Bolesław Leśmian W malinowym chruśniaku

W malinowym chruśniaku, przed ciekawych wzrokiem
Zapodziani po głowy, przez długie godziny
Zrywaliśmy przybyłe tej nocy maliny.
Palce miałaś na oślep skrwawione ich sokiem.

Bąk złośnik huczał basem, jakby straszył kwiaty,
Rdzawe guzy na słońcu wygrzewał liść chory,
Złachmaniałych pajęczyn skrzyły się wisiory,
I szedł tyłem na grzbiecie jakiś żuk kosmaty.

Duszno było od malin, któreś, szepcząc, rwała, 
A szept nasz tylko wówczas nacichał w ich woni, 
Gdym wargami wygarniał z podanej mi dłoni 
Owoce, przepojone wonią twego ciała.

I stały się maliny narzędziem pieszczoty 
Tej pierwszej, tej zdziwionej, która w całym niebie 
Nie zna innych upojeń, oprócz samej siebie, 
I chce się wciąż powtarzać dla własnej dziwoty.

I nie wiem, jak się stało, w którym okamgnieniu,  
Porwałem twoje dłonie - oddałaś w skupieniu, 
A chruśniak malinowy trwał wciąż dookoła.

CART1 Źródło: Bolesław Leśmian, W malinowym chruśniaku, [w:] tegoż, Poezje wybrane, oprac. J. Trznadel, Wrocław 1983, s. 88.

Michał Paweł Markowski Polska literatura nowoczesna. Leśmian. Schulz. Witkacy

Sam Leśmian mówi tak: „słowa poety nie wymieniają się gładko na rzeczy, albowiem nie ma wspólnej wartości, która łączyłaby wszystkich ludzi. Nie oznacza to jednak, że słowa odłączone są od rzeczy, bo wtedy niemożliwe byłoby myślenie o zmianach w języku jako zmianach w rzeczywistości”. Chodzi bowiem o to, jak dowodził Leśmian w eseju Przemiany rzeczywistości, pisanym między 1910 a 1911 rokiem, że nie ma jednej, powszechnie obowiązującej rzeczywistości, lecz są rozmaite rzeczywistości, różnie przez pisarzy wysławiane. Realizm, który zakładałby „ideę jednej niezmiennej prawdy i jednej niezmiennej formy, w której się ta prawda wyraża” (Przemiany rzeczywistości [...]), jest według Leśmiana złudzeniem. Każdy z poetów tworzy własny język, swój własny poetycki idiom, w którym dochodzi do głosu ta rzeczywistość, którą mogą tylko te właśnie, a nie inne słowa powołać do istnienia. W tym sensie słowa nie służą potocznym celom komunikacyjnym, lecz podporządkowane są wypowiadaniu rozmaitych światów. Skoro zaś owe światy są jednostkowe, to i język powinien być jednostkowy, to znaczy niewymienny na inne języki. Stąd jego niepodobieństwo do mowy innych ludzi i niewymienność na „bieżącą szarzyznę znaków porozumiewawczych”. Stąd jednak także kłopoty z tłumaczeniem poezji Leśmiana na inne języki.

CART2 Źródło: Michał Paweł Markowski, Polska literatura nowoczesna. Leśmian. Schulz. Witkacy, Kraków 2007, s. 99–100.