Charakterystyka epoki

R1ZQ55NDM3ROC1

Obraz przedstawia nowoczesny, wielkomiejski pejzaż. Tworzą go liczne wieżowce. Pomiędzy nimi wiją się arterie komunikacyjne na estakadach. Główna ulica tworzy literę S. Pośrodku obrazu umieszczone są dwa niższe budynki zwieńczone kopułami. U góry, spomiędzy budynków wyłania się sierp księżyca.

Dwudziestolecie to epoka, której granice wyznaczyła polityka, a ściślej dwie wojny światowe. To czas wielkich przemian cywilizacyjnych, za którymi chciały nadążyć także kultura i sztuka. Stąd mnogość propozycji awangardowychawangardaawangardowych i eksperymentów oraz programowe odejście od realizmu. Jest to okres tworzenia się grup literackich i artystycznych, które w licznych czasopismach, a także w książkach prezentowały swoje programy i manifesty. Sztuka staje się, z jednej strony, coraz bardziej elitarna, trudna w odbiorze, wymagająca. Z drugiej jednak następuje jej komercjalizacja, wzmocnienie nurtu kultury popularnej (upowszechnia się czytelnictwo, muzyka „wychodzi” z sal koncertowych, coraz więcej ludzi chce mieć w domu obrazy, piękne przedmioty). Szybko rozkwita nowy rodzaj sztuki – film, najpierw niemy, później dźwiękowy. Ważnym medium staje się radio, a w połowie tego okresu zaczyna działalność telewizja.

Nie jest to jednak czas politycznego i społecznego spokoju, a mówiąc ściślej, spokój jest względny i wciąż zagrożony: do władzy dochodzą partie totalitarne i ich charyzmatyczni przywódcy, w latach 30. XX w. świat przeżywa wielki kryzys ekonomiczny. W Polsce początek dwudziestolecia międzywojennego to okres zrozumiałej euforii i entuzjazmu z powodu odzyskania niepodległości. Wydaje się, że we własnym państwie artyści zostaną wreszcie zwolnieni z obowiązku służenia swoją sztuką ojczyźnie, toteż początkowo chętnie manifestują tę wolność twórczą.

RF45G5B4PO63S

Obraz przedstawia rozczłonkowane, nagie ciało kobiety. Postać leży na lewym boku. Stopy kobiety opierają się o lewy brzeg obrazu. Postać ma okrągłe biodra. Prawa ręka kobiety jest wyprostowana, ale dłoń jest ukryta za kotarą. Lewą ręką głaszcze kota o jasnej sierści. Zwierzę ma duże oczy i uniesiony ogon. Kobieta ma okrągłe, niewielkie piersi. Głowa kobiety nie znajduje się na właściwym miejscu, leczy wychyla się zza kotary. Kobieta ma owalną twarz. Postać ukazuje twarz w całości, ale lewy profil jest zasłonięty przez duży liść. Kobieta ma spiralnie zakręcone na czubku głowy, rude włosy. Jej czoło jest wysokie, brwi ciemne, a oczy duże, w kształcie migdałów. Postać leży na wzorzystym dywanie. Otaczają ją pasiaste kotary i pasma nienaturalnie długich, rudych włosów.

Wkrótce jednak narasta rozczarowanie polską rzeczywistością społeczną i polityczną. Pisarze wracają do powinności patriotycznych, rozliczając władze i społeczeństwo z błędów i zaniedbań, a nawet zbrodni, które tym bardziej obciążają sumienia, że nie można ich już przypisać obcym mocarstwom.

Dwudziestolecie to płodny okres także w filozofii, wciąż silnie oddziałującej na sztukę. Najważniejszy pod tym względem wydaje się egzystencjalizmegzystencjalizmegzystencjalizm, a także teorie psychologiczne, mające swoje konsekwencje dla myśli filozoficznej: psychoanalizapsychoanalizapsychoanaliza i behawioryzmbehawioryzmbehawioryzm.

Art deco

Art decoart decoArt deco jest stylem w sztukach plastycznych, architekturze, wystroju wnętrz, modzie, tkaninach, filmie, fotografii rozpowszechniony w dwudziestoleciu międzywojennym. Nazwa pochodzi od francuskich słów art – sztuka i décoratif – dekoracyjny i narodziła się od nazwy paryskiej Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels Modernes (Międzynarodowej Wystawy Sztuk Dekoracyjnych i Przemysłu Współczesnego) zorganizowanej w 1925 r. Art deco było reakcją na secesję oraz sprzeciwem na brak dyscypliny przestrzennej.

Cechy stylu art deco:

• geometryzacja,

• motywy egipskie, klasyczne, staromeksykańskie, wschodnie,

• inspiracja kubizmem, fowizmem i konstruktywizmem,

• syntetyczna forma,

• funkcjonalizm,

• poszukiwanie piękna w przedmiocie użytkowym,

• jasna i żywa kolorystyka,

• perfekcyjne wykonanie i wykończenie przedmiotu,

• używanie drogich i szlachetnych tkanin i materiałów.

Przedstawicielką art deco jest m.in. Tamara de Lempicka.

R1K1PBG5AQ5K7

Na obrazie ukazana jest kobieta, siedząca w zielonym aucie. Lewą rękę opiera o kierownicę. Ma zamyślony wyraz twarzy. Ubrana jest w beżową szatę, która jest rozwiana, prawdopodobnie przez wiatr.

Tamara de Lempicka (Łempicka) – była jedną z ciekawszych postaci i artystek tworzących w stylu art deco. Wg biografów urodziła się w Moskwie w 1896 r. Ona sama podawała datę 16 maja 1898 r. w Warszawie. Zmarła 18 marca 1980 r. w Cuernavaca w Meksyku. W 1916 r. w Petersburgu wyszła za mąż za prawnika Tadeusza Łempickiego. 2 lata później uciekli z Rosji przed rewolucją do Paryża. Tam malarka zaczęła pobierać lekcje u Mauricea Denisa, a później u Andre Lotha. W Paryżu zmieniła nazwisko z Łempicka na de Lempicka. Jej prace były dobrze przyjmowane przez odbiorców i krytykę. Łempicka zyskała sławę jako portrecistka, malowała także bardzo drapieżne i zmysłowe akty. Jej autoportret Tamara w zielonym bugatti z 1929 r. powstał na okładkę niemieckiego pisma Die Dame. Malarka w 1939 r. wyjechała do Stanów Zjednoczonych, gdzie odniosła sukces, jednak od lat 50. XX w. zainteresowanie jej obrazami znacząco zmalało. Próbowała tworzyć w innym stylu, jednak nie zyskała już uznania takiego jakim cieszyła się wcześniej.

Surrealizm

Surrealiści odeszli od realistycznego naśladownictwa natury. Dążyli do uwolnienia się spod kontroli rozumu oraz narzuconych norm estetycznych i moralnych. Ich celem było poszukiwanie wolności twórczej i prawdy o człowieku w głębi jego psychiki, dlatego odwoływali się do podświadomych obszarów umysłu, lęków, przeczuć i wspomnień. Inspirację stanowiły sny, halucynacje, baśnie, mity oraz twórczość dzieci i umysłowo chorych. Czołowym przedstawicielem surrealizmu jest Salvador Dalí.

Swoje artystyczne wizje tworzyli na zasadzie swobodnych skojarzeń, zestawiając różne elementy w sposób przypadkowy i automatyczny, zaskakujący, często absurdalny i pozbawiony logiki.

Kierunek cechowała swoboda w doborze technik artystycznych, ze szczególnym upodobaniem do tych umożliwiających czynności automatyczne. Należał do nich frotaż, kolaż, dekalkomania oraz fumaż (zadymianie, przypalanie). Artyści wykorzystywali zarówno formy nawiązujące do natury, jak i bliskie abstrakcji.

Słownik pojęć