AkcjonizmakcjonizmAkcjonizm można nazwać strategią działań twórczych.
Nurt ten wywodzi się ze sztuk wizualnych ale przekroczył ramy tradycyjnie pojmowanej działalności artystycznej, ponieważ jego podstawą był sam akt tworzenia a nie powstający przedmiot.
Działania twórców polegały na przeprowadzaniu w miejscach publicznych akcji, które miały szokować i prowokować widzów. Ich celem było zwrócenie uwagi na określoną ideę lub skomentowanie bieżących problemów społecznych, politycznych i obyczajowych.
Przykłady akcjonizmuakcjonizmakcjonizmu to zjawiska parateatralne, interdyscyplinarne oddziałujące na wzrok, słuch, smak oraz dotyk (przedstawiciele, m.in.: Joseph Beuys, Valie Export, akcjoniści wiedeńscy).
RCMM5ULHFPBAT
R13PFVDQQB4PH
R1DCSVJRMNT7P
RBMUV7343KA3G
bg‑azure
Akcjonizm
bg‑gray2
Co to jest akcjonizm?
AkcjonizmAkcjonizmAkcjonizm (łac. actio — działalność, akcja).
To działanie, które często liczy się bardziej niż jego końcowy efekt. To, co się dzieje podczas akcji, czyli powstawania dzieła twórczego, jest najistotniejsze. Takie działanie wyzwala różnorodne emocje, zarówno u twórcy, jak u widza. Tych emocji nie można zaplanować, pojawiają się spontanicznie i są zależne od danej sytuacji, miejsca, publiczności.
Sztuka współczesna może przybierać różne formy, przez co jej odbiór nie zawsze jest łatwy. Dzieje się tak dlatego, że ludzkość zawsze bardziej była zainteresowana wytworem materialnym - dziełem (które można obejrzeć, dotknąć, kupić i sprzedać - może nawet z zyskiem, a może tylko po prostu się nim nacieszyć, zachwycić). Jesteśmy przyzwyczajeni do efektu finalnego - czyli dzieła, które stworzy artysta. Nie jesteśmy zainteresowani procesem - tylko wytworem. Akcjonizm zmienił takie podejście do sztuki. Zwrócił uwagę na proces, na czas, miejsce, emocje podczas powstawania, „dziania” się - zaplanowanego, często prowokującego - po to, aby zmusić widza do reakcji. Teraz również artysta chce obserwować widza, tu i teraz, podczas akcji.
Ćwiczenie 1
RDFF1S6RGUVVU
Źródło: ORE, licencja: CC BY 3.0.
bg‑azure
O co chodzi w akcjonizmie?
W akcjonizmie chodzi o działanie, ruch, zmianę, wszechstronną percepcję procesu twórczego przez publiczność. Chodzi również o zaangażowanie widza - nawet jeśli ma się to odbyć poprzez szokowanie. Można więc powiedzieć, że akcjonizm walczy z obojętnością.
Poszukując nowych dróg samorealizacji, artyści starali się zamienić statyczną wystawę w rodzaj akcji, w której sami mogliby uczestniczyć, jednocześnie angażując widza w prowokujący, dynamiczny proces — akcję.
Estetyka performatywnościErika Fischer‑Lichte
Erika Fischer‑LichteEstetyka performatywności
W sztukach plastycznych elementy przedstawienia dominowały już w action paintingj0000000GMB3v20_000tp00Iaction painting i body artj0000000GMB3v20_000tp00Jbody art, potem zaś w rzeźbach światłem czy instalacjach wideo. Albo sam artysta prezentował się przed publicznością – podczas akcji malowania czy wystawiając na jej spojrzenia swoje specyficznie przysposobione i/lub działające ciało; albo też zmuszano oglądającego, by obchodził eksponaty i wchodził z nimi w interakcję, podczas gdy inni go obserwowali. Tym samym widzowie zamiast oglądać wystawę brali udział w przedstawieniu. Często też chodziło o doznanie szczególnej atmosfery kolejnych przestrzeni, specjalnie przygotowanych dla zwiedzających.
Ćwiczenie 2
RDEKB2ED5X95E
Źródło: ORE, domena publiczna.
Czy w tym ćwiczeniu wszystkie określenia akcjonizmu są poprawne? Jeśli uważasz, że tak - niczego nie zmieniaj. Jeśli uważasz, że nie - zaznacz na czerwono te, które nie pasują.
R1NAJ73XFBZ1S
Ćwiczenie 3
Źródło: ORE, domena publiczna.
bg‑azure
Akcjonizm
bg‑gray2
Dlaczego powstał akcjonizm?
AkcjonizmakcjonizmAkcjonizm powstał z potrzeby zaangażowania i zwrócenia uwagi widza na to, co dzieje się w otaczającej rzeczywistości. Akcje są planowane w taki sposób, aby oddziaływać wszechstronnie, na różne zmysły odbiorcy, nie cofając się przed kontrowersyjnym przekazem. Coraz większa różnorodność i dostępność środków technologicznych zachęca i umożliwia artystom tworzenie takich dzieł. Dzieł - akcji, które stają się spektaklem pokazującym przemyślenia artysty w niespotykany dotąd sposób.
W akcjonizmieakcjonizmakcjonizmie chodzi o akt twórczy, ten moment, chwilę, w którą angażuje się artysta, który czasem zaprasza widza, a czasem obserwator staje się mimowolnie uczestnikiem akcji. Pokazuje, że to, co tworzy artysta nie zawsze musi być na sprzedaż.
AkcjonizmakcjonizmAkcjonizm to sprzeciw wobec sztuki skomercjalizowanej, rynku sztuki, bogaceniu się na sztuce.
Stanowił odpowiedź twórców na abstrakcjonizmabstrakcjonizm, sztuka abstrakcyjnaabstrakcjonizm, któremu zarzucano posługiwanie się martwym językiem sztuki, całkowicie oderwanym od rzeczywistości.
O zmianach w Polsce po roku 1989 i wpływie na sztukę:
Przemiany, które miały miejsce w Polsce po 1989 r. dokonały się w różnych sferach ludzkiej aktywności. Wraz z zerwaniem „żelaznej kurtyny” oraz początkiem funkcjonowania wolnego rynku do kraju zaczęły napływać nowe produkty: towary, usługi, a wraz z nimi idee. Ich nośnikami były m.in. media i reklamy. Nie tylko wywoływały one w zafascynowanym nowością społeczeństwie potrzebę posiadania, ale wpływały też na zmianę obowiązujących wzorców, zachowań oraz zasad moralnych. Jednocześnie pojawiały się nowe możliwości ingerowania w ciało ludzkie. Rozwijały się takie dziedziny jak transplantologia i kosmetyka estetyczna. Naukowcy przekraczali kolejne granice, pracując między innymi nad klonowaniem – tworzeniem genetycznie identycznych kopii istot żywych. Artyści polscy lat 90. bardzo szybko zareagowali na te zmiany. Odnosili się do kultury konsumpcyjnej oraz ciała. Nawiązywali także do kultury, polityki i życia osobistego człowieka. Ze względu na tematykę nurt nosi nazwę sztuki krytycznej.sztuka krytycznasztuki krytycznej. Stawiała też pytania o granice zniewolenia człowieka w systemie totalitarnym, w którym widziano bezpośrednie zagrożenie. W pracach artystów z nurtu krytycznego odnoszono się do: choroby, starości czy wykluczenia. Zwrócono uwagę na konsumpcyjność religii, uleganie prawom rynku i reklamie, przenikanie się sacrum i profanum.
Ćwiczenie 3
R13LLMR7S1O6G
Źródło: ORE, domena publiczna.
bg‑azure
Akcjonizm
bg‑gray2
Kiedy i gdzie powstał akcjonizm?
W środowisku artystycznym ukształtował się ok. lat 50‑tych XX wieku w Europie Zachodniej.
Artystyczne akcje zapoczątkował swoim malarstwem abstrakcyjnym Amerykanin Jackson Pollock,. Amerykański krytyk Harold Rosenberg określił je terminem action paintingAction paintingaction painting . Obrazy powstawały jako nieplanowany akt artystycznego działania poprzez tzw. drippingDrippingdripping - wylewanie i rozpryskiwanie farby na leżące płótno.
RayAJNZ2vpopS
Ilustracja przedstawia czarno‑białą fotografię Jacksona Pollocka przy pracy. Z prawej strony ilustracji znajduje się przechodzący mężczyzna, trzymający owalny pojemnik. Prawą nogę ma uniesioną nad rozłożonym na ziemi, białym z rozmazanymi czarnymi smugami rulonem. Postać ma na sobie koszulkę na krótki rękaw oraz długie spodnie. W tle znajduje się ściana z czarno‑białymi, pochlapanymi wzorami.
Jackson Pollock w czasie pracy nad swoim dziełem, 1950 r., pinimg.com, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu), fotografia: Hans Namuth
Źródło: Hans Namuth, Jackson Pollock w czasie pracy nad swoim dziełem, fotografia, dostępny w internecie: https://pl.pinterest.com/pin/american-abstract-expressionism--261560690830924005/ [dostęp 27.10.2023], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Ćwiczenie 4
R8LGPEU5G7CZQ
Źródło: ORE, domena publiczna.
bg‑azure
Akcjonizm
bg‑gray2
W jaki sposób działa artysta akcjonista i jakie stosuje środki wyrazu?
Przykład 1
Artysta akcjonista wylewał farbę najczęściej na rozłożone na podłodze lub powieszone na ścianie płótno. Na przykład na ilustracji poniżej znajduje się dzieło wykonane na fragmencie worka rozwieszonego na ścianie. Bezpośrednio z puszki artysta energicznie wylewał czerwoną farbę. Towarzyszące temu emocje i spektakularne, gwałtowne zachowanie wzmacniały akcję, kojarzyły się z brutalnością.
RCPU385EMMGSF
Fotografia przedstawia starszego, siwowłosego mężczyznę w trakcie performance’u. Mężczyzna jest niski i korpulentny, ubrany w ciemną marynarkę i spodnie. Ma siwą brodę i wąsy. Jego ciemne buty ubrudzone są czerwoną farbą. Mężczyzna znajduje się w pomieszczeniu zachlapanym czerwoną farbą. Farba znajduje się w dużej ilości, zarówno na ścianach, jak i na podłodze. Farba została rozchlapana z użyciem siły oraz z rozmaitej odległości. Na ścianach przeważają podłużne, spływające smugi, zaś na podłodze plamy różnej wielkości. W prawej ręce mężczyzna trzyma pojemnik z farbą, którą również z rozmachem chlusta o ścianę. Farba została uchwycona w sposób dynamiczny, w locie. Wydostała się już z wiaderka, ale nie dotknęła jeszcze ściany. W kącie pomieszczenia znajdują się pojemniki z czerwoną farbą. Na ścianie po lewej stronie znajdują się cztery zdjęcia o tematyce sakralnej.
Hermann Nitsch [czytaj: herman nicz] podczas pracy, 2009 r., Fundacja Nitscha, Wiedeń, Austria, fot.: Roland Rudolph
Źródło: Hermann Nitsch podczas pracy, dostępny w internecie: https://www.designboom.com/art/avant-garde-artist-hermann-nitsch-flesh-blood-viscera-dies-84-04-19-2022/ [dostęp 9.05.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
R1NMLHL52FKRF
Obraz przedstawia smugi z czerwonej farby. Farba została z użyciem siły rozchlapana na powierzchni, a następnie strużkami spłynęła w dół. Na około dwóch trzecich powierzchni obrazu farba jest jednolita, naniesiona obficie i stanowi dużą, podłużną plamę. Prawa strona obrazu została wykonana w inny sposób. Tu znajdują się cienkie, podłużne, spływające stróżki czerwonej farby, naniesionej w mniejszej ilości.
Hermann Nitsch [czytaj: herman nicz], „Wylewany obraz”, 1963 r., Tate Modern [czytaj: tejt modern], Londyn, Wielka Brytania, tate.org.uk
Źródło: dostępny w internecie: https://www.tate.org.uk/art/artworks/nitsch-poured-painting-t03334 [dostęp 9.05.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Jednym z przedstawicieli takiego sposobu tworzenia dzieł jest Hermann Nitsch, którego wystąpienia mają charakter uroczystości o charakterze rytualnym. Według artysty powinny one najpierw wywoływać odrazę i wstręt publiczności, a potem katharsis (oczyszczenie).
AkcjonizmakcjonizmAkcjonizm reprezentowany przez Nitscha identyfikowany jest ze sztuką performanceperformans (performance)performance, określał poczynania akcjonistów wiedeńskichAkcjoniści wiedeńscyakcjonistów wiedeńskich. Ich działania przybierały charakter ceremoniałów, podkreślały ludzką przemoc, jednocześnie szokując odbiorców.
Przykład 2
Artysta akcjonista może tworzyć dzieła malarskie poprzez wylewanie i rozpryskiwanie farb na leżące płótno, czyli drippingDrippingdripping . Taką technikę stosował Jackson Pollock - na ilustracji poniżej artysta podczas pracy nad dziełem.
ROZUHN5JCDUC2
Zdjęcie przedstawia Jacksona Pollocka w czasie pracy nad swoim dziełem. Płachta materiału leży na podłodze. Obok stoją liczne puszki farby z włożonymi do nich pędzlami. Malarz stoi obok płótna, na którym robi kolorowe smugi machając pędzlem umoczonym w farbie.
Jackson Pollock w czasie pracy nad swoim dziełem, Kolekcja Peggy Guggenheim
Źródło: inferno-magazine.com, licencja: CC BY 3.0.
Przykład 3
RM1wkUTW3pW4m
Na starym czarno białym zdjęciu ukazana jest scena rozgrywająca się nad brzegiem morza. W płytkiej wodzie postawiono drabinę, na której stoi ubrany na czarno mężczyzna. Z prawej strony drabiny dryfuje łódka, w której siedzą dwaj mężczyźni trzymający w dłoniach wiosła. Trzeci mężczyzna stoi obok rufy łodzi. Na brzegu ustawiono osiem leżaków, w których siedzą ludzie. Za leżakami przechadza się mężczyzna ubrany w szlafrok w pionowe paski; w dłoni trzyma megafon.
Tadeusz Kantor, „Koncert morski (Panoramiczny happening morski)”, 1967 r., digitizing‑ideas.org, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu), fotografia: Eustachy Kossakowski
Źródło: Tadeusz Kantor, Eustachy Kossakowski, Koncert morski (Panoramiczny happening morski), happening, dostępny w internecie: https://digitizing-ideas.org/pl/wpis/16971 [dostęp 7.10.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Culture.pl
Culture.pl
Happening otworzył „Koncert morski”, podczas którego malarz Edward Krasiński, ubrany w czarny frak, stojąc na podeście zanurzonym częściowo w wodzie, kilka metrów od plaży, tyłem do widzów ulokowanych na leżakach plażowych, dyrygował falami. To on widoczny jest na słynnym zdjęciu Eustachego Kossakowskiego.
Tadeusz Kantor zaplanował i przeprowadził akcję łącząc elementy teatru i muzyki w „Panoramicznym happeningu morskim”.
Przykład 4
Jedną z najbardziej znanych przykładów jest „Antropometria” Kleina. Artysta zaplanował wieloetapową akcję, która polegała m.in. na odciskaniu na płótnie ciał modelek pomalowanych na niebiesko. Wszystko odbywało się przed publicznością,
Nazwa „Antropometria” została po raz pierwszy zaproponowana w lutym 1960 roku przez Pierre’a Restany’ego i od tej pory została powszechnie przyjęta. Ten sam rok 1958 był świadkiem pierwszej wspólnej wystawy z Jeanem Tinguely w galerii Iris Clert zatytułowanej „Czysta szybkość i stabilność monochromu”. Zaledwie parę miesięcy później Yves Klein zdeponował kilka projektów we francuskim instytucie własności przemysłowej (INPI): na dach z powietrza, na wodotrysk, wytrysk ognia oraz na lewitującą tubę. Mniej więcej w tym samym okresie (początek czerwca 1959 roku) Yves Klein wygłosił słynną konferencję w Sali Turgot na Sorbonie zatytułowaną „Ewolucja sztuki w kierunki niematerialności” („L’évolution de l’art vers l’immatériel”). W listopadzie tego samego roku odbyło się pierwsze „zrzeczenie się” przez Yves Kleina na rzecz Peppino Palazzoli, dyrektora Galleria Blu w Mediolanie „Zony niematerialnej wrażliwości pikturalnej” – praktyka ta miała w przyszłości się upowszechnić, więc paryska galerzystka artysty – Iris Clert wydrukowała w parę tygodni później pokwitowania potwierdzające akt zrzeczenia się kolejnych „Zon niematerialnej wrażliwości...”, a artysta opublikował swoją książkę „Przekroczenie problematyki w sztuce” („Le Dépassement de la problématique de l’art”) w wydawnictwie de Montbliard w La Louvière.
Źródło: http://www.artinfo.pl/pl/blog/relacje/wpisy/yves-klein-w-paryskim-centrum-pompidou2/ (dostęp z dnia 31.03.2018)
R1HTO9COEDFHJ
Prezentacja „Antropometrie Kleina” zawiera zdjęcia ze spektaklu Yvesa Kleinam wykonanego 9 marca 1960 pod tytułem „Antropometria epoki niebieskiej”. W prezentacji została przedstawiona fotografia artysty z dłonią zanurzoną w niebieskim pigmencie, gotowe prace odbitych na płótnie niebieskich ciał kobiet, kolejne odbicia w kolorze różowym i niebieskim, prace powstałe z zastosowanie aerografu, przedstawiające odbicia z konturem, błękitne płótno artysty. Wszystkie slajdy zostały opatrzone komentarzem. Dodatkowo w tle pojawia się podkład muzyczny
opis slajdów: Galeria 1:
Slajd 2. 9 marca 1960 Yves Klein wykonuje spektakl „Antropometria epoki niebieskiej” przed wybraną publicznością zgromadzoną w Międzynarodowej Galerii Sztuki Współczesnej Rue Saint‑Honoré w Paryżu.
Tytuł Antropometrie nawiązuje do działu antropologii, także jedna z metod zbierania danych o człowieku, dotyczących jego cech ilościowych, czyli dających się zmierzyć
Źródło: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/antropometria;3870014.html
Slajd 3. Nagie modele odciskają ślady swoich ciał na płaszczyznach do muzyki „Symfonii monotonicznej”, utworu, który sam skomponował. Klein połączył cechy sztuki akcji, malarstwa oraz teatru. Sam artysta nie sięgnął po farbę - pełnił wyłącznie rolę choreografa i dyrygenta muzycznego, to modelki stały się „żywymi pędzlami”. Całe działanie zostało zaplanowane, ale efekt był spontaniczny.
W efekcie powstały ciała kobiet odbite na białym płótnie.
Slajd 4. W 1960 roku Klein zorganizował kilka kolejnych „Antropometrii”, wprowadzając inne barwy: różową, czarną, a nawet złotą.
Kolejne etapy działania odbyły się bez udziału publiczności, a artysta wprowadził nowe środki. Ustawione przez artystę przed płótnem modelki stały się szablonami – sprayem z wodą spryskiwał ich ciała oraz oznaczał kontury kobiet, następnie pozostawione ślady opalał. Mokre ślady paliły się wolniej od tła. W czynnościach tych wzięli udział strażacy.
Slajd 5. Działanie powtarzał –zmieniał układy ciał oraz stosował też aerograf, by farbą odznaczyć kontury ciał.
Slajd 6. Działanie zostało przez Kleina opatentowane, podobnie jak jego błękitny kolor, który występuje pod nazwą IKB (International Klein Blue). W folderze, zawierającym jego program artystyczny możemy przeczytać: Wydostałem się na przestrzeń jednobarwną, na wszystko, na niezmierzoną wrażliwość malarską. Ale wydostałem się – nie pozostając zamkniętym w swojej osobie, nie.(….)
Jestem nie tylko posiadaczem Błękitu, jak można by dziś przypuszczać, ja jestem posiadaczem Koloru, gdyż to on ustawia terminologię legalnych działań w przestrzeni (Yves Klein, Le Dépassement de la problematique del’art. Montbliart)
Prezentacja „Antropometrie Kleina” zawiera zdjęcia ze spektaklu Yvesa Kleinam wykonanego 9 marca 1960 pod tytułem „Antropometria epoki niebieskiej”. W prezentacji została przedstawiona fotografia artysty z dłonią zanurzoną w niebieskim pigmencie, gotowe prace odbitych na płótnie niebieskich ciał kobiet, kolejne odbicia w kolorze różowym i niebieskim, prace powstałe z zastosowanie aerografu, przedstawiające odbicia z konturem, błękitne płótno artysty. Wszystkie slajdy zostały opatrzone komentarzem. Dodatkowo w tle pojawia się podkład muzyczny
opis slajdów: Galeria 1:
Slajd 2. 9 marca 1960 Yves Klein wykonuje spektakl „Antropometria epoki niebieskiej” przed wybraną publicznością zgromadzoną w Międzynarodowej Galerii Sztuki Współczesnej Rue Saint‑Honoré w Paryżu.
Tytuł Antropometrie nawiązuje do działu antropologii, także jedna z metod zbierania danych o człowieku, dotyczących jego cech ilościowych, czyli dających się zmierzyć
Źródło: https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/antropometria;3870014.html
Slajd 3. Nagie modele odciskają ślady swoich ciał na płaszczyznach do muzyki „Symfonii monotonicznej”, utworu, który sam skomponował. Klein połączył cechy sztuki akcji, malarstwa oraz teatru. Sam artysta nie sięgnął po farbę - pełnił wyłącznie rolę choreografa i dyrygenta muzycznego, to modelki stały się „żywymi pędzlami”. Całe działanie zostało zaplanowane, ale efekt był spontaniczny.
W efekcie powstały ciała kobiet odbite na białym płótnie.
Slajd 4. W 1960 roku Klein zorganizował kilka kolejnych „Antropometrii”, wprowadzając inne barwy: różową, czarną, a nawet złotą.
Kolejne etapy działania odbyły się bez udziału publiczności, a artysta wprowadził nowe środki. Ustawione przez artystę przed płótnem modelki stały się szablonami – sprayem z wodą spryskiwał ich ciała oraz oznaczał kontury kobiet, następnie pozostawione ślady opalał. Mokre ślady paliły się wolniej od tła. W czynnościach tych wzięli udział strażacy.
Slajd 5. Działanie powtarzał –zmieniał układy ciał oraz stosował też aerograf, by farbą odznaczyć kontury ciał.
Slajd 6. Działanie zostało przez Kleina opatentowane, podobnie jak jego błękitny kolor, który występuje pod nazwą IKB (International Klein Blue). W folderze, zawierającym jego program artystyczny możemy przeczytać: Wydostałem się na przestrzeń jednobarwną, na wszystko, na niezmierzoną wrażliwość malarską. Ale wydostałem się – nie pozostając zamkniętym w swojej osobie, nie.(….)
Jestem nie tylko posiadaczem Błękitu, jak można by dziś przypuszczać, ja jestem posiadaczem Koloru, gdyż to on ustawia terminologię legalnych działań w przestrzeni (Yves Klein, Le Dépassement de la problematique del’art. Montbliart)
Klein Y., "Antropometria epoki niebieskiej", 1960 r. , Międzynarodowa Galeria Sztuki Współczesnej, Paryż
Źródło: online-skills, licencja: CC BY 3.0.
R1GZBKGGOGOFX
Ilustracja w formie prostokąta przedstawia fragment żywej wystawy. Na pierwszym planie znajdują się dwie kobiety o krótkich, czarnych włosach. Jedna z nich nałożone ma okulary przeciwsłoneczne. Kobiety są nagie, a ich ciała pokryte są niebieską farbą. Jedna z nich leży na brzuchu, podpiera się na przedramionach i delikatnie unosi jedną z nóg. Głowę kieruje w stronę fotografa. Druga z nich siedzi na kolanach, lekko pochyla się do przodu, a dłonie trzyma pomiędzy nogami. Między kobietami stoi puszka z niebieską farbą. Po prawej stronie ustawione są dwa podesty w kształcie prostopadłościanów. Na wyższym z nich ukazują się nogi kobiety, która trzyma kolejną puszkę farby w dłoni. Podesty polane są farbą. Na ścianie znajdującej się za wystawą odciśnięte zostało ciało. Wystawę oglądają zaciekawieni ludzie w ciemnych, eleganckich strojach. Na ilustracji znajdują się także punkty interaktywne, Po kliknięciu w punkt numer 1, na ekranie wyświetla się następujący tekst: „Proces „malowania””. Pod tekstem znajduje się czarno - biała ilustracja przedstawiająca Yvesa Kleina nakładającego za pomocą aerografu na swoją modelkę, która jest naga i stoi przy ścianie w ekspresywnej pozie, wygięta do tyłu. Po kliknięciu w punkt numer 2, na ekranie wyświetla się następujący tekst: „Efekt końcowy”. Pod tekstem znajduje się ilustracja przedstawiająca granatową farbę odciśniętą na ścianie, w pięciu kształcie ludzkich ciał.
Ilustracja w formie prostokąta przedstawia fragment żywej wystawy. Na pierwszym planie znajdują się dwie kobiety o krótkich, czarnych włosach. Jedna z nich nałożone ma okulary przeciwsłoneczne. Kobiety są nagie, a ich ciała pokryte są niebieską farbą. Jedna z nich leży na brzuchu, podpiera się na przedramionach i delikatnie unosi jedną z nóg. Głowę kieruje w stronę fotografa. Druga z nich siedzi na kolanach, lekko pochyla się do przodu, a dłonie trzyma pomiędzy nogami. Między kobietami stoi puszka z niebieską farbą. Po prawej stronie ustawione są dwa podesty w kształcie prostopadłościanów. Na wyższym z nich ukazują się nogi kobiety, która trzyma kolejną puszkę farby w dłoni. Podesty polane są farbą. Na ścianie znajdującej się za wystawą odciśnięte zostało ciało. Wystawę oglądają zaciekawieni ludzie w ciemnych, eleganckich strojach. Na ilustracji znajdują się także punkty interaktywne, Po kliknięciu w punkt numer 1, na ekranie wyświetla się następujący tekst: „Proces „malowania””. Pod tekstem znajduje się czarno - biała ilustracja przedstawiająca Yvesa Kleina nakładającego za pomocą aerografu na swoją modelkę, która jest naga i stoi przy ścianie w ekspresywnej pozie, wygięta do tyłu. Po kliknięciu w punkt numer 2, na ekranie wyświetla się następujący tekst: „Efekt końcowy”. Pod tekstem znajduje się ilustracja przedstawiająca granatową farbę odciśniętą na ścianie, w pięciu kształcie ludzkich ciał.
Modelki Yvesa Kleina pokryte farbą w czasie jednego z performance'ów, arteyalgomas.com, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
Źródło: Yves Klein, Modelki Yvesa Kleina pokryte farbą w czasie jednego z performance'ów, Performance, dostępny w internecie: https://arteyalgomas.com/2020/11/19/arte-corporal-o-como-convertir-tu-cuerpo-en-un-pincel/ [dostęp 21.12.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Przykład 5
Jedną z najbardziej spektakularnych i największych akcji artystyczno‑społecznych przeprowadzonych przez Althamera było Bródno 2000. Artysta namówił swoich sąsiadów z bloku, aby konkretnego dnia, o wyznaczonej godzinie zgasili lub zapalili światła w mieszkaniach. Wynikiem tego działania było utworzenie świetlnego napisu „2000” na elewacji. Althamer swoje akcje nazywa „reżyserowaniem rzeczywistości” i wskazuje w nich na sprawczą rolę artysty, który nie tylko integruje określoną społeczność, ale również wytrąca jej członków z utartych torów postrzegania świata.
RwuZzXFPJ1rUv1
Ilustracja przedstawia pracę Pawła Althamera „Bródno 2000”. Dzieło pochodzi z 2000 roku. Fotografia podzielona jest w dwie części. W górnej części widoczny jest rząd bloków w ciągu dnia. W dolnej części widzimy natomiast ten sam rząd bloków wieczorową porą. W części mieszkań zapalone są światła. Z oddali zapalone światła na blokach twarzą liczbę 2000. Autorem pracy jest polski rzeźbiarz, performer, twórca instalacji i filmów wideo.
Paweł Althamer, „Bródno 2000”, 2000, tumblr.com, CC BY 3.0.
Przykład 6
PerformancePerformans (performance)Performance akcjonistów często wywoływały skandale. Od lat 70. XX wieku działania performerów stawały się coraz bardziej popularne. Na oczach widzów odbywały się spektakle, które często zaskakiwały i szokowały swa bezpośredniością, nagością, brutalizmem. Łączeniem body artuBody artbody artu, czyli sztuki ciała z prezentacją „na żywo” akcji, w których dochodziło nawet do samookaleczeń. Szokujące działania akcjonistów wiedeńskich, ustąpiły miejsca Marinie Abramović, która rozpowszechniła performanceperformans (performance)performance. Jej wystąpienia, poza osobistym, często zaangażowane były politycznie. W jednym z ostatnich wystąpień każdy z uczestników, siedząc naprzeciw artystki, miał kilka minut, aby spojrzeć w jej oczy i w ten sposób dzielić się emocjami.
R1TGK3V3BCCX2
Ilustracja w formie prostokąta ukazuje performance odbywający się w jasnym pomieszczeniu o białych ścianach i szarej podłodze wyłożonej płytkami. Na pierwszym planie ustawiony jest jasny, drewniany stół, przy którym stoją dwa krzesła. Krzesło stojące z lewej strony zajęte jest przez autorkę wystawy. Jest to kobieta o długich, brązowych włosach związanych w warkocz. Ubrana jest w długą, czerwoną suknię. Naprzeciwko niej siedzi kobieta o długich, brązowych włosach. Ubrana jest w beżowy płaszcz, czarne, skórzane spodnie oraz brązowe buty. Kobiety patrzą się sobie w oczy. Za nimi stoi grupa rozmawiających ze sobą ludzi. Są oni ubrani w ciemne stroje.
Marina Abramović [czytaj: marena abromowicz], „Artystka obecna”, 2010 r., Muzeum Sztuki Nowoczesnej MoMA, Nowy Jork, Stany Zjednoczone, Andrew Russeth (fot.), kmag.pl, CC BY‑SA 2.0
Źródło: Marina Abramović, Artystka obecna, Performance, Muzeum Sztuki Nowoczesnej MoMA, dostępny w internecie: https://kmag.pl/article/marina-abramovic-powtorzy-slynny-performens-artystka-obecna-by-wesprzec-ukraine [dostęp 21.12.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
W ujęciu węższym performanceperformans (performance)performance to praktyki artystyczne. Granice między oboma ujęciami nie są wyraźne, ponieważ w performansie artystycznym chodzi właśnie o to, żeby powiązać sztukę z rzeczywistością i codziennym doświadczeniem. Najważniejszy jest bezpośredni kontakt z widzem. Mniej chodzi o zrozumienie, a bardziej o reakcję odbiorcy, o przeżycie przez niego takiego doświadczenia, które go zmieni. Właściwie w przypadku performance'u w ogóle nie działają tu tradycyjne rozróżnienia w rodzaju: aktor – widz, przedmiot – podmiot, oglądany – oglądający. Tego rodzaju usiłowania wynikają z pragnienia performerów do likwidacji przepaści między językiem a rzeczą, sztuką a rzeczywistością, tym co publiczne i tym co prywatne. Performerzy i komentatorzy performance'ów (znaczące, że często są to te same osoby) chętnie przekraczają granice między sztukami, dyscyplinami naukowymi, a wszystko po to, żeby zmierzyć się ze światem, który jest właśnie pełen sprzeczności, niejasności i zamętu.
Przykład 7
AkcjonizmakcjonizmAkcjonizm przeniknął także do innych dziedzin artystycznych oraz życia publicznego. Stał się elementem koncertu, wystąpienia publicznego, reklamą. Często do udziału w nich zatrudnia się artystów, znane osoby ze świata filmu, sztuki, ale zdarza się, że uczestnikami są sami zainteresowani. Zapoznaj się z fotografią prezentująca gwiazdę muzyki pop, której występy i wystąpienia przybierają często charakteru performanceperformans (performance)performance.
RJEDbU4XFnYu0
Prostokątna fotografia prezentuje kobietę o długich, szarych włosach. Ubrana jest w turkusowy gorset ozdobiony srebrnymi kółkami oraz rękawiczki z dodatkową, czarną siatką. Artystka leży na scenie podpierając się na przedramieniu oraz łokciu. W ręku trzyma czarno‑niebieski mikrofon. Posiada mocny makijaż brwi i oczu. Na nosie oraz ustach nałożoną ma czarną, dużą maskę, na środku której świeci czerwony led. Scena podświetlona jest czerwonym i fioletowym światłem.
Lady Gaga [czytaj: lejdi gaga] w masce LED (jednej z siedmiu) podczas występu na VMA 2020, Barclays Center, Nowy Jork, Stany Zjednoczone, Getty / Kevin Winter/MTV VMAs 2020 (fot.), popsugar.co.uk, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
Źródło: Getty / Kevin Winter/MTV VMAs 2020, Lady Gaga w masce LED (jednej z siedmiu) podczas występu na VMA 2020, Performance, dostępny w internecie: https://www.popsugar.co.uk/beauty/lady-gaga-hair-color-vmas-2020-47740875?utm_medium=redirect&utm_campaign=US:PL&utm_source=lens.google.com [dostęp 21.12.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
R16hhUMHKqn4m
Ukazana została prostokątna grafika, na której znajduje się jedna kobieta w trzech różnych stylizacjach. W centrum przedstawiona jest kobieta o różowo‑niebieskich, długich włosach. Na głowie nałożony ma kawałek czerwonego mięsa. Kobieta ubrana jest w sukienkę wykonaną z mięsa, czarne kabaretki oraz kryształowy naszyjnik i bransoletkę. W jednej dłoni trzyma mikrofon, a w drugiej srebrną statuetkę na czarnej podstawce. Po lewej stronie kobieta posiada krótkie, blond włosy. Odziana jest w dużą, różową suknię z długimi rękawami oraz dużą kokardę na głowie. Posiada biało‑czarny, wyraźny makijaż oczu oraz różowe usta. Po prawej stronie kobieta ma czarne włosy spięte w koka. Ubrana jest w srebrno‑brokatowy strój składający się ze stożkowych ramion. Kobieta pochyla się delikatnie do przodu. Jej makijaż oczu oraz ust jest czarny. Tło grafiki jest różowo‑niebieskie.
Lady Gaga [czytaj: lejdi gaga] w swojej kreacji z mięsa podczas gali VMA 2010, Microsoft Theather, Los Angeles, Stany Zjednoczone, Getty Images (fot.), teenvogue.com, Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu)
Źródło: Getty Images, Lady Gaga w swojej kreacji z mięsa podczas gali VMA 2010, fotografia, Microsoft Theather, Los Angeles, dostępny w internecie: https://www.teenvogue.com/gallery/lady-gaga-most-outrageous-outfits [dostęp 21.12.2022], Materiał wykorzystany na podstawie art. 29 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (prawo cytatu).
Akcjonizm
bg‑azure
Akcjonizm
bg‑gray2
Podsumowanie
Akcjonizm ukształtował się ok. lat 50‑tych XX wieku w Europie Zachodniej;
akcjonizm to przeprowadzanie w miejscach publicznych akcji, które miały szokować i prowokować widzów. Ich celem było zwrócenie uwagi na określoną ideę lub skomentowanie bieżących problemów społecznych, politycznych i obyczajowych;
przykładami akcjonizmuakcjonizmakcjonizmu są zjawiska parateatralne, interdyscyplinarne oddziałujące na wzrok, słuch, smak oraz dotyk;
w akcjonizmie chodzi o działanie, wszechstronną percepcję procesu twórczego przez publiczność;
akcjonizm walczy z obojętnością, jego celem jest zaangażowanie widza;
formą akcjonizmu może być happeninghappeninghappening, performanceperformans (performance)performance;
przedstawiciele akcjonizmu to, m.in.: Joseph Beuys, Marina AbramovićPaweł Althamer, Tadeusz Kantor.
bg‑azure
Akcjonizm
bg‑gray2
Więcej na temt sztuki akcjonizmu znajdziesz m.in. tutaj:
około 1950 r. strategia działań twórczych, inaczej zwana sztuką akcji. Stanowił odpowiedź twórców na abstrakcjonizm, któremu zarzucano posługiwanie się martwym językiem sztuki, całkowicie oderwanym od rzeczywistości. Nurt ten wywodzi się ze sztuk wizualnych ale przekroczył ramy tradycyjnie pojmowanej działalności artystycznej, ponieważ jego podstawą był sam akt tworzenia a nie powstający przedmiot. Działania twórców polegały na przeprowadzaniu w miejscach publicznych akcji, które miały szokować i prowokować widzów. Ich celem było zwrócenie uwagi na określoną ideę lub skomentowanie bieżących problemów społecznych, politycznych i obyczajowych. Przykłady akcjonizmu to zjawiska parateatralne, interdyscyplinarne oddziałujące na wzrok, słuch, smak oraz dotyk. (przedstawiciele: Joseph Beuys, Valie Export, akcjoniści wiedeńscy).
Akcjonizm
Akcjonizm
około 1950 r. strategia działań twórczych, inaczej zwana sztuką akcji. Stanowił odpowiedź twórców na abstrakcjonizm, któremu zarzucano posługiwanie się martwym językiem sztuki, całkowicie oderwanym od rzeczywistości. Nurt ten wywodzi się ze sztuk wizualnych ale przekroczył ramy tradycyjnie pojmowanej działalności artystycznej, ponieważ jego podstawą był sam akt tworzenia a nie powstający przedmiot. Działania twórców polegały na przeprowadzaniu w miejscach publicznych akcji, które miały szokować i prowokować widzów. Ich celem było zwrócenie uwagi na określoną ideę lub skomentowanie bieżących problemów społecznych, politycznych i obyczajowych. Przykłady akcjonizmu to zjawiska parateatralne, interdyscyplinarne oddziałujące na wzrok, słuch, smak oraz dotyk. (przedstawiciele: Joseph Beuys, Valie Export, akcjoniści wiedeńscy).
Akcjonizm
Akcjonizm
około 1950 r. strategia działań twórczych, inaczej zwana sztuką akcji. Stanowił odpowiedź twórców na abstrakcjonizm, któremu zarzucano posługiwanie się martwym językiem sztuki, całkowicie oderwanym od rzeczywistości. Nurt ten wywodzi się ze sztuk wizualnych ale przekroczył ramy tradycyjnie pojmowanej działalności artystycznej, ponieważ jego podstawą był sam akt tworzenia a nie powstający przedmiot. Działania twórców polegały na przeprowadzaniu w miejscach publicznych akcji, które miały szokować i prowokować widzów. Ich celem było zwrócenie uwagi na określoną ideę lub skomentowanie bieżących problemów społecznych, politycznych i obyczajowych. Przykłady akcjonizmu to zjawiska parateatralne, interdyscyplinarne oddziałujące na wzrok, słuch, smak oraz dotyk. (przedstawiciele: Joseph Beuys, Valie Export, akcjoniści wiedeńscy).
Akcjonizm
Akcjonizm
około 1950 r. strategia działań twórczych, inaczej zwana sztuką akcji. Stanowił odpowiedź twórców na abstrakcjonizm, któremu zarzucano posługiwanie się martwym językiem sztuki, całkowicie oderwanym od rzeczywistości. Nurt ten wywodzi się ze sztuk wizualnych ale przekroczył ramy tradycyjnie pojmowanej działalności artystycznej, ponieważ jego podstawą był sam akt tworzenia a nie powstający przedmiot. Działania twórców polegały na przeprowadzaniu w miejscach publicznych akcji, które miały szokować i prowokować widzów. Ich celem było zwrócenie uwagi na określoną ideę lub skomentowanie bieżących problemów społecznych, politycznych i obyczajowych. Przykłady akcjonizmu to zjawiska parateatralne, interdyscyplinarne oddziałujące na wzrok, słuch, smak oraz dotyk. (przedstawiciele: Joseph Beuys, Valie Export, akcjoniści wiedeńscy).
Akcjonizm
Akcjonizm
około 1950 r. strategia działań twórczych, inaczej zwana sztuką akcji. Stanowił odpowiedź twórców na abstrakcjonizm, któremu zarzucano posługiwanie się martwym językiem sztuki, całkowicie oderwanym od rzeczywistości. Nurt ten wywodzi się ze sztuk wizualnych ale przekroczył ramy tradycyjnie pojmowanej działalności artystycznej, ponieważ jego podstawą był sam akt tworzenia a nie powstający przedmiot. Działania twórców polegały na przeprowadzaniu w miejscach publicznych akcji, które miały szokować i prowokować widzów. Ich celem było zwrócenie uwagi na określoną ideę lub skomentowanie bieżących problemów społecznych, politycznych i obyczajowych. Przykłady akcjonizmu to zjawiska parateatralne, interdyscyplinarne oddziałujące na wzrok, słuch, smak oraz dotyk. (przedstawiciele: Joseph Beuys, Valie Export, akcjoniści wiedeńscy).
Akcjonizm
Akcjonizm
około 1950 r. strategia działań twórczych, inaczej zwana sztuką akcji. Stanowił odpowiedź twórców na abstrakcjonizm, któremu zarzucano posługiwanie się martwym językiem sztuki, całkowicie oderwanym od rzeczywistości. Nurt ten wywodzi się ze sztuk wizualnych ale przekroczył ramy tradycyjnie pojmowanej działalności artystycznej, ponieważ jego podstawą był sam akt tworzenia a nie powstający przedmiot. Działania twórców polegały na przeprowadzaniu w miejscach publicznych akcji, które miały szokować i prowokować widzów. Ich celem było zwrócenie uwagi na określoną ideę lub skomentowanie bieżących problemów społecznych, politycznych i obyczajowych. Przykłady akcjonizmu to zjawiska parateatralne, interdyscyplinarne oddziałujące na wzrok, słuch, smak oraz dotyk. (przedstawiciele: Joseph Beuys, Valie Export, akcjoniści wiedeńscy).
Sztuka krytyczna
Sztuka krytyczna
określenie sztuka krytyczna pojawiło się pod koniec lat '90. Termin po raz pierwszy został użyty prawdopodobnie przez Ryszarda W. Kluszczyńskiego. Określenie nie do końca adekwatnie oddaje działania polskich artystów lat '90 ale jest najbliższe temu co twórcy zaliczani do tych obszarów działań tworzyli. Trzeba pamiętać by krytyczności nie rozumieć jako bezpośredniego wyrażania krytyki bo czegoś takiego w tej właśnie twórczości tak naprawdę nie było. Nie jest to sztuka jednoznaczna, nie sytuuje sie poza układem, który krytykuje ale wewnątrz niego. Sprowadza sie do krytycznego opisu rzeczywistości i tworzenia komentarzy na temat współczesności, Jej funkcję krytyczną należy rozumieć jako ukazanie tego co niejasne, nieoczywiste, podskórne i marginalne. Jest bliska zjawiska jak: postmodernizm oporu, sztuka ciała czy object art.
Dripping
Dripping
półautomatyczna technika malarska, polegająca na wylewaniu farby na płótno i przez jego pochylanie tworzeniu różnorodnych form.
Akcjonizm
Akcjonizm
około 1950 r. strategia działań twórczych, inaczej zwana sztuką akcji. Stanowił odpowiedź twórców na abstrakcjonizm, któremu zarzucano posługiwanie się martwym językiem sztuki, całkowicie oderwanym od rzeczywistości. Nurt ten wywodzi się ze sztuk wizualnych ale przekroczył ramy tradycyjnie pojmowanej działalności artystycznej, ponieważ jego podstawą był sam akt tworzenia a nie powstający przedmiot. Działania twórców polegały na przeprowadzaniu w miejscach publicznych akcji, które miały szokować i prowokować widzów. Ich celem było zwrócenie uwagi na określoną ideę lub skomentowanie bieżących problemów społecznych, politycznych i obyczajowych. Przykłady akcjonizmu to zjawiska parateatralne, interdyscyplinarne oddziałujące na wzrok, słuch, smak oraz dotyk. (przedstawiciele: Joseph Beuys, Valie Export, akcjoniści wiedeńscy).
Performans (performance)
Performans (performance)
termin używany od końca lat 60. XX w. na określenie efemerycznych działań artystycznych, przybierających formę wystąpień artysty (artystów) przed publicznością, która, w odróżnieniu od happeningu, jest bezpośrednim, lecz biernym obserwatorem, a nie uczestnikiem.
Dripping
Dripping
półautomatyczna technika malarska, polegająca na wylewaniu farby na płótno i przez jego pochylanie tworzeniu różnorodnych form.
Performans (performance)
Performans (performance)
termin używany od końca lat 60. XX w. na określenie efemerycznych działań artystycznych, przybierających formę wystąpień artysty (artystów) przed publicznością, która, w odróżnieniu od happeningu, jest bezpośrednim, lecz biernym obserwatorem, a nie uczestnikiem.
Body art
Body art
sztuka ciała, prąd artystyczny, w którym artysta używa swojego ciała jako medium, kierunek sztuki współczesnej, występujący w Europie i Stanach Zjednoczonych w 2. połowie lat 60. i w latach 70. XX w.
Performans (performance)
Performans (performance)
termin używany od końca lat 60. XX w. na określenie efemerycznych działań artystycznych, przybierających formę wystąpień artysty (artystów) przed publicznością, która, w odróżnieniu od happeningu, jest bezpośrednim, lecz biernym obserwatorem, a nie uczestnikiem.
Performans (performance)
Performans (performance)
termin używany od końca lat 60. XX w. na określenie efemerycznych działań artystycznych, przybierających formę wystąpień artysty (artystów) przed publicznością, która, w odróżnieniu od happeningu, jest bezpośrednim, lecz biernym obserwatorem, a nie uczestnikiem.
Akcjonizm
Akcjonizm
około 1950 r. strategia działań twórczych, inaczej zwana sztuką akcji. Stanowił odpowiedź twórców na abstrakcjonizm, któremu zarzucano posługiwanie się martwym językiem sztuki, całkowicie oderwanym od rzeczywistości. Nurt ten wywodzi się ze sztuk wizualnych ale przekroczył ramy tradycyjnie pojmowanej działalności artystycznej, ponieważ jego podstawą był sam akt tworzenia a nie powstający przedmiot. Działania twórców polegały na przeprowadzaniu w miejscach publicznych akcji, które miały szokować i prowokować widzów. Ich celem było zwrócenie uwagi na określoną ideę lub skomentowanie bieżących problemów społecznych, politycznych i obyczajowych. Przykłady akcjonizmu to zjawiska parateatralne, interdyscyplinarne oddziałujące na wzrok, słuch, smak oraz dotyk. (przedstawiciele: Joseph Beuys, Valie Export, akcjoniści wiedeńscy).
Performans (performance)
Performans (performance)
termin używany od końca lat 60. XX w. na określenie efemerycznych działań artystycznych, przybierających formę wystąpień artysty (artystów) przed publicznością, która, w odróżnieniu od happeningu, jest bezpośrednim, lecz biernym obserwatorem, a nie uczestnikiem.
Akcjonizm
Akcjonizm
około 1950 r. strategia działań twórczych, inaczej zwana sztuką akcji. Stanowił odpowiedź twórców na abstrakcjonizm, któremu zarzucano posługiwanie się martwym językiem sztuki, całkowicie oderwanym od rzeczywistości. Nurt ten wywodzi się ze sztuk wizualnych ale przekroczył ramy tradycyjnie pojmowanej działalności artystycznej, ponieważ jego podstawą był sam akt tworzenia a nie powstający przedmiot. Działania twórców polegały na przeprowadzaniu w miejscach publicznych akcji, które miały szokować i prowokować widzów. Ich celem było zwrócenie uwagi na określoną ideę lub skomentowanie bieżących problemów społecznych, politycznych i obyczajowych. Przykłady akcjonizmu to zjawiska parateatralne, interdyscyplinarne oddziałujące na wzrok, słuch, smak oraz dotyk. (przedstawiciele: Joseph Beuys, Valie Export, akcjoniści wiedeńscy).
Happening
Happening
około 1960 r. , wydarzenie, zdarzenie to typ akcji artystycznej, której celem jest zniesienie podziału między sztuką a codziennością. Happenerzy tworzyli tzw. Teatr Życia, odrzucając jednak konwencję gry teatralnej, wymóg spójnej fabuły i reżyserii. Zrezygnowali również z prób i nie dopuszczali możliwości powtarzania zdarzenia. Wykorzystywali ponadto element zaskoczenia i przypadku a od widzów oczekiwali aktywności oraz spontanicznego współtworzenia wydarzeń. Aby skłonić osoby niezwiązane ze sztuką, do udziału w przedsięwzięciach artystycznych, twórcy wyszli na ulice. Happenerzy zlikwidowali tradycyjny podział na rolę artysty i widza. Zjawisko happeningu stanowiło sprzeciw wobec dyktatury rozumu, a także przymusu tworzenia dzieł ograniczających swobodę wyobraźni. Z czasem ta forma przekazu stała się narzędziem komunikacji społecznej i sposobem na zwrócenie uwagi na istotne problemy społeczne. ( twórcy: John Cage, Allan Kaprow, Wolf Wostel, Tadeusz Kantor).
Performans (performance)
Performans (performance)
termin używany od końca lat 60. XX w. na określenie efemerycznych działań artystycznych, przybierających formę wystąpień artysty (artystów) przed publicznością, która, w odróżnieniu od happeningu, jest bezpośrednim, lecz biernym obserwatorem, a nie uczestnikiem.
