Dowiedz się
O autorach
Jalu Kurek urodził w 1904 w Krakowie jako Franciszek Kurek, zmarł w 1983 w szpitalu w Rabce. Był polskim poetą i prozaikiem, przedstawicielem Awangardy Krakowskiej. Uczył się i studiował w Krakowie (I Liceum Ogólnokształcącego im. Bartłomieja Nowodworskiego, filologia polska i romańska na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego), a później także na uniwersytecie w Neapolu. Był autorem wielu liryków, poematów, opowiadań i powieści. Za powieść Grypa szaleje w Naprawie(1934) otrzymał Nagrodę Młodych Polskiej Akademii Literatury. Oprócz wątków społeczno‑obyczajowych z życia ówczesnej wsi małopolskiej zawarł w tym utworze tematykę autobiograficzną.
Kurek przez długie lata pracował jako dziennikarz i redaktor, pisał reportaże, felietony, eseje i artykuły. Był też autorem licznych przekładów poezji włoskiej (m.in. Sonetów do Laury Franciszka Petrarki). Jako tłumacz przyczynił się do popularyzacji w Polsce dorobku włoskich futurystów. Był również redaktorem awangardowego pisma „Linia”. Malował obrazy, wędrował po górach (był taternikiem), uprawiał sport.
Józef Czechowicz urodził się w Lublinie w 1903 roku. Jego ojciec pracował jako woźny w Banku Handlowym. Po ukończeniu elementarnej szkoły rosyjskiej uczył się w polskiej szkole powszechnej, a następnie w seminarium nauczycielskim. Ukończył Wyższy Kurs Nauczycielski. W 1920 roku uczestniczył w wojnie polsko‑bolszewickiej. W latach 1921 – 1930 poeta pracował jako nauczyciel, między innymi w Szkole Specjalnej w Lublinie oraz w Instytucie dla Głuchoniemych i Ociemniałych.
W 1923 roku stał się współtwórcą grupy literackiej Reflektor oraz pisma o tym samym tytule. Na łamach „Reflektora” Czechowicz debiutował jako pisarz. Swoje wiersze publikował również w „Kwadrydze” i w „Drodze”. W 1930 roku jako stypendysta ministra wyjechał do Francji. Po powrocie przeniósł się do Warszawy, gdzie redagował m.in. pisma dla dzieci i młodzieży: „Płomyczek” i „Płomyk”, a także był redaktorem naczelnym „Miesięcznika Literatury i Sztuki”. Czechowicz współpracował również z Polskim Radiem, dla którego pisywał słuchowiska. Zginął 9 września 1939 roku, w zakładzie fryzjerskim, w czasie bombardowania Lublina.
W dwudziestoleciu międzywojennym polska poezja przechodziła radykalne przemiany. Awangarda Krakowska, skupiona wokół „Zwrotnicy” i twórców takich jak Peiper czy Przyboś, propagowała idee: „Miasto. Masa. Maszyna”, oszczędny język, metaforę. Z kolei w Lublinie, w nurcie zwanym Awangardą Lubelską, Józef Czechowicz podjął podobne dążenia — łączył eksperyment formalny, ale w odmienny sposób niż awangardziści krakowscy, tj. bardziej skupiał się na wrażliwości metafizycznej, snach i stanach wewnętrznych.
Awangarda Krakowska
Grupa literacka działająca w latach 1922−1927 związana z czasopismem „Zwrotnica”. Przedstawicielami byli: Tadeusz Peiper, Julian Przyboś, Jan Brzękowski, Jalu Kurek. Program Awangardy Krakowskiej, zakładał:
Czym jest Awangarda Lubelska zwana Drugą Awangardą?
Awangarda Lubelska, obecna głównie w latach 30. XX wieku, łączyła grono znajomych, a nie przedstawicieli jednego pokolenia w odróżnieniu od Awangardy Krakowskiej. Poeci, naśladując Józefa Czechowicza, odcinali się od prozaizmu Skamandra oraz optymizmu cywilizacyjnego i kultu techniki ujętego w haśle 3 x M. Uprawianie poezji traktowali jako sposób na odkrywanie metafizyczności istnienia; duże znaczenie przywiązywali do roli fantazji, wyobraźni, symboliki. Inspirowali się tradycjami romantycznymi i surrealistycznymi, a za temat godny poezji uznawali skojarzenia, sny, stany podświadomości.
Do Drugiej Awangardy należeli poeci z ugrupowania Żagary (m.in. Czesław Miłosz, Jerzy Zagórski, Aleksander Rymkiewicz, Tadeusz Bujnicki, Jerzy Putrament, Józef Maśliński) - była to Awangarda Wileńska oraz twórcy Awangardy Lubelskiej — na czele z Józefem Czechowiczem i poetami pozostającymi pod jego wpływem (B. L. Michalski, W. Iwaniuk, H. Domiński, J. Łobodowski, J. Śpiewak, S. Piętak). Awangardziści lubelscy tworzyli wiersze emocjonalne i pesymistyczne, odnajdujemy w nich treści dotyczące katastroficznej wizji końca cywilizacji. Awangarda Lubelska nie miała jednego, formalnie sformułowanego programu poetyckiego. Jednak można wyróżnić pewne zasadnicze założenia, które były wspólne dla środowiska lubelskiego i wyłożone m.in. przez Józefa Czechowicza w artykule „Deklaracja praw artysty” (1935).
Cechy wspólne dla Awangardy Lubelskiej:
sprzeciw wobec wiernego odwzorowania rzeczywistości — przewaga metafory, fantazji, wyobraźni;
zainteresowanie metafizyką, snami, stanami duchowymi. W poezji Awangardy Lubelskiej często spotykamy motywy oniryczne — sen, marzenie, wizje, które stają się elementami struktury wiersza, a sam Czechowicz określany jest jako poeta oniryczny i wizjonerski;
pesymistyczna wizja cywilizacji i katastrofizm— często pojawiały się motywy zagrożenia, końca kultury czy cywilizacji. W utworach jej głównego przedstawiciela, Józefa Czechowicza, dominują obrazy zagłady, apokalipsy
i zbiorowego lęku, a człowiek jawi się jako istota krucha, narażona na destrukcję;inspiracje romantyzmem i surrealizmem. Z jednej strony byli awangardzistami, ale z drugiej strony czerpali wiele z motywów romantycznych - w twórczości Czechowicza pojawiają się obrazy: grobu, księżyca, nocy, krzyża, które przenoszą odbiorcę w warstwę metafizyczną.
Słownik
(łac. equivalentis – mający równą wartość) przekazywanie czegoś nie wprost, a za pomocą odpowiedników, metafor, konstrukcji słownych itp.