Dlaczego Jadwiga poślubiła Jagiełłę?
Podczas polowania jesienią 1370 r. Kazimierz Wielki spadł z konia. Na skutek złamanej nogi do organizmu wdarła się gorączka. Król zlekceważył zalecenia lekarzy, przez co choroba nie ustąpiła i Kazimierz zmarł nie zostawiając męskiego potomka.
opowiadać o panowaniu AndegawenówAndegawenów w Polsce;
wyjaśniać dlaczego królowa Jadwiga poślubiła władcę Litwy Jagiełłę.
Kto przejął władzę po Kazimierzu Wielkim?
Bliskim krewnym Kazimierza Wielkiego był władca Węgier Ludwik Andegaweński. Był on synem siostry Kazimierza Elżbiety Łokietkówny i Karola Roberta Andegweńskiego.
Pomysł na przejęcie tronu polskiego przez Andegawenów pojawił się po raz pierwszy w 1327 r., ze względu na chorobę syna Władysława Łokietka, Kazimierza. Wtedy to zaproponowano, by władzę na skutek ewentualnej śmierci Kazimierza objął Ludwik, syn Elżbiety Łokietkówny i jednocześnie wnuk polskiego króla.
Wielokrotnie Kazimierz Wielki zapewniał swojego siostrzeńca o podtrzymaniu układu w razie braku męskiego potomka. Również przedstawiciele rycerstwa i możnowładcówmożnowładców małopolskich, na mocy układu w Budzie z 1355 r., uznali Ludwika jako następcę tronu polskiego w razie bezpotomnej śmierci Kazimierza Wielkiego. W ten sposób w 1370 r. królem Polski został Ludwik Andegaweński, którego w naszym kraju nazywamy Węgierskim.
W jaki sposób Jadwiga została królem Polski?
Najpoważniejszym problemem dla Ludwika Węgierskiego w Polsce była kwestia zapewnienia sukcesjisukcesji jego rodu. Ze wszystkich jego dzieci, które przyszły na świat każde okazało się być córką a dziedziczeniedziedziczenie polskiego tronu leżało po stronie męskich przedstawicieli rodu. Z tego powodu król zaczął działać, aby na tronie polskim po jego śmierci panowała jedna z księżniczek. W 1374 r., podczas zjazdu w Koszycach przedstawiciele polskiego możnowładztwa zgodzili się uznać jedną z córek w zamian za przywilej królewski.
Przywilej koszycki - fragmentyW imię Pańskie. Amen. […] my, Ludwik, z bożej łaski, węgierski, polski, dalmacki itd. król, chcemy, aby doszło do wiadomości wszystkich, tak obecnych, jak i przyszłych, że:
5. Ponieważ zaś rzeczona szlachta nasza w szczególnej swej do nas miłości przyjęła – jak się rzekło – i potomstwo nasze żeńskie, tak samo jak męskie, sobie za księcia i pana – przeto, wynagradzając szczególna łaską naszą zasługi, […] zwalniamy i wyjmujemy od składania wszelkich danin, podatków i opłat, tak ogólnych, jak i szczególnych, jakimkolwiek mianem by się zwały, wszystkie miasta, grody, posiadłości, miasteczka i wsie, mieszkańców wsi całego Królestwa Polskiego, należących do panów i wszystkiej szlachty - oraz chcemy, aby byli zwolnieni, oswobodzeni i wyjęci od wszelkich posług, robót, ciężarów i dostaw, tyczących się ludzi, jak i rzeczy.
6. Chcemy zadowolić się tym tylko, aby corocznie na św. Marcina wyznawcę [11 listopada] nam i następcom naszym na znak najwyższego panowania i uznania korony Królestwa Polskiego płacono po dwa grosze zwykłej monety, w Królestwie obieg mającej, których czterdzieści osiem idzie na grzywnę polską, z każdego osiadłego i dzierżonego łanu lub jego części.
7. Zastrzegamy, iż jeśliby skądkolwiek nastąpił na Królestwo najazd nieprzyjacielski wtedy szlachta koronna ma przybiec z cala swoja siłą ku odwróceniu jego grozy.
8. Jeśli podczas panowania naszego lub następców naszych potrzeba nam będzie wyruszyć na wyprawę poza granice Królestwa Polskiego i jeśli szlachcie polskiej w naszej obecności lub bez nas z jakimkolwiek nieprzyjaciółmi w tej wyprawie przyjdzie bitwę stoczyć lub mieć spotkanie, w którym niektórzy będą do niewoli wzięci poniosą większe lub mniejsze szkody w rzeczach lub osobach, wtedy im wypłacimy całkowite odszkodowanie.
11. Jeśli zaś zechcemy i radą, i zezwoleniem panów dla obrony i pożytku tego Królestwa wznieść nowy zamek, wtedy ciż panowie w budowie jego pomagać nam mają
12. Obiecujemy, iż takich urzędów i dostojeństw, jak: województwa, kasztelanie ,sędziostwa, podkomorstwa itp., które zwykle dożywotnio są udzielane, żadnym obcokrajowcom i przybyszom nie będziemy dawali, lecz tylko ziemianom tych ziem Królestwa, w których owe dostojeństwa lub urzędy się opróżnią.
14. Nadto obiecujemy, ze żadnego pana, rycerza lub szlachcica lub kogo innego, jakiegokolwiek stanu będzie, postronnego przybysza, czyli cudzoziemca, starostą nie uczynimy, lecz tylko takiego, który w Koronie polskiej i z narodu polskiego się urodził, byleby nie pochodził z rodu książęcego.
18. Zastrzegamy, ze burgrabiowie czy rządcy tych zamków i ich ludzie będąc pozwani maja na równi z inną szlachta i innymi ludźmi Królestwa Polskiego stawać przed starostami, sędziami lub podsędkami Królestwa naszego i odpowiadać wobec tych, którzy się na nich skarżyć będą.
Na oczywiste wszystkiego powyższego świadectwo i moc wieczną niniejsze pismo nasze umocowaniem przywieszonej naszej pieczęci stwierdzić rozkazaliśmy. Działo się i dan w Koszycach dnia 17 miesiąca września roku Pańskiego 1374, panowania naszego roku trzydziestego trzeciego.
Źródło: Przywilej koszycki - fragmenty, [w:] J. Sawicki, Wybór tekstów źródłowych z historii państwa i prawa polskiego, Warszawa 1952.
Na drodze do objęcia władzy przez Jadwigę w Królestwie Polskim stało kilka przeszkód. Przede wszystkim Jadwiga w oczach matki była zbyt młoda – miała wówczas 8 lat – aby zostać wysłaną do Krakowa zaraz po śmierci ojca.
Drugim problemem dla polskich panów był narzeczony Jadwigi Wilhelm Habsburg. Wielu niechętnie spoglądało na ewentualną obecność przedstawiciela dynastii Habsburgów na tronie Królestwa Polskiego.
Zadeklarowanie oficjalnie narzeczeństwa pomiędzy dziećmi nie były w średniowieczu niczym szczególnym. Trwałe lub tymczasowe sojusze polityczne rody królewskie zawiązywały poprzez obietnicę ślubu w przyszłości. Było to istotne szczególnie w sytuacji braku męskiego potomka, aby władza po śmierci monarchy przeszła w ręce sojuszników. Inaczej taki związek mógł jednak zostać przed ślubem łatwo wypowiedziany i uznany za nieważny.
W końcu Jadwiga przybyła do Krakowa, gdzie została koronowana 16 października 1384 roku na króla Polski. W ten sposób otrzymała spadkobiercze prawospadkobiercze prawo do tronu polskiego oraz wszystkie prerogatywyprerogatywy władcy, włącznie z prowadzeniem własnej kancelarii i używania królewskiej pieczęci.
Stronnictwo panów małopolskich nie chciało dopuścić, aby kandydatura Wilhelma Habsburga doszła do skutku. Rzekomo, wedle słów Jana Długosza książę miał potajemnie przybyć do Krakowa i widywać się z Jadwigą w klasztorze franciszkanów. Ostatecznie Wilhelm został przepędzony ze stolicy Królestwa Polskiego mimo rozpaczy młodej królowej, którą opisuje kronikarz:
Jana Długosza Kroniki, czyli Roczniki sławnego Królestwa PolskiegoKsiążę Austrii Wilhelm, któremu król Węgier i Polski jeszcze za życia postanowił oddać za żonę swoją młodszą córkę Jadwigę […]niespodziewanie przybył do Krakowa […]. A ponieważ zarządzający zamkiem krakowskim […] zabronił bezwzględnie księciu austriackiemu wstępu na zamek krakowski, królowa Jadwiga raz po raz schodziła z zamku […] do klasztoru św. Franciszka w Krakowie i w refektarzu tegoż klasztoru pocieszała się tańcami ze wspomnianym księciem austriackim […] w momencie kiedy rozeszła się wiadomość, że książę litewski jedzie do Polski celem objęcia tronu krakowskiego […] staraniem i na rozkaz panów polskich bardzo niechętnych temu związkowi [Jadwigi z Wilhelmem – red.] usunięto go [Wilhelma – red] w haniebny i obraźliwy sposób, i wypędzono […] z zamku […] A królowa Jadwiga […] zamierzała zejść do niego do miasta. A kiedy staraniem i na rozkaz panów zastała bramy zamknięte, usiłowała je własnoręcznie wyważyć toporem […]. W końcu jednak, uległszy prośbom rycerza Dymitra z Goraja, zaniechała przedsięwzięcia.
Źródło: Jana Długosza Kroniki, czyli Roczniki sławnego Królestwa Polskiego, t. X (1370-1405), red. J. Garbacik, K. Pieradzka, Warszawa 2015, s. 245.
Na podstawie tekst źródłowego napisz imię i przydomek dostojnika, który powstrzymał Jadwigę, wedle słów kronikarza, przed ucieczką z zamku.
Kto został mężem Jadwigi?
Po koronacji Jadwigi rozpoczęto poszukiwania kandydata na małżonka królowej. Powstał wówczas plan wydania Jadwigi za ówczesnego władcę Litwy Jagiełłę. Taki związek doprowadziłby do sojuszu z Litwą. Dzięki niemu zakończyłby się konflikty z tym państwem oraz Polska zyskałaby cennego sojusznika w walce z Zakonem Krzyżackim.
Litwa w tamtym czasie była państwem pogańskim. Jagiełło, który miał poślubić Jadwigę obiecał przyjąć chrzest w obrządku katolickim, odebrać ziemię utracone przez Polaków oraz uwolnić polskich jeńców przebywających na Litwie. W myśl tych deklaracji Jagiełło przybył do Krakowa w 1386 roku, został ochrzczony i przyjął imię Władysław. Poślubił Jadwigę i został koronowany na króla Polski.
W dniu ślubu Jadwiga miała ledwie 12 lat a jej mąż był od niej dużo starszy. Mimo różnicy wieku związek Jadwigi z Jagiełłą uznaje się za udany. Zaraz po koronacji para królewska wyruszyła na Litwę, aby uczestniczyć w procesie chrystianizacji tego kraju.
Wyjaśnij, dlaczego Jadwiga trzyma w ręku krzyż oraz co artysta chciał w ten sposób przedstawić.
Na podstawie opisu powyższego zdjęcia wyjaśnij, dlaczego Jadwiga trzyma w ręku krzyż oraz co artysta chciał w ten sposób przedstawić.
W 1399 r. rozeszła się po królestwie wieść, że królowa spodziewa się dziecka. Ojcem chrzestnym miał zostać ówczesny papież Bonifacy IX. Urodzona w lipcu córka otrzymała na chrzcie imię Elżbieta Bonifacja, jednak zaraz po urodzeniu zmarła. Kilka dni później w zmarła 25 – letnia Jadwiga. Tak zakończyło się krótkie, trwające niespełna 30 lat, panowanie dynastii Andegawenów na tronie polskim. Otworzyło ono jednak drogę do sukcesji tronu polskiego nowej dynastii - Jagiellonów.
Podsumowanie
Rządy Andegawenów w Polsce wiążą się z panowaniem Ludwika Węgierskiego i Jadwigi Andegaweńskiej. Młodziutka królowa Polski została wydana za władcę Litwy, którym był Jagiełło. W ten sposób powstał sojusz polsko‑litewski przeciwko krzyżakom.
Słownik
dynastia wywodząca się z Andegawenii, krainy historycznej we Francji, która rządziła między innymi na Węgrzech i w Polsce
przejmować coś po rodzicach albo przodkach; otrzymać coś w spadku
w dawnej Polsce: członek możnego rodu, mający wpływ na rządy kraju
przywilej, uprawnienie, pierwszeństwo związane z zajmowanym stanowiskiem lub wykonywaną funkcją
dziedziczony majątek
prawo dziedziczenia tronu, jego następstwo