Złoty okres kultury polskiej

Rzeczpospolita weszła do renesansowej rodziny w podobnym czasie co większość krajów Europy. Choć w dziedzinie sztuki czy polityki wpływ nowych idei widać już w drugiej połowie XV wieku, to rozwój kultury odrodzenia przypadł w naszym kraju na XVI wiek. Szczególnie mocno podkreśla się znaczenie lat 1543–1580, nazywanych złotym okresem kultury polskiej. Rok 1543 związany jest m.in. z wydaniem drukiem dzieła Mikołaja Kopernika O obrotach ciał niebieskich, natomiast rok 1580 – ze śmiercią najwybitniejszego polskiego pisarza tej epoki – Jana Kochanowskiego.

RV5XVSXNTDHLU
Mikołaj Kopernik De revolutionibus orbium coelestium (O obrotach sfer niebieskich) karta tytułowa, 1543 r.
Źródło: a. nn., public domain.

Na tronie Rzeczypospolitej

W pierwszym okresie odrodzenia władali naszym krajem Jagiellonowie. Zygmunt I Stary zasiadł na tronie Polski w 1507 roku. Jego syn – Zygmunt August – zmarł bezpotomnie w 1572 roku.

W 1587 roku na tronie Polski zasiadł Zygmunt III Waza – syn króla szwedzkiego Jana III Wazy i Katarzyny Jagiellonki. Nowy król był wnukiem Zygmunta Starego.

Polscy władcy renesansu w różny sposób odnosili się do humanizmu i reformacji. Zygmunt I Stary już na początku XVI wieku rozpoczął renesansową przebudowę zamku na Wawelu. Jego druga żona – Bona Sforza - przywiozła z ojczystych Włoch nie tylko tzw. włoszczyznę (warzywa, które weszły do polskiej kuchni), lecz także ludzi, którzy wychowali się w ojczyźnie odrodzenia. Z drugiej strony król uważał reformację za bardzo niebezpieczną i pod groźbą kary śmierci zabronił szerzenia nowinek religijnych. Natomiast ich syn - Zygmunt August - wypowiedział słowa, które można uznać za symboliczne: „Nie jestem królem waszych sumień”.

Renesans w Polsce - filmy edukacyjne

REP3Q6CXEFVO9
Film opowiadający o renesansie w Polsce i związkach z reformacją i renesansem europejskim.
Polecenie 1

Wyjaśnij, dlaczego renesans rozkwitł w Polsce za panowania Zygmunta Starego.

R1VFL7FTDONXR
Twoja odpowiedź (Uzupełnij).
Polecenie 2

Wyjaśnij, w jaki sposób szlachta wpływała na propagowanie włoskiego renesansu w Polsce.

RGE33RKPM14UK
Twoja odpowiedź (Uzupełnij).
R1S6LBUMF4F1R
Film opowiadający o renesansie w Polsce i związkach z reformacją i renesansem europejskim.
Polecenie 3

Opisz wpływ protestantyzmu na polską kulturę w XVI wieku.

RNDTJ26RF6RU5
Twoja odpowiedź (Uzupełnij).
Polecenie 4

Wymień zmiany, które w Polsce zostały zapoczątkowane w dobie renesansu.

R1B121DGNGDQ3
Twoja odpowiedź (Uzupełnij).