przystojniejszej
mdłe
zagorzałe
snadnie
Pieśń/HymnJan Kochanowski
Jan Kochanowski Pieśń/Hymn

Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?
Czego za dobrodziejstwa, który[m] nie masz miary?

Kościół Cię nie ogarnie, wszędy pełno Ciebie,
I w otchłaniach, i w morzu, na ziemi, na niebie.

Złota też, wiem, nie pragniesz, bo to wszytko Twoje,
Cokolwiek na tym świecie człowiek mieni swojemieni swojemieni swoje.

Wdzięcznym Cię tedy sercem. Panie, wyznawamy,
Bo nad to przystojniejszejprzystojniejszejprzystojniejszej ofiary nie mamy.

Tyś Pan wszytkiego świata. Tyś niebo zbudował
I złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował.

Tyś fundament założył nieobeszłejj0000007X9B1v38_000tp004nieobeszłej ziemi
I przykryłeś jej nagość zioły rozlicznemi.

Za Twoim rozkazaniem w brzegach morze stoi,
A zamierzonych granic przeskoczyć się boi.

Rzeki wód nieprzebranych wielką hojność mają,
Biały dzień a noc ciemna swoje czasy znają,

Tobie k’ wolij0000007X9B1v38_000tp005Tobie k’ woli rozliczne kwiatki Wiosna rodzi,
Tobie k’ woli w kłosianym wieńcu Lato chodzi,

Wino Jesień i jabłka rozmaite dawa,
Potym do gotowego gnuśna Zima wstawa.

Z Twej łaski nocna rosa na mdłemdłemdłe zioła padnie,
zagorzałezagorzałezagorzałe zboża deszcz ożywia snadniesnadniesnadnie.

Z Twoich rąk wszelkie źwierzę patrza swej żywności,
A Ty każdego żywisz z Twej szczodrobliwości.

Bądź na wieki pochwalon, nieśmiertelny Panie!
Twoja łaska, Twa dobroć nigdy nie ustanie.

Chowaj nas, póki raczysz, na tej niskiej ziemi;
Jedno zawżdy niech będziem pod skrzydłami Twemi!

kocha Źródło: Jan Kochanowski,  Pieśń XXV
(Czego chcesz od nas, Panie, za Twe hojne dary?) 
, [w:] Patrząc na rozmaite świata tego sprawy. Antologia polskiej poezji renesansowej, oprac. J. Sokołowska, Warszawa 1984, s. 99–100.
mieni swoje
hymn
1
Ćwiczenie 1

Określ, co można powiedzieć o podmiocie lirycznym pieśni Czego chcesz od nas,  Panie. Odpowiedź poprzyj cytatami.

RTTDEAFF7K3PV
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 2

Scharakteryzuj adresata lirycznego pieśni Czego chcesz od nas, Panie. Swoje propozycje cech popieraj cytatami.

RNPEVGNMVPPS4
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 3

Wymień co najmniej trzy środki stylistyczne, które pojawiają się w utworze Czego chcesz od nas, Panie.

R4MVB2LQ422N1
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 4
R6K3AQB49OOKN
Które z wyobrażeń Boga znajduje odzwierciedlenie w utworze? Wybierz dwie prawidłowe odpowiedzi: 1. Bóg‑mściciel, 2. Bóg‑zbawiciel, 3. Bóg‑dawca życia, 4. Bóg‑artysta, 5. Bóg‑miłosierny, 6. Bóg‑okrutny, 7. Bóg‑rzemieślnik, 8. Bóg‑bezradny.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 5
RF9MJ8MTM4GV7
Z poniższych cytatów wybierz dwa, które można uznać za synonimiczne. Uzasadnij ten dobór, które wydają ci się bliższe sobie pod względem treści. Uzasadnij ten dobór. Wybierz dwie odpowiedzi: 1. Tyś fundament założył, 2. Tyś niebo zbudował, 3. I złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował.
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 6
RAGT7E7NVP436
Dopasuj cytaty z poprzedniego zadania do jednej z kategorii określających Boga. Bóg‑artysta. Możliwe odpowiedzi: 1. I złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował, 2. Tyś niebo zbudował, 3. Tyś fundament założył Bóg‑rzemieślnik. Możliwe odpowiedzi: 1. I złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował, 2. Tyś niebo zbudował, 3. Tyś fundament założył
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
j0000007X9B1v38_000tp001
j0000007X9B1v38_000tp002
j0000007X9B1v38_000tp003
j0000007X9B1v38_000tp004
j0000007X9B1v38_000tp005
podwójny proboszcz
Ćwiczenie 7
RBZ8KUTUF1QX4
Kochanowski, pisząc Pieśń, inspirował się różnymi dziełami. Należała do nich – oczywiście – Biblia. Wskaż fragment Pisma Świętego, który mógł pomóc poecie w obrazowaniu świata. Wybierz prawidłową odpowiedź: 1. Opis stworzenia świata, 2. Kazanie na Górze, 3. Przypowieść o miłosiernym Samarytaninie, 4. Przypowieść o synu marnotrawnym, 5. Apokalipsa św. Jana
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
1
Ćwiczenie 8

Pieśni Kochanowskiego znajdują się pytania retoryczne oraz wykrzyknienia. Wskaż je w tekście i wyjaśnij, czemu służy użycie obu środków stylistycznych.

R1B6SRE7HC527
(Uzupełnij).
1
Ćwiczenie 9

Pieśni Kochanowskiego wypisz inwersję i przerzutnię. Określ jaką funkcję pełnią w utworze.

R1KJEEUSQ2BJC
(Uzupełnij).
j0000007X9B1v38_000tp009
j0000007X9B1v38_000tp00A
j0000007X9B1v38_000tp00B
j0000007X9B1v38_000tp00C
j0000007X9B1v38_000tp00D
j0000007X9B1v38_000tp00E
j0000007X9B1v38_000tp00F
j0000007X9B1v38_000tp00G
j0000007X9B1v38_000tp00H
R1U9POZ64ADKD
Ćwiczenie 10
Wskaż cechy charakterystyczne dla gatunku, jakim jest hymn. Możliwe odpowiedzi: 1. ma charakter pochwalny, 2. jest wierszowany, 3. najczęściej zawiera apostrofę, 4. ma podniosły i uroczysty ton, 5. występuje w nim zbiorowy podmiot mówiący należy do liryki apelu, 6. cechuje go synkretyzm rodzajowy, 7. musi zawierać elementy dialogowe, 8. zawiera liczne peryfrazy
R1NECSA5FHRBB
Ćwiczenie 11
Wybierz określenia, które charakteryzują język Hymnu Jana Kochanowskiego. Możliwe odpowiedzi: 1. liczne wyrazy nacechowane pozytywnie, 2. używanie przerzutni, 3. liczne epitety, 4. liczne wyrazy nacechowane negatywnie
1
Ćwiczenie 12

W odpowiedzi na pytanie pomoże ci poprawne wykonanie zadania poprzedniego. Wyjaśnij, dlaczego Jan Kochanowski wykorzystał wskazane cechy języka, a z innych zrezygnował. 

R14S8MPKBANUP
(Uzupełnij).
R1VPD6N12SZ6O1
Ćwiczenie 13
Wymień przykłady następujących środków stylistycznych występujących w Hymnie Kochanowskiego i określ ich funkcje: apostrofa, personifikacja, wyliczenie, epitet, pytanie retoryczne.
R1GNLN4KMNANP1
Ćwiczenie 14
Spośród podanych sformułowań wybierz te, które dowodzą, że Jan Kochanowski zawarł w Hymnie afirmację świata, a następnie dopasuj wybrane zdania do ilustrujących je cytatów z utworu. Za Twoim rozkazaniem w brzegach morze stoi
A zamierzonych granic przeskoczyć się boi.
Możliwe odpowiedzi: 1. Świat jest doskonałym mechanizmem – każda rzecz lub zjawisko ma swoją funkcję i cel., 2. Świat jest piękny., 3. Świat jest miejscem przyjaznym i bezpiecznym., 4. Świat jest bardzo bogaty i różnorodny., 5. Świat jest harmonijny i uporządkowany. Każdy element ma tu swoje miejsce i czas. Tobie k woli rozliczne kwiatki Wiosna rodzi,
Tobie k woli w kłosianym wieńcu Lato chodzi,
Wino Jesień i jabłka rozmaite dawa,
Potym do gotowego gnuśna Zima wstawa.
Możliwe odpowiedzi: 1. Świat jest doskonałym mechanizmem – każda rzecz lub zjawisko ma swoją funkcję i cel., 2. Świat jest piękny., 3. Świat jest miejscem przyjaznym i bezpiecznym., 4. Świat jest bardzo bogaty i różnorodny., 5. Świat jest harmonijny i uporządkowany. Każdy element ma tu swoje miejsce i czas. Biały dzień a noc ciemna swoje czasy znają Możliwe odpowiedzi: 1. Świat jest doskonałym mechanizmem – każda rzecz lub zjawisko ma swoją funkcję i cel., 2. Świat jest piękny., 3. Świat jest miejscem przyjaznym i bezpiecznym., 4. Świat jest bardzo bogaty i różnorodny., 5. Świat jest harmonijny i uporządkowany. Każdy element ma tu swoje miejsce i czas. Tyś niebo zbudował
I złotymi gwiazdami ślicznieś uhaftował.
Możliwe odpowiedzi: 1. Świat jest doskonałym mechanizmem – każda rzecz lub zjawisko ma swoją funkcję i cel., 2. Świat jest piękny., 3. Świat jest miejscem przyjaznym i bezpiecznym., 4. Świat jest bardzo bogaty i różnorodny., 5. Świat jest harmonijny i uporządkowany. Każdy element ma tu swoje miejsce i czas. Z Twej łaski nocna rosa na mdłe zioła padnie,
A zagorzałe zboża deszcz ożywia snadnie.
Możliwe odpowiedzi: 1. Świat jest doskonałym mechanizmem – każda rzecz lub zjawisko ma swoją funkcję i cel., 2. Świat jest piękny., 3. Świat jest miejscem przyjaznym i bezpiecznym., 4. Świat jest bardzo bogaty i różnorodny., 5. Świat jest harmonijny i uporządkowany. Każdy element ma tu swoje miejsce i czas.
R1OAXGAPON44G
Ćwiczenie 15
Oceń prawdziwość poniższych stwierdzeń. Wybierz Prawda, jeśli stwierdzenie jest prawdziwe, albo Fałsz – jeśli jest fałszywe. Bóg opisany w Hymnie ma cechy dobrego Stwórcy, a jednocześnie surowego sędziego. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Hymn nawiązuje do Księgi Rodzaju i Księgi Wyjścia. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Poeta nawiązał w utworze do wszystkich dni stworzenia opisanych w Biblii. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Jan Kochanowski przedstawia dary i osiągnięcia Boga w kolejności zgodnej z opisem stworzenia zawartym w Księdze Rodzaju. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz. Utwór ma charakter dziękczynny, ale także błagalny. Możliwe odpowiedzi: Prawda, Fałsz.
R179HLDMTSN6T
Ćwiczenie 16
Uzupełnij krótki opisu Hymnu Jana Kochanowskiego. Hymn Jana Kochanowskiego należy do liryki 1. żeńskie, 2. rytmiczność, 3. pytaniem retorycznym, 4. zwrotu do adresata, 5. porównaniem, 6. sylabiczny, 7. harmonii, 8. siódmej, 9. dokładne, 10. regularną, 11. niesylabiczny, 12. bezpośredniej, 13. pośredniej, 14. piątej, 15. monologu lirycznego, 16. apelu, 17. aluzją, 18. lekkość, 19. niepokoju, 20. nieregularną, 21. niedokładne, 22. inwokacyjnej, 23. metaforą i ma charakter 1. żeńskie, 2. rytmiczność, 3. pytaniem retorycznym, 4. zwrotu do adresata, 5. porównaniem, 6. sylabiczny, 7. harmonii, 8. siódmej, 9. dokładne, 10. regularną, 11. niesylabiczny, 12. bezpośredniej, 13. pośredniej, 14. piątej, 15. monologu lirycznego, 16. apelu, 17. aluzją, 18. lekkość, 19. niepokoju, 20. nieregularną, 21. niedokładne, 22. inwokacyjnej, 23. metaforą. Utwór ma 1. żeńskie, 2. rytmiczność, 3. pytaniem retorycznym, 4. zwrotu do adresata, 5. porównaniem, 6. sylabiczny, 7. harmonii, 8. siódmej, 9. dokładne, 10. regularną, 11. niesylabiczny, 12. bezpośredniej, 13. pośredniej, 14. piątej, 15. monologu lirycznego, 16. apelu, 17. aluzją, 18. lekkość, 19. niepokoju, 20. nieregularną, 21. niedokładne, 22. inwokacyjnej, 23. metaforą budowę. Jest to wiersz 1. żeńskie, 2. rytmiczność, 3. pytaniem retorycznym, 4. zwrotu do adresata, 5. porównaniem, 6. sylabiczny, 7. harmonii, 8. siódmej, 9. dokładne, 10. regularną, 11. niesylabiczny, 12. bezpośredniej, 13. pośredniej, 14. piątej, 15. monologu lirycznego, 16. apelu, 17. aluzją, 18. lekkość, 19. niepokoju, 20. nieregularną, 21. niedokładne, 22. inwokacyjnej, 23. metaforą, trzynastozgłoskowy, ze średniówką po 1. żeńskie, 2. rytmiczność, 3. pytaniem retorycznym, 4. zwrotu do adresata, 5. porównaniem, 6. sylabiczny, 7. harmonii, 8. siódmej, 9. dokładne, 10. regularną, 11. niesylabiczny, 12. bezpośredniej, 13. pośredniej, 14. piątej, 15. monologu lirycznego, 16. apelu, 17. aluzją, 18. lekkość, 19. niepokoju, 20. nieregularną, 21. niedokładne, 22. inwokacyjnej, 23. metaforą sylabie. W pieśni zastosowano rymy parzyste, 1. żeńskie, 2. rytmiczność, 3. pytaniem retorycznym, 4. zwrotu do adresata, 5. porównaniem, 6. sylabiczny, 7. harmonii, 8. siódmej, 9. dokładne, 10. regularną, 11. niesylabiczny, 12. bezpośredniej, 13. pośredniej, 14. piątej, 15. monologu lirycznego, 16. apelu, 17. aluzją, 18. lekkość, 19. niepokoju, 20. nieregularną, 21. niedokładne, 22. inwokacyjnej, 23. metaforą, żeńskie. Tekst uzyskuje dzięki temu 1. żeńskie, 2. rytmiczność, 3. pytaniem retorycznym, 4. zwrotu do adresata, 5. porównaniem, 6. sylabiczny, 7. harmonii, 8. siódmej, 9. dokładne, 10. regularną, 11. niesylabiczny, 12. bezpośredniej, 13. pośredniej, 14. piątej, 15. monologu lirycznego, 16. apelu, 17. aluzją, 18. lekkość, 19. niepokoju, 20. nieregularną, 21. niedokładne, 22. inwokacyjnej, 23. metaforą oraz buduje poczucie 1. żeńskie, 2. rytmiczność, 3. pytaniem retorycznym, 4. zwrotu do adresata, 5. porównaniem, 6. sylabiczny, 7. harmonii, 8. siódmej, 9. dokładne, 10. regularną, 11. niesylabiczny, 12. bezpośredniej, 13. pośredniej, 14. piątej, 15. monologu lirycznego, 16. apelu, 17. aluzją, 18. lekkość, 19. niepokoju, 20. nieregularną, 21. niedokładne, 22. inwokacyjnej, 23. metaforą i spokoju. Utwór rozpoczyna się 1. żeńskie, 2. rytmiczność, 3. pytaniem retorycznym, 4. zwrotu do adresata, 5. porównaniem, 6. sylabiczny, 7. harmonii, 8. siódmej, 9. dokładne, 10. regularną, 11. niesylabiczny, 12. bezpośredniej, 13. pośredniej, 14. piątej, 15. monologu lirycznego, 16. apelu, 17. aluzją, 18. lekkość, 19. niepokoju, 20. nieregularną, 21. niedokładne, 22. inwokacyjnej, 23. metaforą i apostrofą do Boga. Zawiera elementy liryki 1. żeńskie, 2. rytmiczność, 3. pytaniem retorycznym, 4. zwrotu do adresata, 5. porównaniem, 6. sylabiczny, 7. harmonii, 8. siódmej, 9. dokładne, 10. regularną, 11. niesylabiczny, 12. bezpośredniej, 13. pośredniej, 14. piątej, 15. monologu lirycznego, 16. apelu, 17. aluzją, 18. lekkość, 19. niepokoju, 20. nieregularną, 21. niedokładne, 22. inwokacyjnej, 23. metaforą.
1
Ćwiczenie 17

Sformułuj argument, którym uzasadnisz, że Jan Kochanowski zawarł w hymnie Czego chcesz od nas, Panie... podane toposy. Przytocz cytaty ilustrujące twoją argumentację.

R172VMPL2QBS2
Topos deus artifex. Argument (Uzupełnij). Cytat (Uzupełnij). Topos deus faber. Argument (Uzupełnij). Cytat (Uzupełnij).
Pieśń III ze zbioru FragmentaJan Kochanowski
Jan Kochanowski Pieśń III ze zbioru Fragmenta

Oko śmiertelne Boga nie widziało,
Prózno by się tym kiedy chlubić miało;
Lecz On w swych sprawach jest tak znakomity,
Że naprostszemu nie może być skryty.

Kto miał rozumu, kto tak wiele mocy,
Że świat postawił kromj0000007X9B1v38_000tp009krom żadnej pomocy?
Kto władnie niebem? Kto gwiazdami rządzi,
Że się z nich żadna nigdy nie obłądzi?

Za czyją sprawą we dnie słońce chodzi,
A miesiąc świeci, kiedy noc nadchodzi?
Każdy znać musi krom wszelakiej zwady,
Że się to dzieje wszytko z Pańskiej rady,

Jego porządkiem Lato Wiosnę goni,
A czujna Jesień przed Zimą się chroni;
Ten opatruje, że morze nie wzbierzej0000007X9B1v38_000tp00Amorze nie wzbierze,
Choć wszytki rzeki w swoje łono bierze.

A to nas namniej niechaj nie obchodzi,
Że nad niewinnym czasem zły przewodzi
Albo że gorszy świat po woli mająj0000007X9B1v38_000tp00Bgorszy świat po woli mają,
A dobrzy rychlej niedostatek znają.

Wszytko to Pan Bóg wywróci na nice,
Jeno kto wejźrzy w Jego tajemnice,
Jako na koniec zły przedsię wypada,
A dobry w Jego majestacie siada.

Toć grunt wszystkiego, bysmy Boga znali,
A Jemu sprawę wszego przypisali.
Kto się za czasu tego nie napije,
Człowiek na świecie niepobożny żyje.

Tego swych dziatekj0000007X9B1v38_000tp00Cdziatek, starszy, nauczajcie,
To wychowanie synom waszym dajcie!
A niech nie będą nazbyt pieszczonemi,
Niech przywykają spać na gołej ziemi!

A skoro który dorościej0000007X9B1v38_000tp00Ddoroście swej miary,
Niechaj się w polach ugania z Tatary,
Niech wzdycha żona mężnego tyranna,
Patrząc nań z murów, i dorosła panna;

Niestetyż, by ten najeznik tak młody
Nie popadł jakiej znakomitej szkody,
Jesli gdzie na lwa nieborak ugodzi,
Który po szyję we krwi ludzkiej brodzi.

Przed śmiercią żaden schronić się nie może
I pierzchliwemu prędkość nie pomoże.
Azażj0000007X9B1v38_000tp00EAzaż nie lepiej sławy swej poprawić
Niż, prózno siedząc, w cieniu wiek swój trawić?

Męstwem Achilles, męstwem Hektor słyniej0000007X9B1v38_000tp00FMęstwem Achilles, męstwem Hektor słynie,
A ich pamiątka wiecznie nie zaginie;
Męstwem Alcydesj0000007X9B1v38_000tp00GAlcydes do nieba się dostał
Polluksj0000007X9B1v38_000tp00HPolluks bogiem nieśmiertelnym został.

slek Źródło: Pieśń III ze zbioru Fragmenta, [w:] Jan Kochanowski, wydanie Wrocław, oprac. Ludwika Szczerbicka-Ślęk, 2008, s. 134–137.
Polecenie 1

Niektórzy historycy literatury traktują Pieśń III jako swoisty brulion Pieśni/Hymnu (Czego chcesz od nas, Panie...). Napisz wypowiedź o charakterze argumentacyjnym, w której potwierdzisz lub odrzucisz tę tezę.

RLEJ7AUFQSDFO
(Uzupełnij).
Ćwiczenie 18

Na podstawie poznanych pieśni Jana Kochanowskiego sformułuj dwa argumenty potwierdzające renesansowe przekonanie, że człowiek jest wyjątkową istotą we wszechświecie.

R1VBNP3KOTRC1
Argument 1 (Uzupełnij) Argument 2 (Uzupełnij).