(gr. allēgoría - allēgoreín - mówić w przenośni, obrazowo) motyw lub zespół motywów, który poza znaczeniem dosłownym i bezpośrednio przedstawionym ma ukryte znaczenie dodatkowe, pozostawione domyślności czytelnika lub wyjaśnione przez autora.

(wł. impasto - ugniatam) nałożenie farby pędzlem lub szpachlą o wyraźnej wypukłości, stosowane w malarstwie (głównie olejnym, rzadziej temperowym); służyło początkowo do zaakcentowania efektów światła (np. w XVI i XVII w. w malarstwie holenderskim, flamandzkim i woskim, a w XVIII w. w ang.); w 2 poł. XIX w. impresjoniści pokrywali i. większe partie obrazu dla uzyskania bardziej urozmaiconej faktury. Nakładając impast na całej powierzchni obrazu lub dużych jego partiach uzyskuje się szorstką, jakby rzeźbioną fakturę obrazu, zw. pastoso.

termin z dziedziny estetyki, prowadzony do literatury przez Williama Hogartha i opisana przez niego w 1753 r. w rozprawie pt. Analysis of Beauty. Artysta zdefiniował oparcie kompozycji malarskiej na esowato wygiętej linii jako opozycyjną ideę do linii prostych i diagonali rozpowszechnionych w malarstwie barokowym.

wydobycie kształtu postaci lub przedmiotu; w malarstwie — stosowanie światłocienia i modulacji kolorystycznej, w rzeźbie – odtwarzanie kształtu w bryle, w grafice – akcentowanie linią lub szrafowanie.

(franc. portrait) dawniej zwany też konterfektem, przedstawienie malarskie, rzeźbiarskie, graficzne lub rysunkowe wyglądu konkretnego człowieka (modela). Istnieją różne ujęcia portretowe: wizerunek głowy, popiersie, półpostać, ujęcie całopostaciowe (en pied); model może być przedstawiony z profilu, frontalnie (en face) lub „w trzech czwartych” (en trois quarts), tzn. częściowo zwrócony w bok. Najczęściej ukazany jest z akcesoriami, atrybutami jego stanu, władzy, zawodu (np. władca z insygniami, uczony z księgą itp.). Ważne jest upozowanie modela i sceneria, w której został przedstawiony. W portrecie reprezentacyjnym (np. dworskim) model może być wyobrażony na tronie lub stać w monumentalnej, godnej pozie, odziany w bogaty strój, z akcesoriami władzy lub stanowiska, pokazany na tle bogatej architektury lub udrapowanej kotary; odmianą portretu reprezentacyjnego jest portret konny. W portrecie niereprezentacyjnych ujęcie jest skromniejsze, uwaga skupiona na prostym oddaniu podobieństwa postaci lub jej cech psychologicznych. Ten rodzaj portretu nazywany bywa portretem realistycznym - niesłusznie, gdyż realistyczny bywa także portret reprezentacyjny. Wielopostaciowe portrety, ukazujące rodzinę (m.in. p. małżeński), krąg osób zaprzyjaźnionych, władcę ze swym dworem, członków bractwa cechowego, korporacji lub syndykatu, nazywane są portretami zbiorowymi (grupowymi).

przedstawienie w malarstwie, grafice, rzeźbie sceny z życia codziennego, również sceny związane ze zwyczajami lub obrzędami, a także z życiem towarzyskim. Znane już w starożytności (reliefy i drobna plastyka egipska, wazy greckie i etruskie, freski pompejańskie) i średniowieczu (rzeźbione głowice romańskie, miniatury); włoskie i francuskie malarstwo renesansowe podejmowało tematy rodzajowe bardzo rzadko; jako odrębny gatunek malarski rozwinęło się w xvi w., a w xvii w. W okresie baroku, zwłaszcza we Flandrii i Holandii, rozpowszechniło się również w innych krajach Europy; w xviii w. Występowało głównie w dwóch odmianach: jako scena ogrodowa, sielankowa oraz jako scena moralizatorska; w drugiej połowie xix wieku - szczyt popularności tematyki rodzajowej.

(niem. Staffage) postacie ludzkie i zwierzęce - zazwyczaj niewielkie - lub skromne sceny rodzajowe, wprowadzane do kompozycji krajobrazowych w celu ich ożywienia lub upiększenia.