Jane Chisholm [czyt. Dżejn Czyzym] Wikingowie

Wikingowie, zwani również Normanami, pochodzili ze Skandynawii. Zajmowali się rolnictwem, handlem, byli wojownikami. Kiedy przybywało ludzi, a ziemi nie wystarczało dla wszystkich, niektórzy porzucali Skandynawię, by wziąć udział łupieżczych najazdach. Od VIII do XI wieku Europa była terroryzowana przez grupy wikingów. Początkowo, od lat 90. VIII wieku, najeźdźcy przybywali z Norwegii, od końca lat 40.  IX wieku często ataki przeprowadzali Normanowie z Danii. Lecz wikingowie nie byli wyłącznie rozbójnikami. Umieli budować znakomite statki i znali się na nawigacji. Wielu z nich przemierzało morza, odkrywając nieznane lądy i handlując. Niektórzy osiedlali się na nowym miejscu. We Francji ziemia, na której zamieszkali Normanowie, została nazwana Normandią. Na Rusi wikingów zwano Waregami i to oni właśnie założyli tam pierwsze państwo. Sama nazwa Ruś pochodzi od Rusów – jednego z plemion normańskich.

Wikingowie przepłynęli Atlantyk, dotarli na Grenlandię i jako pierwsi Europejczycy dopłynęli do Ameryki Północnej. Około 1000 roku Leif EricssonLeif EricssonLeif Ericsson wylądował na wyspie, którą zapewne była Ziemia BaffinaZiemia BaffinaZiemia Baffina albo Nowa FundlandiaNowa FundlandiaNowa Fundlandia.

CART1 Źródło: Jane Chisholm [czyt. Dżejn Czyzym], Wikingowie, [w:] Jane Chisholm, Historia świata. Księga dat i wydarzeń, tłum. Piotr Laskowski, Warszawa 1998, s. 40.

Radosław Pawelec Henryk Sienkiewicz

Henryk Sienkiewicz urodził się 5 maja 1846 r. w Woli Okrzejskiej na Podlasiu. Pochodził ze zubożałej rodziny szlacheckiej. Od 1855  r. mieszkał w Warszawie. W latach 1866–1870 studiował, początkowo w słynnej Szkole Głównej, potem na rosyjskim Uniwersytecie Warszawskim.

Sienkiewicz rozpoczynał karierę zawodową jako dziennikarz. W latach 1872–1878 był reporterem i felietonistą dwutygodnika „Niwa” […]. W latach 1882–1887 redaktorem dziennika „Słowo”. Pierwsze utwory literackie Sienkiewicza powstają pod koniec lat 60. XIX w. W 1872 r. publikuje powieść „Na marne”, w tym i następnym roku powstają „Humoreski z teki Worszyłły”, nieco później – nowela „Stary sługa”. W latach 1876–1878 Sienkiewicz odbył podróż do Ameryki Północnej. Owocem tej podróży są słynne „Listy z podróży”.

Po powrocie z Ameryki Sienkiewicz drukuje wiele słynnych utworów, m.in. „Janka Muzykanta” i „Latarnika”. Sławę przynosi mu cykl powieści historycznych – „Trylogia”. Druk pierwszej z nich – „Ogniem i mieczem”, rozpoczyna się w 1883 r. „Potop” wychodzi trzy lata później, „Pan Wołodyjowski” – w 1888 r. Inne bardzo znane dzieła Sienkiewicza to powieść psychologiczna „Bez dogmatu”, powieść obyczajowa „Rodzina Połanieckich” oraz historyczna – „Krzyżacy”. Najsłynniejsze jego dzieło to „Quo vadis” –  powieść z czasów pierwszych chrześcijan. W 1905 r. otrzymał za nie literacką Nagrodę Nobla.

Sienkiewicz był kilka razy żonaty […]. Pisarz angażował się w działalność społeczną. W latach I wojny światowej założył komitet pomagający ofiarom działań zbrojnych. Wcześniej ufundował stypendium, z którego korzystali m.in. Maria Konopnicka i Stanisław Wyspiański. Twórczość i postawa Sienkiewicza zjednały mu powszechny szacunek. W 1900 r. otrzymał w darze od społeczeństwa polskiego dworek w Oblęgorku.

Henryk Sienkiewicz zmarł w 1916 r. w Szwajcarii. W 1924 r. prochy najbardziej znanego na świecie polskiego pisarza sprowadzono do kraju. Spoczęły one w krypcie warszawskiej Archikatedry św. Jana.

CART2 Źródło: Radosław Pawelec, Henryk Sienkiewicz, [w:] tegoż, Język polski. Poradnik skutecznej komunikacji w mowie i piśmie, Warszawa 2007, s. 125.