Kobiece spojrzenie na miłość

Halina Poświatowska *** (jestem Julią)

Jestem Julią
mam lat 23
dotknęłam kiedyś miłości
miała smak gorzki
jak filiżanka ciemnej kawy
wzmogła
rytm serca
rozdrażniła
mój żywy organizm
rozkołysała zmysły
odeszła

Jestem Julią
na wysokim balkonie
zawisła
krzyczę wróć
wołam wróć
plamię
przygryzione wargi
barwą krwi
nie wróciła

Jestem Julią
mam lat tysiąc
żyję

CART2 Źródło: Halina Poświatowska, *** (jestem Julią), [w:] Od Staffa do Wojaczka. Poezja polska 1939–1985. Antologia, t. 2, wybór Bohdan Drozdowski, Bohdan Urbankowski, Łódź 1988, s. 294–295.
Halina Poświatowska *** (jestem dla ciebie czuła)

jestem dla ciebie czuła
jak dla pszczół
cierpki zapach kwiatu

jestem dla ciebie dobra
jak dla zmęczonych skrzydeł ptaka
rozchwiana gałąź

złoto
opadam na twe powieki
uśmiechem
odpędzam myśli — kąśliwe osy

to noc
dała mi ciebie
ogromna noc
w której gubiłam rozrzucone po płótnie włosy

jesteś
jak księżyc wyraźny
świecisz
na moim chłodnym niebie

modlę się do ciebie
jaka to religia
w której czci się usta
wygiętego boga przedświtów
ach religia
wspaniali bluźniercy
jesteśmy sobie
zamkniętym czworokątnym światem

CART3 Źródło: Halina Poświatowska, *** (jestem dla ciebie czuła), [w:] tejże, Poezja 1, Kraków 1997, s. 58–59.
Polecenie 1

Po przeczytaniu dwóch wierszy Haliny Poświatowskiej, jednej z najciekawszych poetek polskich XX wieku (przez krytykę uważanej za twórczynię kobiecej liryki), odpowiedz pisemnie na poniższe pytanie.

Jaka odwieczna prawda o kobietach i miłości ukryta jest w słowach: 'Jestem Julią/mam lat tysiąc/żyję'?

R1LBNU2PKKGGQ
Miejsce na notatki ucznia.

Piórem wieszcza

Cyprian Kamil Norwid W Weronie

I
Nad Kapuletich i Montekich domem,
Spłukane deszczem, poruszone gromem,
Łagodne oko błękitu.

II
Patrzy na gruzy nieprzyjaznych grodów,
Na rozwalone bramy do ogrodów --
I gwiazdę zrzuca ze szczytu;

III
Cyprysy mówią, że to dla Julietty,
Że dla Romea -- ta łza znad planety
Spada… i groby przecieka;

IV
A ludzie mówią, i mówią uczenie,
Że to nie łzy są, ale że kamienie,
I -- że nikt na nie… nie czeka!

CART4 Źródło: Cyprian Kamil Norwid, W Weronie, [w:] tegoż, Poezja i dobroć. Wybór z utworów, Warszawa 2003, s. 153.

Po przeczytaniu utworu W Weronie Cypriana Kamila Norwida wykonaj ćwiczenia.

1
Ćwiczenie 1

Wyjaśnij, kto jest podmiotem lirycznym w wierszu.

R112F4SU1ZFLD
Miejsce na notatki ucznia.
1
Ćwiczenie 2

Wyjaśnij, czym jest 'łagodne oko błękitu'.

RB19BEAOBACV6
Miejsce na notatki ucznia.
1
Ćwiczenie 3

Wyjaśnij, czym są opisane w wierszu 'łzy'.

R1PN9JSHJ9XRF
Miejsce na notatki ucznia.
1
Ćwiczenie 4

Scharakteryzuj stosunek podmiotu lirycznego w wierszu do ludzi 'mówiących uczenie'.

R1TAL1R4OONV7
Miejsce na notatki ucznia.
1
Ćwiczenie 5

Wyjaśnij, po czyjej stronie opowiada się podmiot liryczny w wierszu i co o tym świadczy.

RHSF9ALD1HRCB
Miejsce na notatki ucznia.
1
Ćwiczenie 6

Wytłumacz na podstawie wiersza W Weronie, jak ludzie postrzegają świat i jak uczą się na przykładach z historii.

RTLF4N821TVDF
Miejsce na notatki ucznia.
Polecenie 2

Opisz skojarzenia, jakie wywołuje w tobie obraz 'spadającej gwiazdy'.

R13TH5NX2ZDEM
Miejsce na notatki ucznia.
Polecenie 3

Wyjaśnij, kto - według ciebie - ma rację: ludzie czy cyprysy. Odpowiedź uzasadnij.

R1JDGKJLH5OR6
Miejsce na notatki ucznia.

Czy świat nie kocha miłości?

Polecenie 4

Choć śmierć Romea i Julii to efekt splotu przypadków, o najsłynniejszych kochankach mówi się, że woleli odejść z tego świata, niż porzucić miłość. Ta postawa jest postrzegana przez psychologów jako typowa dla wieku, w którym byli główni bohaterowie dramatu. Opisz niebezpieczeństwa związane z tak silnym odczuwaniem miłości.

RFU7PLSL7KEBQ
Miejsce na notatki ucznia.
Polecenie 5

Często mówi się, że współczesny świat jest pełen brutalności i komercji. Odpowiedz, czy dziś możliwa jest miłość Romea i Julii. Przedstaw swoją opinię, podając argumenty.

R1RSG4C5RVSZC
Miejsce na notatki ucznia.
Polecenie 6

Co by było, gdyby... Wymyśl dalszy ciąg historii Romea i Julii, wybierając z poniższych propozycji trzy warianty:

  • Romeo nie poszedł na bal do Capulettich;

  • ojciec Julii nie jest w konflikcie z ojcem Romea;

  • Julia wychodzi za mąż za Parysa;

  • Tybalt nie spotkał się na ulicy z Merkucjem;

  • Julia nie zdobyła specyfiku, którego zażycie imituje śmierć;

  • list do Romea został wysłany do Mantui.

R1MLRNVAM3LKH
Miejsce na historię ucznia.
Polecenie 7
RHCG5EQSVD8RB
Zadanie interaktywne polega na stworzeniu krzyżówki.
Źródło: Learnetic S.A., licencja: CC BY 4.0.
Polecenie 7

Wyobraź sobie, że masz możliwość przeprowadzenia wywiadu z Romeem lub Julią. Zredaguj pięć pytań, które można by zadać bohaterom sztuki.

R126VXKJ3SL67
Miejsce na notatki ucznia.

'Romeo i Julia' z przymrużeniem oka

Akcja Romea i Julii łączy motywy komediowe z tragicznymi. Żartobliwie charakteryzuje ją wierszowane streszczenie napisane przez Stanisława Barańczaka, nieżyjącego od 2014 roku tłumacza Szekspirowskich dramatów, cenionego poety i eseisty (prywatnie brata Małgorzaty Musierowicz, autorki serii powieści dla młodzieży z cyklu Jeżycjada).

R1EZHV365D5F9
Mural w okolicy Wydziału Neofilologii Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, który przedstawia Stanisława Barańczaka
Źródło: Tomasz Sienicki (tsca), licencja: CC BY 4.0.
Romeo i JuliaStanisław Barańczak
Stanisław Barańczak Romeo i Julia

Rody Werony: wraży raban.
Młodzi: hormony. Starzy: szlaban.
Mnich: lekarstwem zielarstwo?
Finał: trup grubą warstwą.

CART5 Źródło: Stanisław Barańczak, Romeo i Julia, [w:] tegoż, Biografioły, Poznań 1991, s. 43.
Romee i JuliaWładysław Sikora
Władysław Sikora Romee i Julia

Osoby:
Julia – obiekt westchnień i innych oddechów
Romee – postać zbiorowa. Skład:
Romeo A – typ tragiczny
Romeo Be – realista
Romeo Ce – optymista
Romeo Er‑zet – po prostu typ

Romee:
(stoją pod balkonem)
– Julio!

Julia:
(wychyla się przez poręcz)
– Kto to? Kto to?

Romee:
– My!

A‑Romeo:
– Czy nie poznajesz Romeów?

Julia:
– Ach, to wy, najdrożsi…

Romee:
– No!
(przesyłają uśmiechy w kierunku balkonu. Uśmiechy obsiadają poręcz i okolice balkonu).
Nareszcie jesteśmy sami. Tylko księżyc, ty i my…

Julia:
– Czy powiecie mi, jak mnie kochacie?

Ce‑Romeo:
– Zaśpiewamy ci serenadę:

Romee:
(śpiewają, przygrywając sobie we czterech na gitarze)
Miłość nasza taka wielka
Jej nie zniszczy żaden wróg
Jakby co, to uciekniemy
Mamy przecież osiem nóg…

Julia:
– Brawo!!!
(zachwycona śpiewem przesyła całusa. Całus upada pomiędzy A‑Romeem i Ce‑Romeem).
Dajcie mi rękę…

Romee:
(prezentują wszystkie swoje ręce)
– Którą?

Julia:
– Czwartą.

Romee:
(podają czwartą rękę lirycznie)
– Aaaach…

Julia:
– Aaaach…

Romee:
– Julio, nasza Julio…

Julia:
– Co…

Romee:
– Julio, nasza Julio…

Julia:
– Co?

Romee:
– Julio, nasza Julio…

Julia:
(coś zaczyna podejrzewać)
– Piliście!

Romee:
– To z miłości!

Be‑Romeo:
– Tak krótko się widujemy, że chcielibyśmy cię widzieć podwójnie…

Romee:
– Wybacz!

Julia:
– Wybaczam. To z winy naszych rodziców. Ach, z jakiego powodu nasze rody tak się nienawidzą?

A‑Romeo:
– O! To stara i długa historia jest!

Julia:
– Opowiedzcie…

Be‑Romeo:
– Było to dawno, dawno temu. Twój prapraprapra…

Er‑zet‑Romeo:
(uzupełnia)
– …prapraprapraprapra…

Be‑Romeo:
– …prapraprapradziadek naszemu prapraprapra…

Er‑zet‑Romeo:
– …prapraprapraprapra…

Be‑Romeo:
– …praprapradziadkowi zjadł pterodaktyla!

Ce‑Romeo:
– Pterodaktyle już wyginęły, ale waśń pozostała.

Julia:
– Musimy coś wymyślić!

Romee:
(po dużym wysiłku umysłowym)
– Ba!!!

Julia:
(wpada na pomysł mało oryginalny, ale efektowny)
– Zabijmy się z miłości!

A‑Romeo:
– Czy mamy jakieś narzędzie przydatne w takich okazjach?

Julia:
– Sztylet!
(podaje sztylet, który przypadkiem miała w dekolcie)

Romee:
(ustawiają się w kolejkę: A‑Romeo, Be‑Romeo, Ce‑Romeo, Er‑zet‑Romeo)

Er‑zet‑Romeo:
– Niech ten sztylet przetnie nić naszego istnienia. Żegnajcie!

A‑Romeo:
(wbija sztylet w początek kolejki. Sam upada nieżywy, pozostali nie)

Er‑zet‑Romeo:
– Witajcie! Sztylet jest za krótki na taką wielką miłość.

KONIEC

Autor: Władysław Sikora (no… trochę Szekspir)

CART6 Źródło: Władysław Sikora, Romee i Julia, [w:] tegoż, Nie tylko… kabaret POTEM, Wrocław 1998, s. 26–28.