Czarno‑białe zdjęcie przedstawia pojmanych Żydów podczas powstania w getcie warszawskim. Na pierwszym planie znajduje się kobieta o długich, ciemnych włosach, ubrana w czarną sukienkę. Na przedramieniu trzyma torebkę. Obok niej stoi mały chłopiec ubrany w czarny beret, długi płaszcz i buty za kostkę. Za nimi znajdują się kolejni Żydzi – małe dzieci, kobiety i mężczyźni. Wszyscy stoją na ulicy i mają podniesione ręce. Za nimi znajduje się budynek, z którego pod nadzorem niemieckich żołnierzy wychodzą kolejni Żydzi. Niemcy są ubrani w mundury, na głowie mają kaski oraz buty za kostki. Jeden z nich trzyma w rękach broń.
Czarno‑białe zdjęcie przedstawia pojmanych Żydów podczas powstania w getcie warszawskim. Na pierwszym planie znajduje się kobieta o długich, ciemnych włosach, ubrana w czarną sukienkę. Na przedramieniu trzyma torebkę. Obok niej stoi mały chłopiec ubrany w czarny beret, długi płaszcz i buty za kostkę. Za nimi znajdują się kolejni Żydzi – małe dzieci, kobiety i mężczyźni. Wszyscy stoją na ulicy i mają podniesione ręce. Za nimi znajduje się budynek, z którego pod nadzorem niemieckich żołnierzy wychodzą kolejni Żydzi. Niemcy są ubrani w mundury, na głowie mają kaski oraz buty za kostki. Jeden z nich trzyma w rękach broń.
Prawo zdobywców. Zbrodnie dokonane w Polsce pod okupacją niemiecką i sowiecką na tle zbrodni bez przedawnienia w okupowanych krajach świata
Żydzi pojmani przez SS w trakcie tłumienia powstania w getcie warszawskim.
Źródło: Instytut Pamięci Narodowej, Wikimedia Commons, domena publiczna.
Sytuacja ludności żydowskiej pod okupacją niemiecką
Na terenach okupowanych przez Niemców najgorszy los spotkał Żydów, Romów i Sinti. Hitlerowcy głosili, że stanowią oni zagrożenie dla narodu niemieckiego. W związku z tym, odwołując się do ideologii rasistowskiej oraz wielowiekowych uprzedzeń, zaplanowali oni masowe akcje ludobójcze. Najpierw Żydów pozbawiano majątku, izolowano (przesiedlano do gett), ograniczano racje żywnościowe do poziomu uniemożliwiającego biologiczne przetrwanie. Następnym etapem były egzekucje oraz morderstwa na masową skalę przy użyciu wręcz „przemysłowych” metod.
R144v6yNQXBLW1
Na linii chronologicznej zaznaczone są następujące wydarzenia: 1 września 1939 – rozpoczęcie drugiej wojny światowej, 5 października 1939 – utworzenie getta w Piotrkowie Trybunalskim, 8 lutego 1940 – utworzenie getta w Łodzi, 14 czerwca 1940 – pierwszy masowy transport więźniów do obozu koncentracyjnego w Auschwitz, 2 października 1940 – utworzenie getta w Warszawie, 23 lipca 1942 – utworzenie obozu zagłady w Treblince, 19 czerwca – 16 maja 1943 – powstanie w getcie warszawskim, 1 sierpnia – 2 października 1944 – powstanie warszawskie, 8/9 maja 1945 – zakończenie drugiej wojny światowej w Europie.
Sytuacja ludności żydowskiej pod okupacją niemiecką
Źródło: Contentplus.sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Holokaust
R1HQTN4KJ7BTU
Ilustracja podzielona na dwie plansze. Na pierwszej planszy sylwetki spacerujących czterech mężczyzn w mundurach formacji SS. Nad mężczyzną dymek z napisem "tak , mein furer". Mężczyzna to Himler mówiący do Hitlera. Nad postaciami popiersie narratora oraz napis: W końcu 1941 Hitler postanowił zgładzić wszystkich 11 milionów Żydów z okupowanej Europy. Druga część ilustracji przedstawia dwa jadące samochody (samochód na pierwszym planie ma plakietkę z nazistowską sfastyką), w tle pałac, nad rysunkiem dymek z komentarzem narratora: "W styczniu 1942 na konferencji w Wannsee wyżsi urzędnicy III Rzeszy opracowali plan masowej zagłady Żydów.
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R9LTESJR3TCQ9
Ilustracja podzielona na trzy części. pierwsza część przedstawia czterech mężczyzn, dwóch w mundurach, siedzących za stołem; nad jedna z postaci w mundurze dymek z napisem "Duzo zrobiliśmy w Europue Wschodniej, ale to nie wystarcza", nad postaciami napis "konferencji przewodniczył Reinhard Heydrich. Na drugiej części ilustracji przedstawiono tłum na ulicy, centralna postacia jest mężczyzna w płaszczu z opaską na ramieniu oraz naszytą gwiazda Dawida na tyle płaszcza, staoi pod napisem: Wohngebiet Juden. nad całą scena napis (komentarz narratorki) "W okupowanej Polsce ponad sto tysięcy Żydów zamknięto już w gettach". Trzecia część ilustracji przedstawia żołnierza niemieckiego obsługującego działo, w oddali przedstawiono wybuchy pocisków, nad polem walki lecą samoloty, sylwetka przypominające niemieckie bombowce nurkujące JU 87 Stuka. komentarz narratorki: " W 1941 roku Niemcy napadły na Związek Radziecki. Mieszkało tam około 3 milionów Żydów."
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R1PVDSVTJXX74
Ilustracja podzielona na trzy części. Część pierwsza przedstawia żołnierzy niemieckich, naprzeciw stoi oficer niemiecki mówiący " Robicie to dla Ojczyzny i Furehra."; Widac ciężki karabin maszynowy skierowany w stojącą grupę ludności cywilnej. Druga część ilustracji przedstawia grupę przestraszonych osób w różnym wieku; mężczyzn, kobiet i dzieci, stoją na tle lasu. Część trzecia ilustracji przedstawia trzech żołnierzy; podoficer patrzy na stos trupów, mówi: "Wczoraj trzy tysiące , dzisiaj dwa razy tyle. Możemy być dumni", odpowiada mu oficer: "Brudna robota, ale to nasz obowiązek." w centrum ilustracji żołnierz niemiecki, który mówi do siebie: "Te wszystkie kobiety i dzieci. Już nie mogę. Muszę się stąd wydostać." Napis nad ilustracją: Zastrzelono w rok ponad półtora miliona Żydów: mężczyzn, kobiet i dzieci"
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
RE9FGNMX4X499
Ilustracja jest podzielona na dwie części. na pierwszej mężczyzna w mundurze siedzi za biurkiem i podpisuje dokumenty, napis nad ilustracja: "Adolf Eichman nadzorował deportacje Żydów do obozów zagłady." Druga ilustracja przedstawia mapę Europy z zaznaczonymi obozami koncentracyjnymi. Wszystkie obozy połączone sa przerywanymi liniami. W centrum tej siatki obozów zaznaczony jest , jako jedyny, KL Auschwitz. napis nad mapą: "Kilka miesięcy później do obozów przybywały pociągi z całej Europy. KL Auschwitz był największym obozem"
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
RGDK2FA9T27LD
Ilustracja podzielona na trzy części. część pierwsza: noc, sylwetka nadjeżdżającej lokomotywy ciągnącej wagony, napis nad ilustracją: Z Holandii deportowano do obozów107 tys. Żydów. Tylko 5 tys. przeżyło obozy." Część druga ilustracji: wnętrze wagonu towarowego, ludzie w różnym wieku, w dymku myśl młodego człowieka patrzącego na zmęczoną, starszą kobietę: "Moja mama do pracy? Jest zupełnie wyczerpana". napis - komentarz narratorki: " Większość było przekonana, że jedzie do pracy, ale niektórzy podejrzewali coś...". Część trzecia ilustracji: wnętrze wagonu towarowego, postacie w różnym wieku, w dymkach dialogi "O! Pociąg staje", "Widzę tablicę ... Auschwitz... , więc jesteśmy."
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R19GGD25RKTB2
ilustracja: rampa kolejowa w obozie Auschwitz, otwarte wagony towarowe, w drzwiach ludzie, głos w dymku "Musimy trzymać się razem", wokół wagonów więźniowie w pasiakach, jeden mówi : Zostawić bagaże". Działania więźniów nadzorują niemieccy strażnicy z psami, psy warczą, jeden strażnik pokrzykuje "Raus, Szybko , Schneller", napis nad ilustracją "Bob doskonale pamięta, gdy przybył do obozu...".
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R6DF3LQAUX9MA
ilustracja podzielona na trzy części: część pierwsza to widok z wnętrza wagonu, jeden człowiek leży w środku, drugi, pozaq wagonem zastanawia sie : dymek :"Nie żyje?". druga część ilustracji: przed wagonem więzień mówi do zdziwionego nastolatka "Mów , że masz 16 lat". trzecia część: wnętrze współczesnego pokoju, nastolatek w czapce pyta narratorki "Dlaczego tak powiedział", odpowiedź narratorki "Wszyscy młodsi szli od razu do gazu."
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R127XF2QENCK1
Ilustracja, trzy części. Część pierwsza: naprzeciwko tłumu postaci stoi strażnik, w dymku tekst "Kobiety i dzieci na lewo, mężczyźni na prawo". Część druga mężczyżni w różnym wieku odchodzą od wagonów, mjeden odwrócony, napis w dymku "Nie martw się, Wkrótce znowu się spotkamy". Część trzecia ilustracji: pokój współczesny, nastolatek i narratorka napisy w dymkach: Ale tak się nie stało. Ich przecież...", "Tak, ale nikt o tym nie mógł się dowiedzieć, żeby nie było paniki".
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers,, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R1G61GUJM9GRF
Ilustracja podzielona na trzy części. Część pierwsza: napis nad rysunkiem: "Lekarz SS dokonywał selekcji. Wskazywał kto z dorosłych jest był zdolny do pracy. Bob i nasi ojcowie przeszli selekcje. nasze matki nie...". Pod napisem mężczyźni stoją w kolejce przed człowiekiem w mundurze SS, który mówi, napis w dymku "Na prawo", w tlr odchodząca pod eskorta strażników grupa kobiet. cześć druga ilustracji : mężczyźni stoją w dwuszeregu, nadzoruje ich strażnik, kobiety i dzieci wsiadają na ciężarówki i są wywożone. Część trzecia ilustracji: napis nad ilustracja "Komendantem głównym obozu był Rudolf Hoss." pod napisem dwóch oficerów niemieckich rozmawia, dialog w dymkach; "Tym razem duża grupa. A skąd", odpowiedź: "Z Holandii, Panie komendancie", w tle grupa cywilów pod nadzorem strażnika oddala się.
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R1F681PAJ1VMX
Ilustracja w trzech częściach. Pierwsza część: dwóch oficerów niemieckich idzie wzdłuż otwartych wagonów towarowych, rozmawiają, napisy w dymkach: "Twój synek był na urodzinach mojej córki.", odpowiedź "Tak, podobało mu się". Druga część ilustracji; w centrum pokoju stoją dziewczynka i chłopiec, chłopiec przekazuje paczke z prezentem dziewczynce, po oby stronach stoją dwie kobiety, atmosfera urodzinowa. część trzecia ilustracji to kontynuacja dialogu dwóch oficerów odchodzących od wagonów towarowych, napisy w dymkach: "Dzieci szybko rosną...", "napijemy się czegoś?".
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R1DC8HN5GJSLF
Ilustracja w trzech częściach. Część pierwsza: napis "W międzyczasie...", postaci mężczyzn poganianych przez strażnika, napis w dymku "Schnella, szybko", w tle trzy kominy krematorium, z kominów unosi się dym. Część druga ilustracji ; napis "Każdemu tatuowano na przedramieniu numer", na ilustracji mężczyzna odchodzi od tatuującego więźnia trzymając się za rękę, w dymku napis "Auu", w tle kolejny mężczyzna jest tatuowany przez więźnia w pasiaku więziennym. Część trzecia: napis "Potem golono więźniom włosy", na ilustracji ogoleni więźniowie w łaźni pod prysznicem, w tle drzwi do pomieszczenia, w pomieszczeniu golenie włosów na głowie więźniowi pod nadzorem strażnika.
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R182A3V7VNJ81
Ilustracja w trzech częściach. część pierwsza, napis : Potem dostawali pasiaki. postaci więźniów ubierające obozowe ubrania tzw. pasiaki oraz czapki i buty, dymek z napisem myśli więźnia "Jeden but za duży , drugi za mały". Druga częśc: dwóch więźniów w pasiakach biegnie , w tle cienie strażników z pałkami, napisy w dymkach: Ojcze , to ty?" drugi napis " Och, Bob... chłopcze.". Część trzecia: pokój współczesny , dwie postacie siedzą, nastolatek i dorosła kobieta, narratorka., dialog w napisach : "Dlaczego to robili?", odpowiedź, "Żeby ludzi odczłowieczyć. każdy stawał się odtąd numerem".
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R1CUERAS7HM71
Ilustracja w trzech częściach: Część pierwsza: napis :Boba i innych pognano do baraków", na ilustracji panorama baraków więziennych. Część druga: Komentarz: W jednym baraku spało 700 więźniów, czasem na cztery osoby spały na jednej koi.", widok wnętrza baraku, trzech więźniów rozgląda się po baraku, napisy w dymkach: "Co za smród.", "Szybko, zaraz nie będzie miejsca.", "Więc tu mamy spać?". Część trzecia ilustracji: wnętrze baraku, trzech więźniów, dialogi w dymkach: "Gdzie są nasze żony?", "Nie ma ich już>"
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R1QQAC7CBTLNL
Ilustracja ma dwie części. część poerwsza: pokój współczesny , trzy postacie w fotelach, dwie kobiety i nastolatek, Kobieta narrator mówi (dymek): Kiedy bob to powiedział zrozumiałam co stało sie z moją mamą.". Druga część: napis "Po selekcji", postaci kobiet i dzieci ida pod nadzorem strażnika i więźniów funkcyjnych.
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
RAERAOH7FQ4E3
Ilustracja w trzech częściach. Część pierwsza: dwie dorosłe kobiety i dziewczynka z lalką, kobiety sa smutne, dziewczynka mówi do lalki "Nie bój się". Część druga ilustracji: kolumna więźniów pilnowana przez strażników w tle komin krematorium, z komina unosi się dym. strażnik mówi do tłumu, napis w dymku "Jesteście brudni po podróży. Wpierw prysznic.". Część trzecia ilustracji: tłum kobiet, dzieci i starców wchodzi po podeście do pomieszczenia ( nie widać gdzie wchodzą), wokół stoją strażnicy w mundurach , jeden mówi,, napis w dymku:
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R68DOU569K79A
Ilustracja podzielona na trzy części. część pierwsza: Wnętrze szatni, dorosło kobieta zawiesza swoje rzeczy na wieszak, starszy mężczyzna siedzi, pochyla się, ubrany w podkoszulek, prawdopodobnie zdejmuje buty, dziewczynka odkłada lalkę na szafkę, mówi, napis w dymku "Do zobaczenia", więzień w pasiaku mówi do starszego mężczyzny: "Zwiąż buty, inaczej się zawieruszą". część druga: więzień w pasiaku zamyka drzwi komory gazowej, drugi więzień w pasiaku przygląda się, niemiecki strażnik w mundurze nadzoruje obu więźniów, nad ilustracją komentarz narratorki "Myśleli, że idą pod prysznic". Część trzecia: dwóch niemieckich żołnierzy w maskach przeciwgazowych stoi na dachu budynku, w rękach trzymają puszki, jeden sypie z puszki do otworu przypominającego komin, obok nich leżą ,częściowo zużyte puszki, nad ilustracją napis ze słowami narratorki : "Przez otwory z sufitu zrzucano kryształki, z których wydzielał się gaz. Po kwadransie nikt już nie żył".
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
RM9UPNFOFCLBX
Ilustracja w trzech częściach. część pierwsza: wnętrze szatni, trzech więźniów w pasiakach przeszukuje leżące i wiszące ubrania, strażnik w niemieckim mundurze nadzoruje prace więźniów, nad ilustracja napis "Odzież zbierano i szukano w niej kosztowności". Część druga: widac nogi strażnika w wysokich wojskowych butach, strażnik kopie małą dziecięcą laleczkę. Część trzecia: kobieta - narratorka siedzi na fotelu, mówi, napis w dymku: "Moja mama została zagazowana i spalona w krematorium..."
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
RDGUSPVJDPHVE
Ilustracja w dwóch częściach. Część pierwsza: grupka czterech więźniów w pasiakach, dwóch z nich patrzy na dymiący w oddali komin krematorium, jeden więzień stara się przytrzymać drugiego wyraźnie wzburzonego, napis nad ilustracją : "Bob widział dymiące kominy dzień i noc" Część druga ilustracji; widok planu obozu, komentarz narratorki : "W Auschwitz - Birkenau były różne komory gazowe".
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R1N8JG7OHAT68
Ilustracja składa się z trzech części. Część pierwsza: wnętrze baraku więźniowie w pasiakach, w dymku napis" Eto Golandcy", u dołu ilustracji wyjaśnienie' Golandcy - Holendrzy", napis nad ilustracją "Bob trafił do obozu męskiego. Byli tam Żydzi i więźniowie polityczni głównie z Polski i Związku Radzieckiego". część druga ilustracji: widać plac obozowy, więźniowie w pasiakach z łopatami i kilofami biegną w szeregu w kierunku drewnianej bramy, strażnik w mundurze stoi i krzyczy na więźniów, w tle budka strażnika, druty ogrodzenia obozowego, widać padający deszcz, napis nad ilustracją: "Auschwitz - Birkenau był tez obozem pracy. naziści chcieli, żeby więźniowie zapracowali się na śmierć.". Część trzecia ilustracji: pokój współcześnie, siedzą nastolatek i narratorka, nastolatek pyta: Praca? A musieli robić?", narratorka odpowiada: "Wykonywali każdą pracę. Budowali baraki, drogi , pracowali w fabryce."
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R4MEh0F99aLwJ
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R1PFP18EZMT3E
Ilustracja w trzech częściach. część pierwsza: Napis nad ilustracją "Dzień zaczynał się o czwartej rano", widok wnętrza baraku, więzień w pasiaku z pałką uderza w pryczę, na której leża więźniowie, napis w dymku: "Wstawać! Szybko, shneller,. Apel". Część druga: widok placu obozowego, więźniowie w deszczu stoją w grupach na baczność, wokół strażnicy niemieccy, napis nad ilustracja "Więźniów wpierw liczono. Często musieli tak stać godzinami". Część trzecia: trzech więźniów niesie na plecach drewniane nosidła wypełnione cegłami, napis nad ilustracją "Potem musieli iść do pracy. Bob i nasi ojcowie musieli dźwigać kamienie"., w dymkach dialog więźniów: "Synu, już nie mogę.", "Jeśli nie wytrzymasz to cię zamordują".
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
REZ86GJ2NX65A
Ilustracja w trzech częściach. Część pierwsza; trzech więźniów w pasiakach jeden leży, drugi klęczy, trzeci zamierza się pałką na klęczącego, w tle stoi strażnik w mundurze niemieckim, napis w dymku: "TY, TAM, do roboty.", napis nad ilustracją "Gdy Bob próbował komuś pomóc, był strasznie bity." część druga ilustracji: pokój współczesny nastolatek pyta narratorki: "A kim byli nadzorcy?", odpowiedź narratorki " Tez byli więźniami. Zmuszono ich do tej pracy". część trzecia ilustracji: wnętrze baraku, więźniowie jedzą niewielkie kromki chleba, napis w dymku "Nie ma więcej?", napis nad ilustracja: "Wszyscy ciągle byli głodni".
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R1BU4PN225522
Ilustracja w trzech częściach. część pierwsza: więźniowie w pasiakach stoją w kolejce, więzień przy kotle nalewa chochlą zupę kolejnemu więźniowi, nadzoruje to strażnik w mundurze, napis nad ilustracją: "Po południu dostawali zupę. Najczęściej była to lura z obierzynami ziemniaczanymi". część druga ilustracji; współczesny pokój, trzy osoby, dwie dorosłe kobiety i nastolatek, napis w dymku: "Większość umierała w ciągu trzech miesięcy.". Część trzecia ilustracji: noc, wnętrze baraku, na pryczy leży dwóch więźniów, napis w dymku "To jakiś koszmar".
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R191DGHM4ZFCG
Ilustracja w trzech częściach; dwie pierwsze części przedstawiają ludzi po wyładowaniu wagonów , ludzie stoją zbici w tłum, zdezorientowani, napis nad ilustracją: "Większość od razu zagazowano.". rzecia ilustracji; pokój współczesny, zdenerwowany nastolatek pyta: Nie doszło nigdy do buntu?", odpowiedź narratorki: "Doszło...".
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers,, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
RLLQNZGAGHB47
Ilustracja w trzech częściach. Cześć pierwsza: napis "Kilkuset więźniów podpaliło krematorium, ale byli bez szans", na ilustracji pali się krematorium, Strażnik w mundurze z pistoletem w dłoni krzyczy. część druga: napis: "Wszystkich uczestników buntu zamordowano.", na ilustracji więzień w pasiaku, za jego plecami strażnik w mundurze celuje z pistoletu w plecy więźnia na budynku otoczonego dymem. część trzecia ilustracji: strażnik w mundurze z psem na smyczy kroczy, więźniowie stoją w szeregu, w tle budka strażnika z cieniem karabinu maszynowego, nad ilustracja napis: Był to jeden z nielicznych buntów. Więźniowie byli zbyt wycieńczeni, aby podejmować jakieś akcje."
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R1ORB52QPABA5
Ilustracja w trzech częściach. Część pierwsza: napis nad ilustracją: "A poza tym był surowy nadzór. A ogrodzenie było pod prądem", na ilustracji więźniowie w pasiakach maszerują pod nadzorem więźnia w pasiaku, w tle druty ogrodzenia obozu, za drutami budka strażnika, w niej strażnik z karabinem. Część druga ilustracji: napis "Ale czasami udało się komuś zbiec.", na ilustracji rozmowa dwóch więźniów w pasiakach w tle grupa więźniów pędzona przez umundurowanych strażników, dialog więźniów w dymkach: "Co sie stało?", Ktoś uciekł z ich baraku. teraz wszyscy zostaną zamordowani". Część trzecia ilustracji: współczesny pokój, sylwetka kobiety - narratorki, mówi, napis w dymku: Zbiegli więźniowie, m.in. Rudolf Vrba, informowali rząd brytyjski i amerykański o Auschwitz. Nie przyniosło to oczekiwanych reakcji."
Poszukiwanie
Źródło: Eric Heuvel, Ruud van der Rol, Lies Schippers, tylko do użytku edukacyjnego na zpe.gov.pl.
R1PiikcqKzivO
Czarno‑białe zdjęcie przedstawia mur getta. Jest on wysoki i zbudowany z kamienia, ma u góry przyczepiony drut kolczasty. Za murem znajduje się wyasfaltowana ulica, po której poruszają się ludzie, dorożki konne, samochody, a po torach tramwaje. Po drugiej stronie ulicy znajduje się pałac. Składa się on z kolumn i portali na parterze, a na piętrze z balkonów i kolumnady. Ma płaski dach. Dalej widoczna jest zabudowa dzielnicy żydowskiej - liczne kilkupiętrowe kamienice.
Mur getta w Warszawie przy Pałacu Lubomirskich, widok z maja 1941 roku. Wyjaśnij, dlaczego getto od dzielnic aryjskich oddziela taki wysoki mur.
Źródło: Ludwig Knobloch, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
Pierwsze getto hitlerowcy założyli na ziemiach polskich. Powstało w październiku 1939 r. w Piotrkowie Trybunalskim w Generalnym Gubernatorstwie. Ogółem żydowskie dzielnice zamknięte powstały w niemal 600 polskich miastach. Panowały w nich fatalne warunki – choroby, głód i przeludnienie.
Największe getto w Generalnym Gubernatorstwie znajdowało się w Warszawie. Obszar oddzielony od reszty miasta murem miał powierzchnię 4 kmIndeks górny 22. Jesienią 1940 r. stłoczono tam 360 tys. osób. W styczniu 1941 r., po przewiezieniu Żydów z innych miejscowości, liczba jego mieszkańców wynosiła już 460 tys. W ciągu 20 miesięcy zmarło tam blisko 80 tys. osób. Na terenie Rzeszy największe getto Niemcy utworzyli w Łodzi, gdzie w 1940 r. zamknięto 200 tys. osób. Na zajętych przez Niemców terenach Rzeczypospolitej karano śmiercią zarówno Żydów opuszczających getto bez pozwolenia, jak i pomagających im Polaków. Po 1941 r. Niemcy stworzyli kilkanaście takich zamkniętych obszarów na Łotwie, Litwie, Białorusi i Ukrainie, a w 1944 r. również na Węgrzech. W czeskim mieście Terezin hitlerowcy założyli nawet getto pokazowe, które pozwalali wizytować delegacjom Międzynarodowego Czerwonego Krzyża. Warunki, jakie w nim panowały, były nieporównanie lepsze od tych, które istniały w pozostałych zamkniętych dzielnicach żydowskich.
Hitlerowcy zawłaszczali majątek żydowski, nazywając ten proceder aryzacją. W gettach wprowadzili przymus pracy, co pozwalało ludności żydowskiej łudzić się, że poczynaniami nazistów kieruje kalkulacja ekonomiczna.
R1DuwVidYhjmf
Zdjęcie przedstawia siedzące pod ścianą kamienicy dzieci. Jest ich dwoje - starsza dziewczynka i młodszy chłopiec. Ubrani są w poszarpane ubrania, ich głowy owinięte są chustami, spod których wystają czarne włosy. Przed nimi stoi metalowy kubek.
Głodujące dzieci w getcie warszawskim. Połowę zgonów w gettach stanowiły ofiary śmierci głodowej. Scharakteryzuj sytuację najmłodszych mieszkańców getta.
Źródło: Bundesarchiv, N 1576 Bild-00, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
RfQl9g0nIxOuq
Czarno‑białe zdjęcie przedstawia szewca żydowskiego przy pracy. Jest to starszy mężczyzna ubrany w płaszcz i czapkę na głowie. Na twarzy ma długi, siwy zarost. Pracuje w pozycji siedzącej - w lewej ręce ma but, w prawej młotek. Obok niego stoi drewniany stół, na którym leżą buty. Przed mężczyzną leżą gotowe pary butów, a z prawej strony maszyna do szycia obuwia.
Szewc żydowski przy pracy, 1941 rok. Zastanów się, które grupy społeczne miały największeszanse na przeżycie w zamkniętych dzielnicach.
Eksterminację Żydów nazywa się Holokaustem bądź zagładą (hebr. Szoah). Słowo „holokaust” po grecku oznacza całopalenie, ofiarę przeznaczoną bogom. Z oczywistych względów Żydzi nie używają więc tego terminu.
R18ozohyJ4YUG
Zdjęcie przedstawia pomnik ofiar Holokaustu w Berlinie. Składa się on z wielu prostopadłościanów różnej wielkości ułożonych nieregularnie obok siebie - niektóre sześcienne bloczki są wyższe, niektóre niższe.
Pomnik ofiar Holokaustu w Berlinie. Wytłumacz symbolikę pomnika.
Źródło: Metoc, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 2.5.
„Ostateczne rozwiązanie”
Po ataku Hitlera na ZSRS w czerwcu 1941 r. rozpoczął się kolejny etap eksterminacji ludności pochodzenia żydowskiego. W ślad za niemieckim wojskiem wkraczały jednostki Einsatzgruppen. Do największych zbrodni tej formacji należała rzeź 33 tys. kijowskich Żydów w Babim Jarze. Na terenach okupowanych hitlerowcy pozwalali miejscowej ludności bezkarnie zabijać żydowskich sąsiadów, niekiedy wręcz inspirowali pogromy.
Rf9sGIbU67cxI
Na zdjęciu przedstawione są tory kolejowe prowadzące do obozu Auschwitz‑Birkenau . Prowadzi do niego kilka równoległych torowisk. Łączą się one w jedno przed bramą wjazdową. Nad bramą znajduje się strażnica, na jej szczycie jest spadzisty dach. Po lewej i prawej stronie bramy znajdują się budynki obozu.
Tory kolejowe prowadzące do obozu Auschwitz‑Birkenau, 1945 rok. Zginęło w nim ok. 1 mln ludności żydowskiej.
Źródło: Stanislaw Mucha, Bundesarchiv, B 285 Bild-04413, Wikimedia Commons.
Rb635fzlK2mPz
Wykres pierścieniowy. Lista elementów:
Przeżyło; Udział procentowy: 10%
Zginęło; Udział procentowy: 90%
Wykres pierścieniowy. Lista elementów:
Przeżyło; Udział procentowy: 10%
Zginęło; Udział procentowy: 90%
Żydowski ruch oporu. Rozpacz wobec nieludzkiego terroru
R14fvOBpxN3jG
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem Żydowski ruch oporu.
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem Żydowski ruch oporu.
Żydowski ruch oporu. Źródło Zintegrowana Platforma Edukacyjna
Żydowski ruch oporu. Źródło Zintegrowana Platforma Edukacyjna
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem Żydowski ruch oporu.
Ćwiczenia
Ćwiczenie 1
ROUFMoR5i2FCF1
zadanie interaktywne
zadanie interaktywne
Źródło: Contentplus.pl sp. z o.o., licencja: CC BY 3.0.
Ćwiczenie 2
Dopasuj nazwy obozów koncentracyjnych do zaznaczonych miejsc na poniższej mapie.
R2M8791R3HVBZ
Mapa przedstawia ziemie polskie w okresie okupacji niemieckiej. na mapę należy nanieść nazwy czterech niemieckich obozów koncentracyjnych. Nazwy umieszczone zostały pod mapą; Sobibór, Majdanek, Aushwitz - Birkenau, Treblinka.
Mapa przedstawia ziemie polskie w okresie okupacji niemieckiej. na mapę należy nanieść nazwy czterech niemieckich obozów koncentracyjnych. Nazwy umieszczone zostały pod mapą; Sobibór, Majdanek, Aushwitz - Birkenau, Treblinka.
Ćwiczenie 2
R16FG9R9JA7VP
Wymyśl pytanie na kartkówkę związane z tematem materiału.
Jakie wydarzenie upamiętniają poniższe obiekty? Przedstaw ich symboliczne znaczenie.
R17V39SYpgrPL
Ilustracja
Źródło: Adrian Grycuk, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
RhzCkS9sRZofG
Ilustracja
Źródło: Mateusz Opasiński, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 4.0.
R1S1uI1oPBxR4
Ilustracja
Źródło: Adrian Grycuk, Wikimedia Commons, licencja: CC BY-SA 3.0.
RsegYrQW5gWFA
Twoja odpowiedź (Uzupełnij).
Czyj cytat znalazł się na muralu? Co postać na muralu trzyma w dłoni? Przypomnij sobie, jak żydowscy bojownicy uciekali z płonącego getta.
Na zdjęciu przedstawiono pomniki i mural upamiętniający powstanie w getcie warszawskim. Fotografia nr 1 przedstawia Pomnik Bohaterów Getta na warszawskim Muranowie, który oddaje cześć bojownikom powstania w getcie oraz zamordowanym przez Niemców cywilnym ofiarom. Fotografia nr 2 przedstawia jednego z przywódców powstania, Marka Edelmana oraz symbol powstania – żonkil, który Edelman składał pod pomnikiem Bohaterów Getta w każdą rocznicę. Fotografia nr 3 to pomnik upamiętniający ostatnich żydowskich bojowników, którzy kanałem ewakuowali się z płonącego getta.
Ćwiczenie 3
R9Joqkzec6qrL
Wybierz jedno nowe słowo poznane podczas dzisiejszej lekcji i ułóż z nim zdanie.
Skorzystaj z informacji zawartych w środkach masowego przekazu i internecie.
np.: Pomnik Bohaterów Getta w Warszawie, akcja Żonkile przeprowadzana corocznie w celu upamiętnienia powstania w getcie warszawskim, pomnik upamiętniający ostatnich żydowskich bojowników powstania w getcie warszwskim.
Słownik
getto
getto
(wł. ghetto) odizolowana część miasta, zamieszkana przez określoną mniejszość, np. narodową, etniczną, religijną; w państwach okupowanych przez III Rzeszę naziści tworzyli zamknięte, otoczone murami i strzeżone getta, w których przymusowo osiedlano ludność żydowską z danego terenu
szmuglować
szmuglować
przemycać, nielegalnie przewozić przez jakąś granicę towary lub przeprowadzać przez nią ludzi
eksterminacja
eksterminacja
(z łac. exterminatio – wyniszczenie) zbrodnicza polityka zmierzająca do wytępienia określonych grup ludności z powodu ich przynależności do innej rasy, religii lub narodowości
obóz koncentracyjny
obóz koncentracyjny
odizolowane miejsce przetrzymywania znacznej liczby osób bez wyroku sądowego, które uznano za niepożądane lub niewygodne dla władz. Miał służyć izolacji, niewolniczej pracy i eksterminacji osób tam przebywających
obóz pracy przymusowej
obóz pracy przymusowej
podczas II wojny światowej Niemcy zakładali obozy (tzw. lagry), w których więźniowie zmuszani byli do wykonywania pracy na przykład w przemyśle zbrojeniowym, kamieniołomach i kopalniach. Obozy te często powiązane były z dużymi przedsiębiorstwami produkcyjnymi a także funkcjonowały w obrębie dużych obozów koncentracyjnych
obóz zagłady
obóz zagłady
obóz zbudowany w celu prowadzenia masowej eksterminacji ludności
ostateczne rozwiązanie
ostateczne rozwiązanie
właściwie: ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej (Endlösung der Judenfrage); tak nazywano nazistowski plan zagłady europejskich Żydów przedstawiony na konferencji w Wannsee 20 stycznia 1942 r.; podjęto na niej decyzje dotyczące szczegółów technicznych operacji
getto warszawskie
getto warszawskie
odizolowana część miasta, w której władze niemieckie zamknęły żydowską społeczność Warszawy; utworzone 2 października 1940, a zamknięte i odizolowane od reszty miasta 16 listopada 1940. Było największym gettem w Generalnym Gubernatorstwie i całej okupowanej Europie. W kwietniu 1941 w obrębie murów „dzielnicy żydowskiej” znajdowało się ok. 450 tys. osób
Holokaust
Holokaust
(z łac. holocaustum – całopalenie, ofiara całopalna, od gr. holos kaustos – spalony w całości) ludobójstwo ok. 6 mln europejskich Żydów dokonane w czasie II wojny światowej przez III Rzeszę Niemiecką i wspierane w różnym stopniu przez uzależnione od niej państwa sojusznicze
Żydowska Organizacja Bojowa (ŻOB)
Żydowska Organizacja Bojowa (ŻOB)
organizacja konspiracyjna powołana do życia 28 lipca 1942 r. w warszawskim getcie, działała również w kilku większych miastach (np. Kraków, Częstochowa); skupiała żydowskie środowiska lewicowe i robotnicze; najbardziej znana spośród formacji żydowskiego ruchu oporu podczas II wojny światowej
Żydowski Związek Wojskowy (ŻZW)
Żydowski Związek Wojskowy (ŻZW)
formacja zbrojna utworzona po Wielkiej Akcji Likwidacyjnej w 1942 roku, składająca się z kilku grup: członków organizacji „Świt”, działającej od listopada 1939 roku, skupiającej żołnierzy WP pochodzenia żydowskiego, członków syjonistyczno – nacjonalistycznej organizacji Betar i osób, które nie weszły w skład ŻOBu (tragarzy, szmuglerów)