R11B2T5ZMJP99
Rycina przedstawia fragment frontu budynku pałacowego. Umieszczona jest na nim płaskorzeźba z tarczą herbową, a na niej postać idącego niedźwiedzia. U góry tarcza zwieńczona jest mitrą i pastorałem.

Język polski w epoce oświecenia

W warszawskiej Bibliotece Załuskich Onufry Kopczyński pracował (z przerwami) w latach 1783–1794.
Źródło: domena publiczna.

Oświecenie, nazywane też epoką rozumu, kojarzy się głównie z rozwinięciem założeń dydaktycznych, ukierunkowaniem na rozwijanie wiedzy i formowanie nowych pokoleń, którym wpojone zostaną wartości i odpowiednia postawa społeczna.

Za czasów panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego kwestia języka ojczystego była niezwykle paląca. Dyskusje o przyszłości polskiej kultury w czasie rozbiorów mieszały się z postulatami magnaterii, obawiającej się utraty wpływów. Wprowadzenie do szkół gramatyki języka polskiego budziło kontrowersje, ponieważ uważano, że zagraża to dawnemu porządkowi społecznemu.

Twórcy literatury zdawali sobie sprawę z powagi sytuacji, rezygnowali z wyszukanego słownictwa, łacińskich zapożyczeń i barokowych konceptów, unikali archaizmów i gwary. Klasycyzm oznaczał umiar i komunikatywność. Dlatego też pisarze tego okresu wykorzystywali cały wachlarz składniowych środków stylistycznych, by nadać swym utworom artystyczny wyraz.

Twoje cele
  • Wskażesz, w jaki sposób epoka oświecenia kształtowała polski język literacki.

  • Wymienisz środki stylistyczne wykorzystywane w utworach z epoki.

  • Poznasz poglądy Onufrego Kopczyńskiego na temat nauczania języka polskiego.

  • Wskażesz argumenty krytyków Onufrego Kopczyńskiego.

  • Ocenisz aktualność opinii Onufrego Kopczyńskiego na temat statusu polszczyzny.

  • Rozpoznasz cechy gatunkowe kolędy w Pieśni o Narodzeniu Pańskim.

  • Wskażesz środki stylistyczne oraz określisz ich funkcje w pieśni.

  • Opiszesz elementy wzniosłości i potoczności charakterystyczne dla pieśni Karpińskiego.