów formalnych, które odróżniały go od współczesnych artystów manierystycznych i nadały jego dziełom wyjątkowy wyraz duchowy. Wydłużone proporcje postaci Postacie na obrazach El Greca są często nienaturalnie smukłe, z wydłużonymi torsami, szyjami i kończynami. Ten zabieg, stosowany również przez włoskich manierystów, w jego przypadku służy wzmocnieniu napięcia duchowego i wrażenia ascetycznej, niemal mistycznej sylwetki. Przykładem jest Pogrzeb hrabiego Orgaza, gdzie postacie świętych w górnej strefie obrazu są smukłe i unoszą się w przestrzeni, podkreślając transcendencję. Skręcone i spiralne układy ciał – El Greco stosował deformacje postaci poprzez skręcenia torsów, spiralne ułożenia rąk i nóg, co wprowadza dynamikę i dramatyzm kompozycji. Zabieg ten powoduje, że ruch postaci staje się bardziej ekspresyjny i podkreśla emocjonalną intensywność scen religijnych. Światło i kolor Artysta używał kontrastów barwnych i światła w sposób niemal teatralny. Ciepłe, żółtawe światło często kontrastuje z chłodnymi błękitami i zieleniami, co wzmacnia wrażenie nadprzyrodzoności. Kolory są nasycone i czysto symboliczne, nie mają charakteru naturalistycznego, co odróżnia El Greca od renesansowych mistrzów. Pionowa i niekonwencjonalna kompozycja przestrzeni – Przestrzeń u El Greca jest często niestabilna: linia horyzontu bywa niejasna, tło przechodzi w aurę niebieskiego nieba lub złocistej poświaty. Pionowa orientacja kompozycji wzmacnia wrażenie wznoszenia się postaci ku niebu i podkreśla duchowy charakter sceny (Widok Toledo ukazuje dramatyzm krajobrazu poprzez wydłużenie form architektonicznych i deformację perspektywy). Emocjonalna ekspresja i teatralność gestów – Gesty postaci są przesadzone, a mimika wyrazista, co pozwala na pełniejsze odczytanie emocji i napięcia duchowego sceny. Sceny sakralne, takie jak Zesłanie Ducha Świętego, ukazują postacie w dramatycznym uniesieniu, a ich wyraz twarzy i gesty wzmagają mistyczny odbiór obrazu. Podsumowując, formalne zabiegi El Greca – wydłużone proporcje, deformacje ciała, ekspresyjny ruch, intensywna kolorystyka i teatralna kompozycja przestrzeni – były nie tylko sposobem artystycznej ekspresji, ale przede wszystkim środkiem do wyrażenia duchowego wymiaru przedstawianych scen. Jego styl tworzył połączenie manieryzmu włoskiego z nowatorską wizją mistycznej ekspresji, która wywarła trwały wpływ na późniejszą sztukę baroku i odbiorców.
