Barok to epoka, której nazwę nadali potomni. Zdarzyło się tak już wcześniej: średniowiecze to słowo, którego dla określenia okresu od V do XV wieku używać zaczęli twórcy i uczeni uświadamiający sobie, że żyją już w nowych (renesansowych) czasach. Barok został nazwany przez przedstawicieli okresu późniejszego, czyli oświecenia. O tym, co myśleli na temat baroku, może świadczyć fakt, że uznawali go za zdegenerowany renesans.

Nazwa „barok” początkowo budziła negatywne skojarzenia. Słowo barocco, od którego wywodzi się określenie epoki, oznacza bowiem nieregularną, czyli niedoskonałą perłę. Aż do końca XIX w. barok kojarzył się z dziwactwem, które wypaczało ideały renesansu, ale obecnie spotyka się z większym uznaniem. W istocie okres od XVI do połowy XVIII w. to interesujący wycinek przeszłości, którego specyfikę odzwierciedlają m.in. teatr, literatura i muzyka.

R1AKF5R8QC6CC

Ilustracja przedstawia wnętrze muszli. Znajdują się w niej kuliste kamienie. Są one zanurzone w masie perłowej.

Przyjmuje się, że barok trwał blisko 150 lat, od końca XVI do ok. połowy XVIII w. Chociaż utwory literackie powstałe w tym okresie mają wiele cech wspólnych, to dzieła wczesnobarokowe zasadniczo różnią się od tych napisanych u schyłku epoki. Zadecydowały o tym zarówno zmieniające się trendy, jak i zachodzące wówczas przeobrażenia polityczne i społeczne. Na literaturę polską dodatkowo przemożny wpływ miały konsekwencje wojen z połowy XVII w. i postępująca kontrreformacja.