28. Partie polityczne w parlamencie Rzeczypospolitej Polskiej: definicje, finansowanie, instytucjonalizacja
R8US56GTP2JTX
Zdjęcie przedstawia mężczyznę w niebieskim garniturze. W rękach trzyma tablet. Nad ekranem tabletu unoszą się sześciokątne plastry z ikonkami.
Zdjęcie przedstawia mężczyznę w niebieskim garniturze. W rękach trzyma tablet. Nad ekranem tabletu unoszą się sześciokątne plastry z ikonkami.
Rzeczpospolita Polska - organizacja i funkcjonowanie
Źródło: domena publiczna.
Źródła dochodów budżetu państwa i kierunki wydatków
Twoje cele
Scharakteryzujesz procedurę uchwalania budżetu państwa i zasady dotyczące jego tworzenia.
Wskażesz organy odpowiedzialne za poszczególne etapy uchwalania budżetu i scharakteryzujesz ich rolę.
Przeanalizujesz strukturę dochodów i wydatków budżetowych.
Skąd państwo bierze pieniądze i na co je naprawdę wydaje? To Pytania, które pojawiają się częściej, niż mogłoby się wydawać, a odpowiedzi na nie odsłaniają mechanizm działania współczesnego państwa. Dochody i wydatki budżetu to nie tylko tabelki i wykresy - to zestaw decyzji, które pokazują, jakie cele państwo stawia sobie na pierwszym miejscu i jak zamierza je realizować. Zrozumienie skąd biorą się środki publiczne i w jaki sposób są wykorzystywane, pozwala lepiej dostrzec, jak pieniądz publiczny wpływa na funkcjonowanie państwa i codzienne życie jego obywateli.
Budżet państwa
Dokument, w którym zatwierdzono rozpisane dochody i wydatki związane z finansami publicznymi, nosi nazwę Ustawy budżetowej, a potocznie zwany jest budżetem państwa. Ze względu na wyjątkowy charakter tej ustawy jej uchwalenie następuje w wyniku szczegółowej, wieloetapowej procedury. Nieuchwalenie ustawy w odpowiednim terminie może skłonić Prezydenta RP do skrócenia kadencji sejmu.
Budżet państwa obejmuje wszystkie dochody i wydatki na konkretny rok budżetowy trwający od 1 stycznia do 31 grudnia. Jest też jedynym tego typu dokumentem obejmującym całość finansów państwa. Jest obowiązkowo przedstawiany opinii publicznej, dzięki czemu społeczeństwo może kontrolować jego wykonywanie. Ponadto nie powinien być w trakcie roku zmieniany ani wydatki nie powinny przekraczać dochodów. Jednak zdarza się, że np. z powodu klęsk żywiołowych, jest nowelizowany w trakcie roku. Często też nie przestrzega się ostatniej przytoczonej zasady – zrównoważenia budżetu. W wielu państwach, m.in. w Polsce, latami wydatki przekraczają dochody, a tzw. dziura budżetowa jest łatana pożyczkami zagranicznymi i emisją papierów wartościowych dłużnych (obligacji skarbowych).
Procedura uchwalania budżetu
Procedurę uchwalania budżetu państwa rozpoczyna projekt przygotowany przez Radę Ministrów, która ma w tej sprawie monopol inicjatywy ustawodawczej. Oprócz sejmu i Rady Ministrów w procedurze budżetowej uczestniczą również Senat i Prezydent RP. Ustawa budżetowa uchwalana jest w ściśle określonych terminach dotyczących momentu dokonania inicjatywy oraz czasu, jaki na prace nad ustawą mają poszczególne zaangażowane w procedurę organy władzy. Nieuchwalenie ustawy budżetowej w wyznaczonym terminie może przynieść ważkie konsekwencje – Prezydent RP może nawet zdecydować w takich okolicznościach o skróceniu kadencji sejmu.
Ustawa budżetowa jest uchwalana na rok, jednak w wyjątkowych przypadkach dochody i wydatki budżetu państwa w okresie krótszym niż rok można określić w ustawie o prowizorium budżetowym.
Wykonaniem ustawy budżetowej, czyli dysponowaniem środkami budżetowymi zgodnie z określonymi w ustawie warunkami, zajmuje się Rada Ministrów. Rząd nie może przekroczyć wysokości deficytu określonego w ustawie budżetowej. W ciągu pięciu miesięcy od zakończenia roku budżetowego Rada Ministrów przedkłada sejmowi sprawozdanie z wykonania ustawy budżetowej oraz informację o aktualnym stanie zadłużenia państwa. Po rozpatrzeniu tego sprawozdania i po zapoznaniu się z opinią Najwyższej Izby Kontroli sejm dokonuje oceny wykonania budżetu pod kątem zachowania dyscypliny budżetowej i w ciągu 90 dni od dnia przedłożenia sprawozdania podejmuje uchwałę o udzieleniu lub odmowie udzielenia Radzie Ministrów absolutorium z wykonania budżetu państwa. Udzielanie absolutorium jest jedną z form kontrolnej funkcji, jaką sejm sprawuje względem rządu. Nieudzielenie przez sejm absolutorium dla Rady Ministrów może skutkować dymisją rządu. Konstytucja nie przewiduje automatycznej dymisji Rady Ministrów w razie nieudzielenia absolutorium.
Zasady tworzenia budżetu państwa
Rc21nF4osRgaO
Zasada jedności formalnej mówi o potrzebie objęcia w jednym akcie prawnym dochodów i wydatków budżetowych, Zasada jedności materialnej zgodnie z nią nie powinno się wiązać określonych dochodów budżetowych z konkretnymi zadaniami finansowanymi z budżetu, Zasada jawności sprowadza się do postulatu, by społeczeństwo było informowane o pracach nad ustawą budżetową i przebiegiem realizacji budżetu, Zasada przejrzystości wskazuje na potrzebę prezentacji finansów publicznych w układzie przejrzystym, czytelnym, aby widoczny był ściśle określony podział zadań i kompetencji, Zasada zupełności (powszechności) postuluje włączenie do budżetu wszystkich dochodów i wydatków państwa w pełnych kwotach, czyli finansowanie wszystkich jednostek sektora finansów publicznych metodą brutto, Zasada roczności wymaga, by budżet był opracowywany i uchwalany na jeden rok (nie musi być to rok kalendarzowy, jednak w Polsce budżet obejmuje okres od 1 stycznia do 31 grudnia), Zasada równowagi oznacza konieczność dopasowania dochodów i wydatków tak, by kwota planowanych wydatków nie była większa od kwoty oczekiwanych dochodów
Zasada jedności formalnej mówi o potrzebie objęcia w jednym akcie prawnym dochodów i wydatków budżetowych, Zasada jedności materialnej zgodnie z nią nie powinno się wiązać określonych dochodów budżetowych z konkretnymi zadaniami finansowanymi z budżetu, Zasada jawności sprowadza się do postulatu, by społeczeństwo było informowane o pracach nad ustawą budżetową i przebiegiem realizacji budżetu, Zasada przejrzystości wskazuje na potrzebę prezentacji finansów publicznych w układzie przejrzystym, czytelnym, aby widoczny był ściśle określony podział zadań i kompetencji, Zasada zupełności (powszechności) postuluje włączenie do budżetu wszystkich dochodów i wydatków państwa w pełnych kwotach, czyli finansowanie wszystkich jednostek sektora finansów publicznych metodą brutto, Zasada roczności wymaga, by budżet był opracowywany i uchwalany na jeden rok (nie musi być to rok kalendarzowy, jednak w Polsce budżet obejmuje okres od 1 stycznia do 31 grudnia), Zasada równowagi oznacza konieczność dopasowania dochodów i wydatków tak, by kwota planowanych wydatków nie była większa od kwoty oczekiwanych dochodów
R1CCFQEQN10t22
Ćwiczenie 1
Dopasuj zasadę tworzenia budżetu państwa do jej opisu. zasada jedności formalnej Możliwe odpowiedzi: 1. Określone wydatki budżetowe nie powinny być bezpośrednio powiązane z konkretnymi dochodami do budżetu państwa., 2. Budżet opracowuje się na jeden rok., 3. Społeczeństwo powinno być informowane o pracach nad ustawą budżetową i o przebiegu jego realizacji., 4. Budżet powinien uwzględniać wszystkie dochody i wydatki państwa w pełnych kwotach, tj. kwotach brutto., 5. Finanse publiczne należy przedstawiać w czytelnym układzie, jednoznacznie prezentującym podział zadań i sposób ich finansowania., 6. Wszystkie dochody i wydatki budżetowe powinny znaleźć się w jednym akcie prawnym., 7. Wydatki budżetowe należy planować tak, by możliwe było ich pokrycie z oczekiwanych dochodów. zasada jedności materialnej Możliwe odpowiedzi: 1. Określone wydatki budżetowe nie powinny być bezpośrednio powiązane z konkretnymi dochodami do budżetu państwa., 2. Budżet opracowuje się na jeden rok., 3. Społeczeństwo powinno być informowane o pracach nad ustawą budżetową i o przebiegu jego realizacji., 4. Budżet powinien uwzględniać wszystkie dochody i wydatki państwa w pełnych kwotach, tj. kwotach brutto., 5. Finanse publiczne należy przedstawiać w czytelnym układzie, jednoznacznie prezentującym podział zadań i sposób ich finansowania., 6. Wszystkie dochody i wydatki budżetowe powinny znaleźć się w jednym akcie prawnym., 7. Wydatki budżetowe należy planować tak, by możliwe było ich pokrycie z oczekiwanych dochodów. zasada jawności Możliwe odpowiedzi: 1. Określone wydatki budżetowe nie powinny być bezpośrednio powiązane z konkretnymi dochodami do budżetu państwa., 2. Budżet opracowuje się na jeden rok., 3. Społeczeństwo powinno być informowane o pracach nad ustawą budżetową i o przebiegu jego realizacji., 4. Budżet powinien uwzględniać wszystkie dochody i wydatki państwa w pełnych kwotach, tj. kwotach brutto., 5. Finanse publiczne należy przedstawiać w czytelnym układzie, jednoznacznie prezentującym podział zadań i sposób ich finansowania., 6. Wszystkie dochody i wydatki budżetowe powinny znaleźć się w jednym akcie prawnym., 7. Wydatki budżetowe należy planować tak, by możliwe było ich pokrycie z oczekiwanych dochodów. zasada przejrzystości Możliwe odpowiedzi: 1. Określone wydatki budżetowe nie powinny być bezpośrednio powiązane z konkretnymi dochodami do budżetu państwa., 2. Budżet opracowuje się na jeden rok., 3. Społeczeństwo powinno być informowane o pracach nad ustawą budżetową i o przebiegu jego realizacji., 4. Budżet powinien uwzględniać wszystkie dochody i wydatki państwa w pełnych kwotach, tj. kwotach brutto., 5. Finanse publiczne należy przedstawiać w czytelnym układzie, jednoznacznie prezentującym podział zadań i sposób ich finansowania., 6. Wszystkie dochody i wydatki budżetowe powinny znaleźć się w jednym akcie prawnym., 7. Wydatki budżetowe należy planować tak, by możliwe było ich pokrycie z oczekiwanych dochodów. zasada zupełności Możliwe odpowiedzi: 1. Określone wydatki budżetowe nie powinny być bezpośrednio powiązane z konkretnymi dochodami do budżetu państwa., 2. Budżet opracowuje się na jeden rok., 3. Społeczeństwo powinno być informowane o pracach nad ustawą budżetową i o przebiegu jego realizacji., 4. Budżet powinien uwzględniać wszystkie dochody i wydatki państwa w pełnych kwotach, tj. kwotach brutto., 5. Finanse publiczne należy przedstawiać w czytelnym układzie, jednoznacznie prezentującym podział zadań i sposób ich finansowania., 6. Wszystkie dochody i wydatki budżetowe powinny znaleźć się w jednym akcie prawnym., 7. Wydatki budżetowe należy planować tak, by możliwe było ich pokrycie z oczekiwanych dochodów. zasada roczności Możliwe odpowiedzi: 1. Określone wydatki budżetowe nie powinny być bezpośrednio powiązane z konkretnymi dochodami do budżetu państwa., 2. Budżet opracowuje się na jeden rok., 3. Społeczeństwo powinno być informowane o pracach nad ustawą budżetową i o przebiegu jego realizacji., 4. Budżet powinien uwzględniać wszystkie dochody i wydatki państwa w pełnych kwotach, tj. kwotach brutto., 5. Finanse publiczne należy przedstawiać w czytelnym układzie, jednoznacznie prezentującym podział zadań i sposób ich finansowania., 6. Wszystkie dochody i wydatki budżetowe powinny znaleźć się w jednym akcie prawnym., 7. Wydatki budżetowe należy planować tak, by możliwe było ich pokrycie z oczekiwanych dochodów. zasada równowagi Możliwe odpowiedzi: 1. Określone wydatki budżetowe nie powinny być bezpośrednio powiązane z konkretnymi dochodami do budżetu państwa., 2. Budżet opracowuje się na jeden rok., 3. Społeczeństwo powinno być informowane o pracach nad ustawą budżetową i o przebiegu jego realizacji., 4. Budżet powinien uwzględniać wszystkie dochody i wydatki państwa w pełnych kwotach, tj. kwotach brutto., 5. Finanse publiczne należy przedstawiać w czytelnym układzie, jednoznacznie prezentującym podział zadań i sposób ich finansowania., 6. Wszystkie dochody i wydatki budżetowe powinny znaleźć się w jednym akcie prawnym., 7. Wydatki budżetowe należy planować tak, by możliwe było ich pokrycie z oczekiwanych dochodów.
Dopasuj zasadę tworzenia budżetu państwa do jej opisu. zasada jedności formalnej Możliwe odpowiedzi: 1. Określone wydatki budżetowe nie powinny być bezpośrednio powiązane z konkretnymi dochodami do budżetu państwa., 2. Budżet opracowuje się na jeden rok., 3. Społeczeństwo powinno być informowane o pracach nad ustawą budżetową i o przebiegu jego realizacji., 4. Budżet powinien uwzględniać wszystkie dochody i wydatki państwa w pełnych kwotach, tj. kwotach brutto., 5. Finanse publiczne należy przedstawiać w czytelnym układzie, jednoznacznie prezentującym podział zadań i sposób ich finansowania., 6. Wszystkie dochody i wydatki budżetowe powinny znaleźć się w jednym akcie prawnym., 7. Wydatki budżetowe należy planować tak, by możliwe było ich pokrycie z oczekiwanych dochodów. zasada jedności materialnej Możliwe odpowiedzi: 1. Określone wydatki budżetowe nie powinny być bezpośrednio powiązane z konkretnymi dochodami do budżetu państwa., 2. Budżet opracowuje się na jeden rok., 3. Społeczeństwo powinno być informowane o pracach nad ustawą budżetową i o przebiegu jego realizacji., 4. Budżet powinien uwzględniać wszystkie dochody i wydatki państwa w pełnych kwotach, tj. kwotach brutto., 5. Finanse publiczne należy przedstawiać w czytelnym układzie, jednoznacznie prezentującym podział zadań i sposób ich finansowania., 6. Wszystkie dochody i wydatki budżetowe powinny znaleźć się w jednym akcie prawnym., 7. Wydatki budżetowe należy planować tak, by możliwe było ich pokrycie z oczekiwanych dochodów. zasada jawności Możliwe odpowiedzi: 1. Określone wydatki budżetowe nie powinny być bezpośrednio powiązane z konkretnymi dochodami do budżetu państwa., 2. Budżet opracowuje się na jeden rok., 3. Społeczeństwo powinno być informowane o pracach nad ustawą budżetową i o przebiegu jego realizacji., 4. Budżet powinien uwzględniać wszystkie dochody i wydatki państwa w pełnych kwotach, tj. kwotach brutto., 5. Finanse publiczne należy przedstawiać w czytelnym układzie, jednoznacznie prezentującym podział zadań i sposób ich finansowania., 6. Wszystkie dochody i wydatki budżetowe powinny znaleźć się w jednym akcie prawnym., 7. Wydatki budżetowe należy planować tak, by możliwe było ich pokrycie z oczekiwanych dochodów. zasada przejrzystości Możliwe odpowiedzi: 1. Określone wydatki budżetowe nie powinny być bezpośrednio powiązane z konkretnymi dochodami do budżetu państwa., 2. Budżet opracowuje się na jeden rok., 3. Społeczeństwo powinno być informowane o pracach nad ustawą budżetową i o przebiegu jego realizacji., 4. Budżet powinien uwzględniać wszystkie dochody i wydatki państwa w pełnych kwotach, tj. kwotach brutto., 5. Finanse publiczne należy przedstawiać w czytelnym układzie, jednoznacznie prezentującym podział zadań i sposób ich finansowania., 6. Wszystkie dochody i wydatki budżetowe powinny znaleźć się w jednym akcie prawnym., 7. Wydatki budżetowe należy planować tak, by możliwe było ich pokrycie z oczekiwanych dochodów. zasada zupełności Możliwe odpowiedzi: 1. Określone wydatki budżetowe nie powinny być bezpośrednio powiązane z konkretnymi dochodami do budżetu państwa., 2. Budżet opracowuje się na jeden rok., 3. Społeczeństwo powinno być informowane o pracach nad ustawą budżetową i o przebiegu jego realizacji., 4. Budżet powinien uwzględniać wszystkie dochody i wydatki państwa w pełnych kwotach, tj. kwotach brutto., 5. Finanse publiczne należy przedstawiać w czytelnym układzie, jednoznacznie prezentującym podział zadań i sposób ich finansowania., 6. Wszystkie dochody i wydatki budżetowe powinny znaleźć się w jednym akcie prawnym., 7. Wydatki budżetowe należy planować tak, by możliwe było ich pokrycie z oczekiwanych dochodów. zasada roczności Możliwe odpowiedzi: 1. Określone wydatki budżetowe nie powinny być bezpośrednio powiązane z konkretnymi dochodami do budżetu państwa., 2. Budżet opracowuje się na jeden rok., 3. Społeczeństwo powinno być informowane o pracach nad ustawą budżetową i o przebiegu jego realizacji., 4. Budżet powinien uwzględniać wszystkie dochody i wydatki państwa w pełnych kwotach, tj. kwotach brutto., 5. Finanse publiczne należy przedstawiać w czytelnym układzie, jednoznacznie prezentującym podział zadań i sposób ich finansowania., 6. Wszystkie dochody i wydatki budżetowe powinny znaleźć się w jednym akcie prawnym., 7. Wydatki budżetowe należy planować tak, by możliwe było ich pokrycie z oczekiwanych dochodów. zasada równowagi Możliwe odpowiedzi: 1. Określone wydatki budżetowe nie powinny być bezpośrednio powiązane z konkretnymi dochodami do budżetu państwa., 2. Budżet opracowuje się na jeden rok., 3. Społeczeństwo powinno być informowane o pracach nad ustawą budżetową i o przebiegu jego realizacji., 4. Budżet powinien uwzględniać wszystkie dochody i wydatki państwa w pełnych kwotach, tj. kwotach brutto., 5. Finanse publiczne należy przedstawiać w czytelnym układzie, jednoznacznie prezentującym podział zadań i sposób ich finansowania., 6. Wszystkie dochody i wydatki budżetowe powinny znaleźć się w jednym akcie prawnym., 7. Wydatki budżetowe należy planować tak, by możliwe było ich pokrycie z oczekiwanych dochodów.
21
Ćwiczenie 2
Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj ćwiczenie.
1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Art. 220
Zwiększenie wydatków lub ograniczenie dochodów planowanych przez Radę Ministrów nie może powodować ustalenia przez Sejm większego deficytu budżetowego niż przewidziany w projekcie ustawy budżetowej.
CART64 Źródło: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., dostępny w internecie: sejm.gov.pl [dostęp 2.04.2021].
RrlOY2pUObUV0
Rozstrzygnięcie: (Wybierz: tak, nie)
Uzasadnienie: (Uzupełnij).
Przypomnij sobie, czego dotyczy zasada równowagi budżetowej.
Rozstrzygnięcie: nie. Uzasadnienie: W przytoczonym przepisie mowa jest o tym, że deficyt budżetowy ustalony przez sejm nie może być większy niż przewidziany w projekcie ustawy budżetowej przedstawionym przez Radę Ministrów, zasada równowagi budżetowej natomiast przewiduje, że deficyt budżetowy w ogóle nie powinien wystąpić.
2
Ćwiczenie 3
Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj ćwiczenie.
1
Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych
Art. 36
1. Minister Finansów podaje do publicznej wiadomości zbiorcze dane dotyczące: 1) ogółu operacji finansowych sektora finansów publicznych, obejmujące w szczególności dochody i wydatki, przychody i rozchody, zobowiązania i należności, gwarancje i poręczenia; 2) wykonania budżetu państwa za okresy miesięczne, w tym kwotę deficytu lub nadwyżki.
CART65 Źródło: Ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, dostępny w internecie: isap.sejm.gov.pl [dostęp 2.04.2021].
Pochodzenie dochodów budżetowych według ustawy o finansach publicznych
Dochody budżetu państwa tworzy zróżnicowany katalog wpływów publicznoprawnych i majątkowych, określony w ustawie o finansach publicznych. Obejmuje on zarówno daniny publiczne, jak i wpływy z działalności państwowych jednostek oraz mienia Skarbu Państwa.
Podstawowe źródła dochodów:
R1SK3R9T1SM3Z
Prezentacja.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Przeznaczenie wydatków budżetowych (wszelkich środków publicznych)
R1A13fzYOituK
Prezentacja.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Animacja prezentuje konstytucyjny tryb uchwalania ustawy budżetowej, dlatego warto zwrócić uwagę na to, które organy państwa uczestniczą w całym procesie, jakie mają kompetencje oraz w jakich terminach powinny działać. Istotne jest także dostrzeżenie, w jaki sposób przyjęte rozwiązania prawne mają chronić stabilność finansów publicznych i zapewniać odpowiedzialność rządu za wykonanie budżetu.
R13F6M6tDzMFH
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem Droga ustawy budżetowej.
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem Droga ustawy budżetowej.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Źródło: Englishsquare.pl sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Nagranie filmowe lekcji pod tytułem Droga ustawy budżetowej.
Polecenie 1
R9H9NCX4XM2SO
Zajmij stanowisko: czy twoim zdaniem prezydent powinien mieć prawo weta w stosunku do ustawy budżetowej? Swoje zdanie uzasadnij minimum dwoma argumentami. (Uzupełnij).
Polecenie 2
Oceń, jak konstytucyjne ograniczenia prac nad budżetem - monopol rządu na inicjatywę ustawodawczą i zakaz zwiększania deficytu przez sejm - wpływają na relacje między organami państwa. Podaj dwa argumenty.
RD5969719L4ME3
Ćwiczenie 4
Uzupełnij zdania, wpisując daty związane z procedurą budżetową. Rada Ministrów powinna przedłożyć sejmowi projekt ustawy budżetowej na 2022 rok najpóźniej do 1. 30 września 2021 roku, 2. 11 stycznia 2022 roku, 3. 7 lutego 2022 roku, 4. 31 stycznia 2022 roku. Jeśli uczyni to w tym właśnie dniu, uchwalona przez sejm ustawa budżetowa powinna najpóźniej 1. 30 września 2021 roku, 2. 11 stycznia 2022 roku, 3. 7 lutego 2022 roku, 4. 31 stycznia 2022 roku trafić do senatu, a 1. 30 września 2021 roku, 2. 11 stycznia 2022 roku, 3. 7 lutego 2022 roku, 4. 31 stycznia 2022 roku do Prezydenta RP do podpisu. Jeśli tak się stanie, najpóźniej 1. 30 września 2021 roku, 2. 11 stycznia 2022 roku, 3. 7 lutego 2022 roku, 4. 31 stycznia 2022 roku podpisaną przez Prezydenta RP ustawę będzie można już opublikować w Dzienniku Ustaw, o ile Prezydent RP nie zdecyduje się skierować ustawy budżetowej do Trybunału Konstytucyjnego.
Uzupełnij zdania, wpisując daty związane z procedurą budżetową. Rada Ministrów powinna przedłożyć sejmowi projekt ustawy budżetowej na 2022 rok najpóźniej do 1. 30 września 2021 roku, 2. 11 stycznia 2022 roku, 3. 7 lutego 2022 roku, 4. 31 stycznia 2022 roku. Jeśli uczyni to w tym właśnie dniu, uchwalona przez sejm ustawa budżetowa powinna najpóźniej 1. 30 września 2021 roku, 2. 11 stycznia 2022 roku, 3. 7 lutego 2022 roku, 4. 31 stycznia 2022 roku trafić do senatu, a 1. 30 września 2021 roku, 2. 11 stycznia 2022 roku, 3. 7 lutego 2022 roku, 4. 31 stycznia 2022 roku do Prezydenta RP do podpisu. Jeśli tak się stanie, najpóźniej 1. 30 września 2021 roku, 2. 11 stycznia 2022 roku, 3. 7 lutego 2022 roku, 4. 31 stycznia 2022 roku podpisaną przez Prezydenta RP ustawę będzie można już opublikować w Dzienniku Ustaw, o ile Prezydent RP nie zdecyduje się skierować ustawy budżetowej do Trybunału Konstytucyjnego.
21
Ćwiczenie 5
Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj ćwiczenie.
1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Art. 118
Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom, Senatowi, Prezydentowi Rzeczypospolitej i Radzie Ministrów.
Inicjatywa ustawodawcza przysługuje również grupie co najmniej 100 000 obywateli mających prawo wybierania do Sejmu. Tryb postępowania w tej sprawie określa ustawa. (…)
Art. 119
Sejm rozpatruje projekt ustawy w trzech czytaniach. (…)
Art. 120
Sejm uchwala ustawy zwykłą większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, chyba że Konstytucja przewiduje inną większość. W tym samym trybie Sejm podejmuje uchwały, jeżeli ustawa lub uchwała Sejmu nie stanowi inaczej.
Art. 121
Ustawę uchwaloną przez Sejm Marszałek Sejmu przekazuje Senatowi.
Senat w ciągu 30 dni od dnia przekazania ustawy może ją przyjąć bez zmian, uchwalić poprawki albo uchwalić odrzucenie jej w całości. Jeżeli Senat w ciągu 30 dni od dnia przekazania ustawy nie podejmie stosownej uchwały, ustawę uznaje się za uchwaloną w brzmieniu przyjętym przez Sejm.
Uchwałę Senatu odrzucającą ustawę albo poprawkę zaproponowaną w uchwale Senatu, uważa się za przyjętą, jeżeli Sejm nie odrzuci jej bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.
Art. 122
Po zakończeniu postępowania określonego w art. 121 Marszałek Sejmu przedstawia uchwaloną ustawę do podpisu Prezydentowi Rzeczypospolitej.
Prezydent Rzeczypospolitej podpisuje ustawę w ciągu 21 dni od dnia przedstawienia i zarządza jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
Przed podpisaniem ustawy Prezydent Rzeczypospolitej może wystąpić do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskiem w sprawie zgodności ustawy z Konstytucją. Prezydent Rzeczypospolitej nie może odmówić podpisania ustawy, którą Trybunał Konstytucyjny uznał za zgodną z Konstytucją.
Prezydent Rzeczypospolitej odmawia podpisania ustawy, którą Trybunał Konstytucyjny uznał za niezgodną z Konstytucją. (…)
Jeżeli Prezydent Rzeczypospolitej nie wystąpił z wnioskiem do Trybunału Konstytucyjnego w trybie ust. 3, może z umotywowanym wnioskiem przekazać ustawę Sejmowi do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym uchwaleniu ustawy przez Sejm większością 3/5 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów Prezydent Rzeczypospolitej w ciągu 7 dni podpisuje ustawę i zarządza jej ogłoszenie w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. W razie ponownego uchwalenia ustawy przez Sejm Prezydentowi Rzeczypospolitej nie przysługuje prawo wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego w trybie ust. 3. (…)
CART64 Źródło: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., dostępny w internecie: sejm.gov.pl [dostęp 2.04.2021].
R1eoG0GHcAd0B
Przeanalizuj przytoczone przepisy Konstytucji RP regulujące uchwalanie ustawy zwykłej i porównaj je z procesem legislacyjnym, jakim objęta jest ustawa budżetowa. Wskaż pięć różnic. (Uzupełnij).
Zwróć uwagę na podmioty inicjatywy ustawodawczej, terminy obowiązujące Senat i Prezydenta RP oraz zakres kompetencji Senatu i Prezydenta RP w odniesieniu do omawianych rodzajów ustaw.
Inicjatywa ustawodawcza w odniesieniu do ustawy budżetowej przysługuje wyłącznie Radzie Ministrów (nie przysługuje posłom, senatowi, Prezydentowi Rzeczypospolitej ani grupie 100 tys. obywateli).
Uchwałę w sprawie ustawy budżetowej senat podejmuje w ciągu 20 dni od dnia jej przekazania (a nie 30 dni, jak w przypadku ustawy zwykłej).
Senat nie ma możliwości podjęcia uchwały o odrzuceniu ustawy budżetowej w całości.
Prezydent RP podpisuje ustawę budżetową w ciągu 7 dni (a nie 21, jak w przypadku ustawy zwykłej).
Prezydent RP nie dysponuje prawem weta względem ustawy budżetowej (nie może przekazać ustawy budżetowej do ponownego rozpatrzenia przez sejm).
31
Ćwiczenie 6
Zapoznaj się z tekstem źródłowym i wykonaj ćwiczenie.
1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r.
Art. 225
Jeżeli w ciągu 4 miesięcy od dnia przedłożenia Sejmowi projektu ustawy budżetowej nie zostanie ona przedstawiona Prezydentowi Rzeczypospolitej do podpisu, Prezydent Rzeczypospolitej może w ciągu 14 dni zarządzić skrócenie kadencji Sejmu.
CART64 Źródło: Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r., dostępny w internecie: sejm.gov.pl [dostęp 2.04.2021].
Rozważ, czy Prezydent RP może w opisanej sytuacji zadecydować o nieskracaniu kadencji sejmu.
Rozstrzygnięcie: fakultatywny. Uzasadnienie: Prezydent RP może, ale nie musi, skracać kadencji sejmu w przypadku nieuchwalenia ustawy budżetowej w przewidzianym w przytoczonym przepisie terminie.
Podsumowanie
Budżet państwa to coroczny test sprawności instytucji publicznych i jasny sygnał, jakie działania państwo uznaje za priorytetowe. Zestawienie kierunków wydatków pokazuje, w jakim stopniu państwo inwestuje w bezpieczeństwo, edukację, ochronę zdrowia, infrastrukturę czy politykę społeczną - oraz jak równoważy te potrzeby z obowiązkiem utrzymania. stabilności finansów publicznych. Analiza struktury wydatków pozwala dostrzec, jak decyzje prawne i polityczne przekładają się na konkretne alokacje środków i jak państwo reaguje. na bieżące wyzwania gospodarcze. To właśnie w budżecie najlepiej widać, jak prawo finansowe działa w praktyce i jakie konsekwencje mają podejmowane przez władze decyzje fiskalne.
Słownik
dotacja
dotacja
podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa przeznaczone na finansowanie lub dofinansowanie realizacji określonych zadań publicznych, np. dotacja celowa z budżetu państwa na zakup podręczników i materiałów edukacyjnych
subwencja
subwencja
świadczenia publicznoprawne państwa na rzecz innych podmiotów publicznych o charakterze bezzwrotnym, ogólnym, bezwarunkowym i nieodpłatnym, np. subwencja oświatowa (środki przekazywane jednostkom samorządu terytorialnego z budżetu państwa na finansowanie prowadzenia szkół na terenie danej jednostki samorządu)
Skarb Państwa
Skarb Państwa
osoba prawna, która w stosunkach cywilnoprawnych jest podmiotem praw i obowiązków, które dotyczą mienia państwowego nienależącego do innych państwowych osób prawnych
