Krzysztof Kamil Baczyński

R184S14MKKPMD1

Zdjęcie przedstawia twarz młodego mężczyzny. Jest ona pociągła, nos wydatny, brwi gęste, oczy głęboko osadzone. Mężczyzna ma krótkie, proste, zaczesane ku górze włosy.

Życie Krzysztofa Kamila Baczyńskiego to niemal modelowa biografia poety pokolenia „apokalipsy spełnionej”, dla którego przeżyciem generacyjnym była II wojna światowa. Jego twórczość stanowi odzwierciedlenie nastrojów pokolenia Kolumbów. Młodzi ludzie, którzy wchodzili w dorosłość w pierwszej połowie lat 40. XX wieku, dojrzewali, odczuwając niepokój i żyjąc w cieniu nadchodzącego konfliktu zbrojnego. Wywoływało to nastroje katastroficzne, które już w latach 30. doszły do głosu w polskiej poezji. Ujawniły się one także w twórczości Baczyńskiego, który nie tylko przeczuwał katastrofę, ale także jej doświadczył.

RSCBOEGSUG6FK

Rysunek czarnym ołówkiem przedstawia trzech mężczyzn stojących z rękami w kieszeniach przed lustrem. Ich twarze wyrażają smutek. W lustrze widzą swoje odbicia żołnierzy w hełmach z trupimi czaszkami zamiast twarzy. W górnym prawym rogu widnieje napis wersalikami „Pokolenie”.

Cechy poetyki katastroficznej:

1. Eksponowanie motywów uczuciowych, takich jak cierpienie, znużenie, litość, żal, poczucie nieuchronności końca.

2. Wykorzystywanie motywów i figur stylistycznych wprowadzających symbolikę ciemności.

3. Częste odwoływanie się do symboli.

4. Przeczucie nadchodzącej katastrofy.

5. Występowanie motywów apokaliptycznych.

6. Wizjonerstwo, profetyzm.

7. Kreowanie rzeczywistości onirycznej.

8. Nadrealizm.

Tadeusz Gajcy

Literacka droga Tadeusza Gajcego była krótka, jeśli mierzyć ją liczbą lat: tworzył od 1938 roku do nagłej śmierci w roku 1944. Była jednak zarazem długa, jeśli zważymy fakt, że literaturze oddał Gajcy ponad ćwierć swego życia i w ciągu tych sześciu lat przeszedł ewolucję artystyczną, która innym poetom zajmowała nieraz dziesięciolecia. Zaczynał jako poeta głęboko religijny, opisujący w skomplikowanych metaforach tragedię wybuchu wojny jako apokalipsę i poszukujący w niej mistycznego sensu.

Podjęcie studiów polonistycznych na tajnym Uniwersytecie Warszawskim stało się dla niego wydarzeniem przełomowym – wszedł do grona młodych poetów „szkoły warszawskiej”, nazwanego później pokoleniem Kolumbów i zaczął brać intensywny udział w życiu literackim Polski Podziemnej. Nowe lektury, dyskusje, redagowanie czasopisma „Sztuka i Naród”, a przede wszystkim pisanie poezji i artykułów krytycznych – wszystkie te zajęcia podejmowane w cieniu wojny szybko doprowadziły Gajcego do artystycznej dojrzałości. Poeta odszedł od tematyki religijnej. Głównym problemem jego wierszy stał się człowiek – jednostka w obliczu sił historii, szukająca w niej swojego miejsca i próbująca ocalić wartości humanistyczne przed zagładą; świadoma, że musi za nie zapłacić własnym życiem.

RKFXLPGF3DTB6

Fotografia przedstawia portret młodego mężczyzny z ciemnymi włosami zaczesanymi do tyłu, jest ubrany w garnitur, koszulę i krawat. Patrzy przed siebie.

Cechy szczególne twórczości

Właściwy poetom pokolenia przedwojennego i wojennego katastrofizm przyjął u Gajcego wymiar patriotyczny, mobilizujący do walki, przy jednoczesnej zgodzie na tragiczny los i zagładę. Rolą artysty jest według Gajcego odkrywanie tajemnicy bytu i wychowywanie narodu. W tym właśnie jest on bliski tradycji romantycznej, zresztą niemal powszechnie obecnej w dziełach wojennych literatów.

Jego twórczość uchodzi za trudniejszą od poezji Krzysztofa Kamila Baczyńskiego. W istocie, wiersze Tadeusza Gajcego są bogatsze w nierzadko oniryczne, symboliczno‑wizyjne obrazy. Cechą charakterystyczną jego twórczości jest obecność elementów groteskowych i humorystycznych jako przeciwwagi dla katastrofizmu i patosu. Doskonałym tego przykładem jest korzystająca z folkloru miejskiego śpiewogra Misterium niedzielne, będąca naiwnym spojrzeniem na wojnę. Gajcy jest też autorem kilku erotyków, z których najwyżej ceniony jest wiersz Miłość bez jutra.

Słownik