Nawiązanie

Jan Polkowski

R1T1KTMJ3EF2J1
Obraz przedstawia portret młodego mężczyzny. Ma on krótkie, proste włosy. Jego twarz jest owalna. Mężczyzna nosi okulary. Lekko się uśmiecha.
Jan Polkowski na portrecie autorstwa Zbigniewa Kresowatego
Źródło: Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 1.0.

(ur. 1953) – poeta, dziennikarz, działacz opozycji antykomunistycznej w okresie PRLPolska Rzeczpospolita Ludowa (PRL)PRL. Jako poeta zadebiutował w 1978 roku na łamach drugoobiegowegodrugi obiegdrugoobiegowego kwartalnika „Zapis”. W tym samym roku założył czasopismo „Sygnał”. Działał również w opozycyjnym wobec władz komunistycznych Studenckim Komitecie „Solidarności”. Po wprowadzeniu stanu wojennego był internowany. Gdy go zwolniono, został redaktorem naczelnym kwartalnika „Arka”. Pełnił tę funkcję w latach 1983–1990. Po transformacji ustrojowej został dziennikarzem i wydawcą oraz poświęcił się pracy w organizacjach społecznych. Twórczość Polkowskiego dzieli się na dwa etapy. Pierwszy obejmuje lata 1978–1990, kiedy poeta wydał w drugim obiegu i wydawnictwach emigracyjnych pięć tomów poetyckich: debiutancki To nie jest poezja (1980), Oddychaj głęboko (1981), Ogień. Z notatek 1982–1983 (1983), Wiersze 1977–1984 (1986), Drzewa (1987). Po opublikowaniu już w wolnej Polsce Elegii z Tymowskich Gór i innych wierszy (1990) na niemal dwadzieścia lat wycofał się z życia literackiego. Drugi etap twórczości Polkowskiego otwiera tom Cantus z 2009 roku. Napisał powieść Ślady krwi (2013) oraz zbiór felietonów Polska moja miłość (2014). Poeta jest laureatem m.in. Nagrody Fundacji im. Kościelskich (1983) oraz Nagrody im. Andrzeja Kijowskiego (2010).

drugi obieg

Tekst do ćwiczeń.

Jan Polkowski Przesłanie pana X

Ocalałeś nie po to, żeby dać świadectwo,
które jak dym z odrzuconej ofiary
nie chce opuścić płonących miast

Twoje ciało, oto początek i koniec czasu
i niech nie będzie poranionym archiwum
dla kilku wierszy lub bajek marzycieli
i głupców

Przeżyłeś nie po to żeby świadczyć
przeciwko niemu świat jest zbyt bliskim krewnym
twoich dzieci

Wszystkie drogi prowadzą

klucząc do miejsca w którym układasz się
do sprawiedliwego snu

Historia ma swoje prawa dlatego bez egzaltacjiegzaltacjaegzaltacji,
z perspektywy tysiącletniej cywilizacji patrz
jak mały naród ginie
jak duszą się jego ostatnie pokolenia

Ale nie trać nadziei
może nie obudzisz się za ostrą bramą
więzienia z nieregularną dwuramienną gwiazdą
wszytą w skórę
może nie dożyjesz tej chwili może umrzesz
przed narodzeniem się w narodzie wybranym
do zagłady

Zanim znajdą cię za miastem w mundurze
robotnika lub studenta filozofii
z twarzą przykrytą liberalną Polityką
opisującą faszystowskie praktyki
południowoamerykańskiej policji

Zanim zrozumiesz obelgę: Żyd!
albo: polaczek!

Idź bądź wierny
fladze z biało‑czarnego drutu
i generałom
swojej powszedniej modlitwy

P Źródło: Jan Polkowski, Przesłanie pana X, [w:] Gdy Bóg się waha. Poezje 1977–2017, Kraków 2017, s. 40–41.
egzaltacja
R1PTPCD7NQ4UO
Ćwiczenie 1
Zaznacz zdania, które trafnie oddają dosłowny sens słów nadawcy wiersza Przesłanie pana X. Możliwe odpowiedzi: 1. Poświęcanie życie dla idei jest bezsensowne., 2. Człowiek ma obowiązek przedkładać dobro wspólne nad osobiste szczęście., 3. Cierpienie jednego narodu jest niesprawiedliwością dziejów, z którą trzeba walczyć., 4. Zniewolenie narodów jest stałym prawem historii, którego nie da się obalić., 5. Człowiek powinien walczyć ze złem w imię dobra swoich dzieci., 6. Człowiek w sytuacji zagrożenia musi dbać wyłącznie o własne przetrwanie., 7. Angażowanie się w politykę skutkuje jedynie uwięzieniem lub śmiercią.
RV8T2PK2ZS8LT
Ćwiczenie 2
Pogrupuj postawy i wartości na te, które podmiot liryczny wiersza Przesłanie pana X zaleca, i te, które odradza nadawcy. Zalecane Możliwe odpowiedzi: 1. altruizm, 2. męstwo, 3. bunt, 4. niezłomność, 5. zobojętnienie, 6. bezkompromisowość, 7. konformizm, 8. bohaterstwo, 9. nieustępliwość, 10. oportunizm, 11. egoizm, 12. przebiegłość, 13. uległość, 14. pragmatyzm Odradzane Możliwe odpowiedzi: 1. altruizm, 2. męstwo, 3. bunt, 4. niezłomność, 5. zobojętnienie, 6. bezkompromisowość, 7. konformizm, 8. bohaterstwo, 9. nieustępliwość, 10. oportunizm, 11. egoizm, 12. przebiegłość, 13. uległość, 14. pragmatyzm
11
Ćwiczenie 3

Do słów podmiotu lirycznego wiersza Przesłanie pana X dodaj wyjaśnienia opisujące, co czeka odbiorcę, jeśli nie zastosuje się do porad nadawcy.

R17TCFAU5SOFO
1. „Twoje ciało […] niech nie będzie poranionym archiwum dla kilku wierszy lub bajek marzycieli i głupców” Objaśnienie: (Uzupełnij) 2. „Przeżyłeś nie po to żeby świadczyć przeciwko niemu świat jest zbyt bliskim krewnym twoich dzieci” Objaśnienie: (Uzupełnij) 3. „znajdą cię za miastem w mundurze robotnika lub studenta filozofii z twarzą przykrytą liberalną Polityką” Objaśnienie: (Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 4
R1KFVH4L6SBSP
Zinterpretuj użyte w wierszu Przesłanie pana X wyrażenie „naród wybrany / do zagłady”.
11
Ćwiczenie 5
Zapoznaj się z treścią wiersza Zbigniewa Herberta Przesłanie Pana Cogito i dobierz do cytatów z tego wiersza cytaty z Przesłania pana X kontrastujące z sensem słów Herberta.
Zapoznaj się z treścią wiersza Zbigniewa Herberta Przesłanie Pana Cogito i dobierz do cytatów z tego wiersza cytaty z Przesłania pana X kontrastujące z sensem słów Herberta.

Idź dokąd poszli tamci do ciemnego kresu
po złote runo nicości twoją ostatnią nagrodę

idź wyprostowany wśród tych co na kolanach
wśród odwróconych plecami i obalonych w proch

ocalałeś nie po to aby żyć 
masz mało czasu trzeba dać świadectwo

bądź odważny gdy rozum zawodzi bądź odważny 
w ostatecznym rachunku jedynie to się liczy

a Gniew twój bezsilny niech będzie jak morze 
ilekroć usłyszysz głos poniżonych i bitych

niech nie opuszcza ciebie twoja siostra Pogarda 
dla szpiclów katów tchórzy – oni wygrają 
pójdą na twój pogrzeb i z ulgą rzucą grudę 
a kornik napisze twój uładzony życiorys

i nie przebaczaj zaiste nie w twojej mocy 
przebaczać w imieniu tych których zdradzono o świcie

strzeż się jednak dumy niepotrzebnej 
oglądaj w lustrze swą błazeńską twarz 
powtarzaj: zostałem powołany – czyż nie było lepszych

strzeż się oschłości serca kochaj źródło zaranne 
ptaka o nieznanym imieniu dąb zimowy 
światło na murze splendor nieba 
one nie potrzebują twego ciepłego oddechu 
są po to aby mówić: nikt cię nie pocieszy

czuwaj – kiedy światło na górach daje znak – wstań i idź 
dopóki krew obraca w piersi twoją ciemną gwiazdę

powtarzaj stare zaklęcia ludzkości bajki i legendy 
bo tak zdobędziesz dobro którego nie zdobędziesz 
powtarzaj wielkie słowa powtarzaj je z uporem 
jak ci co szli przez pustynię i ginęli w piasku

a nagrodzą cię za to tym co mają pod ręką 
chłostą śmiechu zabójstwem na śmietniku

idź bo tylko tak będziesz przyjęty do grona zimnych czaszek 
do grona twoich przodków: Gilgamesza Hektora Rolanda
obrońców królestwa bez kresu i miasta popiołów

Bądź wierny Idź

R1ELMATT1Z5KB
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
RNOB6H9ZSVVF3
Cytaty z Przesłania Pana Cogito 1. ocalałeś nie po to aby żyć masz mało czasu trzeba dać świadectwo 2. a Gniew twój bezsilny niech będzie jak morze ilekroć usłyszysz głos poniżonych i bitych 3. niech nie opuszcza ciebie twoja siostra Pogarda dla szpiclów katów tchórzy 4. bądź odważny gdy rozum zawodzi bądź odważny w ostatecznym rachunku jedynie to się liczy 5. idź bo tylko tak będziesz przyjęty do grona zimnych czaszek do grona twoich przodków. (Uzupełnij).
kryptocytat
R84ZPDQ4KXACL1
Ćwiczenie 6
Uzupełnij tekst, wybierając właściwą możliwość spośród podanych. 1. Wiersz Jana Polkowskiego Przesłanie pana X można określić jako Tu uzupełnij wiersza Przesłanie Pana Cogito Zbigniewa Herberta. wstęp do, powtórzenie, ośmieszenie 2. Wiersz Przesłanie pana X ukazuje Tu uzupełnij realizacji postulatów zawartych w Przesłaniu Pana Cogito. absurdalność, śmieszność, nieopłacalność 3. Polkowski pokazuje Tu uzupełnij sposób myślenia charakterystyczny dla Tu uzupełnij ludzi. heroiczny, altruistyczny, idealistyczny / złych, młodych, niektórych 4. Wymowa Przesłania pana X jest Tu uzupełnij: tekst pokazuje, że niezłomność jest postawą Tu uzupełnij i Tu uzupełnij. optymistyczna, prześmiewcza, pochwalna /częstą, niepraktyczną, nieopłacalną, łatwą
1
Ćwiczenie 7
Zapoznaj się z sądem badacza literatury Mariana Stali na temat poezji Jana Polkowskiego i na jego podstawie rozstrzygnij, czy poglądy podmiotu lirycznego wiersza Przesłanie pana X można utożsamiać ze stanowiskiem autora. Uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do wypowiedzi Stali i do tekstu wiersza.
Zapoznaj się z sądem badacza literatury Mariana Stali na temat poezji Jana Polkowskiego i na jego podstawie rozstrzygnij, czy poglądy podmiotu lirycznego wiersza Przesłanie pana X można utożsamiać ze stanowiskiem autora. Uzasadnij swoje stanowisko, odwołując się do wypowiedzi Stali i do tekstu wiersza.

Dlaczego prawda i wolność, gwarantowane religijnie, wymagają obrony, osobowego zaangażowania? Dlaczego życie tandetne i niedbałe jest niebezpieczne? Pytania te prowadzą w stronę podstawowego tematu poezji Polkowskiego. Jest nim (to jeszcze jedno pokrewieństwo z Herbertem […]) doznanie okrążenia i zagrożenia przez nicość. To doznanie powraca w tej poezji bezustannie, […], owocując doświadczeniem życia w rzeczywistości kresu, na granicy istnienia i nieistnienia.

R18T2ABPGO4JA
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 8

Zinterpretuj tytuł wiersza Przesłanie pana X, uwzględniając zawartą w nim aluzję literacką.

RLRTKLN8JGCU6
(Uzupełnij).
311
Ćwiczenie 9
Zapoznaj się z fragmentem wiersza Przesłanie pana X i rozstrzygnij, czy zawiera on potwierdzenie mesjanistycznej wizji dziejów Polski, czy też polemikę z nią. Sformułuj swój osąd w postaci tezy i poprzyj ją dwoma argumentami odwołującymi się do fragmentu wiersza.
Zapoznaj się z fragmentem wiersza Przesłanie pana X i rozstrzygnij, czy zawiera on potwierdzenie mesjanistycznej wizji dziejów Polski, czy też polemikę z nią. Sformułuj swój osąd w postaci tezy i poprzyj ją dwoma argumentami odwołującymi się do fragmentu wiersza.

Historia ma swoje prawa dlatego bez egzaltacji
z perspektywy tysiącletniej cywilizacji patrz
jak mały naród ginie
jak duszą się jego ostatnie pokolenia

Ale nie trać nadziei
może nie obudzisz się za ostrą bramą
więzienia z nieregularną dwuramienną gwiazdą
wszytą w skórę
może nie dożyjesz tej chwili może umrzesz
przed narodzeniem się w narodzie wybranym
do zagłady

R22SDO9URH59H
Teza: (Uzupełnij) Argument 1: (Uzupełnij) Argument 2: (Uzupełnij).
Ćwiczenia
Kim naprawdę jestem? Obraz kobiety w twórczości kobiet (Poświatowskiej, Szymborskiej) (Kopia)