Pieśń słoneczna albo pochwała stworzeńŚw. Franciszek
Św. Franciszek Pieśń słoneczna albo pochwała stworzeń

Najwyższy, wszechpotężny dobry Panie,
Twoja jest sława, chwała i cześć, i wszelkie błogosławieństwo.
Jedynie Tobie, Najwyższy, przystoją,
A żaden człowiek nie jest godzien nazwać Ciebie.
Pochwalony bądź, Panie, z wszystkimi swymi twory,
Przede wszystkim z szlachetnym bratem naszym, słońcem,
Które dzień stwarza, a Ty świecisz przez nie;
I jest piękne i promienne w wielkim blasku;
Twoim, Najwyższy, jest wyobrażeniem.
Pochwalony bądź, Panie, przez brata naszego, księżyc,
i nasze siostry, gwiazdy;
Tyś ukształtował je w niebie jasne i cenne, i piękne.
Pochwalony bądź, Panie, przez brata naszego, wiatr,
I przez powietrze, i czas pochmurny i pogodny, i wszelki,
Przez które dajesz tworom swoim utrzymanie.
Pochwalony bądź, Panie, przez siostrę naszą, wodę,
Co pożyteczna jest wielce i pokorna, i cenna, i czysta.
Pochwalony bądź, Panie, przez brata naszego, ogień,
Którym oświecasz noc,
A on jest piękny i radosny, i silny, i mocny.
Pochwalony bądź, Panie, przez siostrę naszą, matkę ziemię,
Która nas żywi i chowa,
I rodzi różne owoce z barwnymi kwiaty i zioły.
Pochwalony bądź, Panie, przez tych, co przebaczają
dla miłości Twojej
I znoszą słabość i utrapienie.
Błogosławieni, którzy wytrwają w pokoju,
Gdyż przez Ciebie, Najwyższy, będą uwieńczeni.
Pochwalony bądź, Panie, przez siostrę naszą, śmierć cielesną,
Której żaden człowiek żywy ujść nie może;
Biada tym, co konają w grzechach śmiertelnych;
Błogosławieni, którzy znajdą się w Twej najświętszej woli;
Bowiem śmierć wtóra zła im nie uczyni.
Chwalcie i błogosławcie Pana, i czyńcie Mu dzięki,
I służcie Mu z wielką pokorą.

CART1 Źródło: św. Franciszek, Pieśń słoneczna albo pochwała stworzeń, [w:] tegoż, Kwiatki św. Franciszka z Asyżu, tłum. Leopold Staff, Wrocław 1995, s. 19.
1
Ćwiczenie 1

Opisz obraz Boga w Pieśni słonecznej.

R1HXE9D6TBPB5
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 2

Scharakteryzuj podmiot liryczny w Pieśni słonecznej i określ jego stosunek do Boga i otaczającego świata.

RB9ZQ8RDFCCLT
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 3

Określ środki stylistyczne występujące w zacytowanych fragmentach i funkcje, jakie one pełnią.

Określ środki stylistyczne występujące w zacytowanych fragmentach i funkcje, jakie one pełnią. Wypełnij tabelę, wybierając właściwą odpowiedź z zaproponowanych.

RD8EZ9PN3N649
Zadanie interaktywne polega na prawidłowym uzupełnieniu komórek tabeli.
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
1
Ćwiczenie 4

Wyjaśnij, jakie znaczenie ma użycie słownictwa wartościującego w odniesieniu
do Boga.

RDBPHKHCKP96J
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 5
RSB388XQDEEXX
Łączenie par. Na podstawie Pieśni słonecznej oceń prawdziwość podanych stwierdzeń. Wybierz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F, jeśli jest fałszywe.. Podmiot liryczny jest zdystansowany wobec Boga.. Możliwe odpowiedzi: P, F. Utwór rozpoczyna się uroczystą apostrofą do Boga.. Możliwe odpowiedzi: P, F. Pieśń słoneczna jest hymnem dziękczynnym na cześć Boga poprzez dostrzeżenie piękna Jego stworzeń.. Możliwe odpowiedzi: P, F. Podmiot liryczny to ideał ascety, który służy Bogu.. Możliwe odpowiedzi: P, F
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
1
Ćwiczenie 6

Ustal i wyjaśnij, w jaki sposób Pieśń słoneczna odzwierciedla ideę teocentryzmu.

R1H5OLM95NLFV
(Uzupełnij).
Jak święty Franciszek […] kazał do ptaków
św. Franciszek Jak święty Franciszek […] kazał do ptaków

[...] I przybył w okolicę między Caunaio a Bevagno. Idąc z zapałem tym dalej, podniósł oczy i ujrzał drzew kilka obok drogi, a na nich mnóstwo nieskończone ptaków. Więc dziwił się święty Franciszek i rzekł do towarzyszy: 'Czekajcie mnie tu na drodze, pójdę kazać do mojej braci ptaków'. Wszedł na pole i tu zaczął kazać do ptaków, które siedziały na ziemi. I wnet te, które były na drzewach, zleciały ku niemu i wszystkie siedziały nieruchomo, póki święty Franciszek nie skończył kazania. Również i potem odleciały nie prędzej, aż im nie udzielił błogosławieństwa swego. […] Treść kazania świętego Franciszka była taka: 'Ptaszki, braciszki moje, bądźcie bardzo wdzięczne Bogu, Stwórcy swemu. Zawsze i na każdym miejscu winnyście Go chwalić, bowiem pozwolił wam swobodnie latać wszędzie i dał wam odzienie podwójne i potrójne. I przeto jeszcze, że zachował wasz rodzaj w arce Noego, by nie ubyło rodzaju waszego. Bądźcie Mu również wdzięczne za żywioł powietrzny, który wam przeznaczył. Nadto, nie siejecie i nie żniecie, a Bóg was żywi i daje wam rzeki i źródła do picia; daje wam góry i doliny dla schrony i drzewa wysokie do budowania gniazd waszych. A chociaż nie umiecie prząść ani szyć, Bóg was odziewa i dziatki wasze, więc kocha was bardzo wasz Stwórca, skoro wam tyle zsyła dobrodziejstw; strzeżcie się, bracia moi, grzechu niewdzięczności i starajcie się zawsze chwalić Boga'. Kiedy święty Franciszek mówił te słowa, wszystkie ptaki zaczęły otwierać dzioby i wyciągać szyje i skrzydła rozwijać, i z czcią schylały głowy aż do ziemi, okazując ruchami i ćwierkaniem, że ojciec święty sprawia im rozkosz wielką. A święty Franciszek wraz z nimi cieszył się i radował […].

CART2 Źródło: św. Franciszek, Jak święty Franciszek […] kazał do ptaków, [w:] tegoż, Kwiatki św. Franciszka z Asyżu, tłum. Leopold Staff, Wrocław 1995, s. 48.
Ćwiczenie 7
R1C3M3KRX3LQQ
Łączenie par. Oceń prawdziwość podanych stwierdzeń odnoszących się do obu tekstów. Zaznacz P, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.. Św. Franciszek wygłosił kazanie do ptaków, w którym napominał, aby nawróciły się i były posłuszne Bogu.. Możliwe odpowiedzi: P, F. Franciszek pouczył ptaki, aby były wdzięczne Stworzycielowi za to, że zostały powołane do życia.. Możliwe odpowiedzi: P, F. Święty przeprosił ptaki, że im przeszkadza i poprosił, aby go wysłuchały.. Możliwe odpowiedzi: P, F. Franciszek uświadamia ptakom, że są kochane przez Boga.. Możliwe odpowiedzi: P, F
Źródło: Learnetic SA, licencja: CC BY 4.0.
1
Ćwiczenie 8

Wypisz z tekstu kazania zdrobnienia i wyjaśnij, jaką pełnią funkcję.

RJ2POLEDRQ6JL
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 9

Wyjaśnij, jakie elementy tekstu wskazują na to, że utwór pt. Jak święty Franciszek […] kazał do ptaków jest utworem pochwalnym.

RFGJ8Q96UDOH2
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 10
R1818AEMVTPMD
Spośród podanych argumentów zaznacz te, których użył św. Franciszek podczas głoszenia kazania do ptaków. Możliwe odpowiedzi: 1. Bóg dał im wolność poruszania się., 2. Bóg sprawił, że nie mają wrogów., 3. Otrzymały przestrzeń powietrzną na swój użytek., 4. Mają ostre szpony i długie dzioby, aby się bronić., 5. Pięknie śpiewają., 6. Zostały uratowane z potopu., 7. Żyją, choć nie muszą pracować.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
1
Ćwiczenie 11

Sformułuj dwa argumnety potwierdzające słusznośc tezy: Kazanie do ptaków ukazuje nową postawę Franciszka wobec stworzenia.

RU4UPN9LCNTL6
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 12

Wyjaśnij, do jakiego biblijnego wydarzenia wspomnianego przez św. Franciszka nawiązuje tęcza i co symbolizuje.

R1BMKKLN2MNQB
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 13
RTQMO7E8DM62Q
Zadanie interaktywne polega na wybraniu prawidłowych odpowiedzi spośród podanych wariantów.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
RL61EJ37BXEAA
Święty Franciszek i wilk z Gubbio
Źródło: a. nn., domena publiczna.
św. Franciszek O przeświętym cudzie, którego św. Franciszek dokonał nawróciwszy okrutnie dzikiego wilka z Gubbio

Kiedy św. Franciszek bawił w mieście Gubbio, zjawił się w okolicy ogromny wilk, straszny i dziki, który pożerał nie tylko zwierzęta, lecz i ludzi, tak że wszyscy mieszkańcy w wielkim żyli strachu, jako że często podchodził pod miasto.

[…]

Przeto św. Franciszek, litując się ludziom tego miasta, postanowił wyjść do wilka, acz mieszkańcy zgoła nie doradzali mu tego. I uczyniwszy znak krzyża świętego, wyszedł za miasto z towarzyszami swymi, pokładając ufność całą w Bogu.

Kiedy inni wahali się iść dalej, ruszył św. Franciszek w drogę ku miejscu, gdzie wilk miał leże.

[…]

Św. Franciszek, zbliżając się doń, uczynił znak krzyża świętego i przywołał go ku sobie, i rzekł: 'Pójdź tu bracie wilku. Rozkazuję ci w imię Chrystusa nie czynić nic złego ni mnie, ni nikomu'. I dziw! Ledwo św. Franciszek uczynił znak krzyża, straszliwy wilk zamknął paszczę i stanął.

A kiedy św. Franciszek wydał rozkaz, podszedł łagodnie jak baranek i położył sie u stóp św. Franciszka. Wówczas św. Franciszek rzekł: 'Bracie wilku, wyrządzasz wiele szkód w tej okolicy i popełniłeś moc złego, niszcząc i zabijając wiele stworzeń bez pozwolenia Boga. A zabijałeś i pożerałeś nie tylko zwierzęta, lecz śmiałeś zabijać i ludzi, stworzonych na podobieństwo Boskie. Przeto zasłużyłeś na stryczek, jako złodziej i zbójca najgorszy, i lud cały krzyczy i szemrze przeciw tobie, i cała okolica jest tobie wroga. Lecz zawrę, bracie wilku, pokój między tobą a nimi, byś ich nie krzywdził więcej, a oni przebaczą ci wszelką urazę dawną i ani ludzie, ni psy nie będą cię już prześladować'.

Po tych słowach okazywał wilk ruchami ciała, ogona i oczu, że zgadza się na to, co mu rzekł św. Franciszek, i że będzie tego przestrzegał. […]

Żył potem wilk wspomniany dwa lata w Gubbio; chadzał poufale po domach od drzwi do drzwi, nie czyniąc zła nikomu i nie doznając go od nikogo. A ludzie żywili go uprzejmie. Kiedy tak chadzał po okolicy i po domach, nigdy pies żaden za nim nie szczeknął.

CART3 Źródło: św. Franciszek, O przeświętym cudzie, którego św. Franciszek dokonał nawróciwszy okrutnie dzikiego wilka z Gubbio, [w:] tegoż, Kwiatki św. Franciszka z Asyżu, tłum. Leopold Staff, Wrocław 1995, s. 57–59.
1
Ćwiczenie 14

Podaj przykłady tytułów utworów literackich, w których bohaterem jest wilk i wyjaśnij, czego on jest symbolem.

RL93JDNPD1Q2V
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 15

Wypisz przykłady słownictwa o charakterze wartościującym i wyjaśnij, jaką funkcję pełnią te wyrazy.

R1PK4BUTPFA5S
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 16

Wytłumacz znaczenie frazeologizmu 'łagodny jak baranek', który charakteryzuje wilka.

RKPTR1ZABN8KP
Miejsce na odpowiedź ucznia.
1
Ćwiczenie 17

Wyjaśnij alegoryczny sens opowieści o wilku z Gubbio.

R1CLOOB6Q1AOH
(Uzupełnij).
Ciekawostka

'Biedaczyna z Asyżu' w swych wystąpieniach do ludzi nie zawsze okazywał się tak dobrotliwy jak wobec wilka. Potrafił otwarcie krytykować ludzkie wady. Dla zła
nie miał pobłażania. Występował przeciw okrucieństwu, nienawiści, zabijaniu i chciwości.

Ćwiczenie 18
R1K54QR7JRRR6
Przyporządkuj krótkie opisy charakterystyczne dla św. Aleksego, św. Franciszka lub dla obu tych świętych. Aleksy. Możliwe odpowiedzi: 1. dążenie do świętości, 2. porzucenie majątku, 3. pokora, 4. asceza, 5. odrzucanie tego, co sprawia jakąkolwiek przyjemność, 6. zarabianie na życie pracą fizyczną, 7. sympatia w stosunku do zwierząt, 8. ubóstwo, 9. optymizm, 10. radość z życia, 11. odrzucenie rodziny, 12. podkreślanie piękna świata, 13. oddanie Bogu, 14. czystość duchowa, 15. postrzeganie świata materialnego jako pełnego pułapek moralnych, 16. szacunek dla własnej cielesności, 17. dążenie do samotności, 18. miłość do świata stworzonego przez Boga Aleksy i Franciszek Możliwe odpowiedzi: 1. dążenie do świętości, 2. porzucenie majątku, 3. pokora, 4. asceza, 5. odrzucanie tego, co sprawia jakąkolwiek przyjemność, 6. zarabianie na życie pracą fizyczną, 7. sympatia w stosunku do zwierząt, 8. ubóstwo, 9. optymizm, 10. radość z życia, 11. odrzucenie rodziny, 12. podkreślanie piękna świata, 13. oddanie Bogu, 14. czystość duchowa, 15. postrzeganie świata materialnego jako pełnego pułapek moralnych, 16. szacunek dla własnej cielesności, 17. dążenie do samotności, 18. miłość do świata stworzonego przez Boga Franciszek Możliwe odpowiedzi: 1. dążenie do świętości, 2. porzucenie majątku, 3. pokora, 4. asceza, 5. odrzucanie tego, co sprawia jakąkolwiek przyjemność, 6. zarabianie na życie pracą fizyczną, 7. sympatia w stosunku do zwierząt, 8. ubóstwo, 9. optymizm, 10. radość z życia, 11. odrzucenie rodziny, 12. podkreślanie piękna świata, 13. oddanie Bogu, 14. czystość duchowa, 15. postrzeganie świata materialnego jako pełnego pułapek moralnych, 16. szacunek dla własnej cielesności, 17. dążenie do samotności, 18. miłość do świata stworzonego przez Boga.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Polecenie 1

Ustal i wyjaśnij, czy współcześnie można żyć według zasad (wartości) św. Franciszka, nie wierząc w Boga. Uzasadnij swoją odpowiedź.

R8CXOSXAQZUP5
(Uzupełnij).
Polecenie 2

Napisz wypowiedź o charakterze argumentacyjnym na temat: 'Czy można jednocześnie cierpieć i być radosnym?'. Odwołaj się do:

  • wiersza O przeświętym cudzie, którego św. Franciszek dokonał nawróciwszy okrutnie dzikiego wilka z Gubbio,

  • wybranej lektury obowiązkowej,

  • wybranych kontekstów.

Twoja praca powinna liczyć co najmniej 400 wyrazów.

R18485UVZSBRB
(Uzupełnij).
Dla zainteresowanych

Więcej materiałów o świętym Franciszku znajdziesz na stronie https://zpe.gov.pl/

Tematy lekcji:

Franciszkańska postawa i symbolika w Kwiatkach św. Franciszka.

Cierpiący i radosny – Biedaczyna Boży z Asyżu.