Rozpocznij od określenia rdzenia. Następnie zastanów się, jakie formanty pomogą ci oddać znaczenie, które chcesz uzyskać.

• kwitnąć, rozdokwitnąć,

• łąka, załączyć,

• liść, rozliścić,

• trawa, przetrawić,

• niebo, przeniebny,

• słońce, prasłońce.

Przy objaśnianiu znaczenia wyrazu zwróć uwagę na to, jaką częścią mowy jest dany leksem oraz na kontekst całego fragmentu wiersza, w którym dane słowo się znajduje.

Przykładowe odpowiedzi:

• zjesieniałe, jesień, z- -ałe, takie, które nabrało cech jesieni (np. umiera, jest ponure i smutne itp,),

• zmroczne, mrok, z- -e, coś, co ma w sobie mrok,

• bezzaduma, zaduma, bez-, bez refleksji,

• podobłocze,obłok, pod- -e, przestrzeń pod obłokami,

• czołgliwe, czołgać, -liwe, takie, przy pomocy których można się czołgać,

• cieklina, ciecz, -lina, coś, co ma konsystencję cieczy,

• smuży, smuga, -y, porusza się niczym smuga.

Zastanów się, jakie znaczenia zostały oddane podczas tworzenia danego neologizmu. Przypomnij sobie, jak wyglądają opisy w twoim podręczniku do biologii lub fragmenty filmów przyrodniczych.

Cechy stylu naukowego:

• obecność terminologii naukowej;

• stosowanie rozbudowanych, wieloczłonowych zdań;

• brak nacechowania emocjonalnego tekstu;

• logiczne, ścisłe, przejrzyste uporządkowanie wywodu;

• dążenie do przekazania obiektywnej prawdy.

Fragment przykładowej realizacji:

• Habitat zjesieniałego zmrocza to las. Jak prawdziwy drapieżnik rośnie w nocy.

Możesz rozpocząć od stworzenia opisu i następnie wpleść w treść utworzone przez siebie neologizmy.

Fragment przykładowej realizacji:

• W naddomnej błękitnej zadumie usiadł w niebezpieczu garaży wróbel.

Poszukaj fragmentu wiersza, w którym pojawia się zaimek zwrotny „się”.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi pojawia się właściwy fragment wiersza, czyli: „Spłodzone samo przez się w sennej bezzadumie”. Paradoks polega na tym, że w wierszu opisane jest stworzenie, które nie powinno istnieć, ponieważ żadne stworzenie nie może spłodzić samego siebie.

Zastanów się, z czym kojarzy się jesień i mrok. Pomyśl, co symbolizuje “zjesieniałe zmrocze”. Szczególną uwagę poświęć ostatniej strofie.

Sprawdź, czy w twojej odpowiedzi zostały ujęte następujące kwestie:

• jednym z odczytań symboliki zjesieniałego zmrocza może być śmierć,

• jesień i mrok przywodzą na myśl skojarzenia z przemijaniem i śmiercią,

• oswojenie śmierci sprawia, że człowiek przestaje się jej bać - staje się ona nieodłącznym, ale już niestrasznym towarzyszem życia.

Zwróć uwagę na to, jakich określeń używa Tuwim, gdy mówi o Leśmianie i jego twórczości. Wyciągnij z tych treści wnioski.

Julian Tuwim traktuje Bolesława Leśmiana z ogromnym podziwem, kreując go na postać zupełnie nieprzystającą do zwykłej rzeczywistości – „Ptaka Fantastycznego”, który jako „Absolutny Poeta” czuje się na ziemi jak na obcym wygnaniu. Ta egzystencjalna obcość sprawia, że jego twórczość staje się w oczach Tuwima metafizycznym łącznikiem z „Państwem Poezji”, czyli jedynym miejscem, gdzie artysta potrafi odnaleźć sens i poczuć się „u siebie”. Moment pisania Tuwim nazywa „Łaską”, która pozwala Leśmianowi zrzucić ciężar codzienności i choć na chwilę powrócić do swojej nieziemskiej ojczyzny. Swoją opinię autor uzasadnia przekonaniem, że Leśmian był autentycznym ambasadorem zaświatów, a obcowanie z jego poezją wywołuje dreszcz spotkania z czymś nadludzkim i niepojętym. Uzasadnieniem tej fascynacji jest przekonanie Tuwima, że poezja Leśmiana jest dowodem na istnienie wyższej rzeczywistości, w której poeta czuje się „u siebie w domu”.

Poezja Leśmiana w oczach Tuwima jest nowatorska, oryginalna, wielowymiarowa.

Zwróć uwagę na to, w jaki sposób Tuwim opisuje Leśmiana, do czego się odnosi.

Leśmian w oczach Tuwima to postać nie z tego świata i taka sama jest jego twórczość. Autor kreuje poetę na emigranta z jakiegoś fantastycznego, nierealnego świata, który nieszczęśliwym trafem znalazł się w ciele ludzkim i wśród ludzi. By wyrazić swą nostalgię za utraconą ojczyzną, zdaniem Tuwima, Leśmian odtwarza w twórczości ten świat. W ten sposób autor wspomina człowieka, który był częścią wszechświata kreowanego w swoich utworach.

Poetyka to pojęcie niejednoznaczne. W tym przypadku należy je rozumieć jako zespół reguł i norm organizujących twórczość określonego pisarza.

Tuwim sugeruje, że poeta tworzył światy fantastyczne, niezwykłe, nierealne. Używał do tego nowego, stworzonego na potrzeby konkretnego utworu, języka (liczne neologizmy). Kreuje wielopłaszczyznową przestrzeń.

Konstrukcje leksykalne to konstrukcje językowe polegające na połączeniu dwóch lub więcej słów.

Tuwim, by przybliżyć czytelnikowi sylwetkę poety, wykorzystuje konstrukcje językowe, które moglibyśmy odnaleźć w twórczości Leśmiana, np. neologizmy takie jak: zaniebiosach; zamyślach; istniony. W ten sposób sprawia, że twórczość poety staje się bliższa czytelnikowi. Używa też zwrotów, które wskazują na wieloznaczność przestrzeni, którą odnajdujemy w poezji Leśmiana: bezczasów i bezprzestrzeni. Daje w ten sposób sygnały, że utwory Leśmiana były „nie z tego świata” tak jak on sam. Wymykały się pewnym interpretacjom. Tuwim wychodzi z przeświadczenia, że tylko człowiek: Ogłuszony, nietutejszy, niezżyty z codziennością, dręczony nostalgią za nieziemską Ojczyzną mógł tworzyć taką poezję.