Chociaż w XVI w. Rzeczpospolita należała do najważniejszych państw w Europie i przeżywała swój „złoty okres”, nie był to czas niezakłóconego rozwoju. Liczne wojny z Moskwą, Turkami, Tatarami, Szwedami pustoszyły kraj. Dochodziło do sporów na płaszczyźnie politycznej, religijnej i ekonomicznej. Wprawdzie nie miały one tak gwałtownego charakteru jak na Zachodzie, ale angażowały wielu Polaków, głównie przedstawicieli szlachty. Echa ówczesnych dysput słychać przede wszystkim w piśmiennictwie epoki.