Dzięki zastosowaniu przez cały okres trwania zajęć językowych metody międzykulturowego portfolio dzieci i młodzież z doświadczeniem migracji tworzą i zbierają w międzykulturowej przestrzeni, ze szczególnym uwzględnieniem różnych form ekspresji werbalnej i plastycznej, materiały potwierdzające pogłębianie znajomości języka polskiego oraz świadczące o rozwijaniu własnej świadomości międzykulturowej.

Implementacja metody zakłada wykorzystanie przez uczestników zajęć językowych rozwiązań metodycznych (zadania, ćwiczenia), dzięki którym możliwe jest aktywne uczenie się języka poprzez twórczą pracę i działania językowe. Te działania stanowią płaszczyznę pracy zespołowej, a tym samym integracji. Ważnym elementem metody międzykulturowego portfolio jest możliwość systematycznej samooceny i końcowej autoewaluacji nowych kompetencji (Młynarczuk‑Sokołowska, Szostak‑Król, 2016).

Podsumowaniem zajęć językowych realizowanych za pomocą metody międzykulturowego portfolio jest gra, która umożliwia powtórzenie zrealizowanego materiału (treści dotyczące języka polskiego: gramatyka, słownictwo itd.) oraz wiadomości dotyczących różnorodności kulturowej świata, ze szczególnym uwzględnieniem polskiej kultury i realiów życia w Polsce.

Ważnym elementem metody międzykulturowego portfolio jest współpraca z rodzicami/opiekunami uczniów z doświadczeniem migracji oraz innymi osobami zaangażowanymi w ich proces uczenia się (np. asystentami międzykulturowymi), którzy mogą na bieżąco śledzić postępy uczestników zajęć w nauce. Zgromadzone w portfolio materiały z zajęć mogą stanowić dla rodziców/opiekunów uczniów z doświadczeniem migracji zbiór wiedzy o Polsce i być źródłem nowych doświadczeń międzykulturowych (Młynarczuk‑Sokołowska, Szostak‑Król, 2016).

Trzy komplementarne podejścia stosowane w toku nauki języków obcych stanowią podstawę metody. Są to: podejście komunikacyjne, zadaniowe i międzykulturowe. Ważnym punktem odniesienia w projektowaniu metody międzykulturowego portfolio był również Europejski System Opisu Kształcenia Językowego.

Zgodnie z podejściem komunikacyjnym w trakcie uczenia się języka należy przyswoić umiejętności (słuchania, czytania ze zrozumieniem, mówienia oraz pisania) umożliwiające pragmatyczną komunikację. Podejście komunikacyjne kładzie akcent na rozbudzanie aktywności dzieci i młodzieży oraz zachęcanie ich do samodzielnego odkrywania znaczeń i reguł języka. Dlatego też w toku pracy za pomocą metody międzykulturowego portfolio w celu kształtowania umiejętności płynnego i poprawnego posługiwania się nowym językiem w mowie i piśmie uczestnicy zajęć stopniowo przyswajają oraz doskonalą wszystkie systemy języka: fonologiczny, morfologiczny, leksykalny, semantyczny i syntaktyczny, we wzajemnej łączności funkcjonalnej. U podstaw podejścia międzykulturowego (Lewicki, Białek, Gackowska, 2006; Aleksandrowicz‑Pędich, 2005, 2011; Badura, 2011; Garncarek, 2007) w nauczaniu języków obcych leży przekonanie o ścisłym związku języka z kulturą. Osoby uczące się języka obcego powinny więc nie tylko opanować zasady poprawnego komunikowania się pod względem językowym, lecz także kulturowym. Sprawna komunikacja międzykulturowa wymaga bowiem, oprócz poprawności leksykalno‑gramatycznej i stylistycznej wypowiedzi, umiejętności trafnej interpretacji kontekstu społecznego, kulturowego oraz komunikatów niewerbalnych (kompetencja socjokulturowa), charakterystycznych dla kultury (lub kultur) danego kraju, społeczności czy języka (Lewicki, Białek, Gackowska, 2006; Aleksandrowicz‑Pędich, 2005, 2011; Badura, 2011; Garncarek, 2007). Zgodnie z aktualnymi kierunkami nauczania języków obcych (ESOKJ) treści kulturowe nie mogą być tylko dodatkiem do rozwijania 4 sprawności językowych, ale powinny stanowić istotny komponent programu nauczania. Obecnie w nauczaniu języków obcych akcentuje się potrzebę stosowania podejścia międzykulturowego (Gancarek, 2006; Gębal, 2010; Torenc, 2007; Żydek‑Bednarczuk, 2012), które umożliwia rozwijanie międzykulturowej kompetencji komunikacyjnej. Międzykulturowa kompetencja komunikacyjna, zakładając ścisły związek języka i kultury, postawiła kulturę i realia nowego kraju na ważnym miejscu w procesie kształcenia językowego (Zawadzka, 2000). Uwzględnia ona również kulturową przynależność uczestników zajęć edukacyjnych (Młynarczuk‑Sokołowska, Szostak‑Król, 2016). Wszystkie zajęcia językowe powinny zatem integrować kulturę i realia nowego kraju z nauczaniem samego języka. Powinny również włączać w proces uczenia się wybrane elementy kultur osób uczących się nowego języka. Nie ma zajęć językowych bez szeroko pojętego kontekstu kulturowego. Język, będąc środkiem wyrażającym kulturę, sprawia, że jest ona cały czas obecna w trakcie podejmowania wszelkich działań językowych towarzyszących nawiązywaniu i podtrzymywaniu komunikacji (Zawadzka, 2000). Dlatego praca za pomocą metody międzykulturowego portfolio zakłada realizację treści służących rozwijaniu wśród uczestników zajęć, poza kompetencjami komunikacyjnymi, kompetencji niezbędnych do poruszania się w polskich realiach społeczno‑kulturowych (np. wiedza o Polsce, polskich obyczajach, kulturze, stylu życia), a także uczenie się przez działanie, sprzyjające budowaniu kompetencji społecznych, będących ważnym elementem procesu integracji ze społecznością klasy/szkoły. W kontekście powyższego niezwykle ważna jest również umiejętność dostrzegania związku między kulturą własną uczestników zajęć a obcą kulturą oraz wybór właściwych strategii komunikacyjnych (i ich odpowiednie użycie w kontakcie z osobami przynależącymi do innych kultur). Dzięki systematycznemu rozwijaniu tej umiejętności uczestnicy zajęć lepiej poradzą sobie z międzykulturowymi nieporozumieniami i wynikającymi z nich trudnościami (kompetencja międzykulturowa).

Podejście zadaniowe, które zakłada działanie i aktywność ucznia, zawiera ważne przesłanki dotyczące pracy za pomocą metody międzykulturowego portfolio. Wykorzystanie podejścia zadaniowego podczas nauki języków obcych sprawia, że osoba ucząca się postrzegana jest jako jednostka aktywna społecznie, przygotowana do realizacji różnego rodzaju zadań o charakterze receptywnym, produktywnym, interakcyjnym itd.

Katalog tematyczny „Polska kultura i realia społeczne z elementami porównawczymi do kultur i realiów społecznych innych krajów (ze szczególnym uwzględnieniem państw pochodzenia uczestników zajęć)”, znajdujący się w Załączniku 1 do tego materiału, stanowi płaszczyznę wyboru treści międzykulturowych oraz dotyczących realiów życia w Polsce i innych krajach, możliwych do zrealizowania za pomocą metody międzykulturowego portfolio.

Monitoring i ewaluacja projektu edukacyjnego „Zrozumieć Innego”, złożonego z 28 godzin dydaktycznych (14 zajęć po 90 minut), w postaci pilotażu przeprowadzonego w 2014 roku na terenie Ośrodka Pobytowego dla Cudzoziemców w Białymstoku oraz pilotażu jego kolejnej wersji z 2016 roku w Szkole Podstawowej nr 26 w Białymstoku, którego podstawę stanowiła metoda międzykulturowego portfolio, wskazują na to, że dzięki systematycznemu gromadzeniu wyników pracy własnej (karty pracy, rysunki, wypowiedzi pisemne itd.) w zindywidualizowanym segregatorze/teczce oraz dzięki jej analizie (m.in. za pomocą narzędzi do autoewaluacji własnych osiągnięć), a także możliwości włączania do procesu edukacji własnej przynależności kulturowej, uczniowie z doświadczeniem migracji ze znacznie silniejszą motywacją oraz regularnością uczestniczyli w dodatkowych zajęciach językowych. To przełożyło się na szybsze rozwijanie wśród nich międzykulturowej kompetencji komunikacyjnej niż w toku zajęć realizowanych za pomocą tradycyjnych metod dydaktycznych.

Monitoring i ewaluacja pilotażu programu były prowadzone za pomocą ciągłej obserwacji jakościowej w toku zajęć z języka polskiego jako obcego, rozmów z nauczycielami/lektorami prowadzącymi zajęcia językowe, arkuszy samooceny cząstkowej ucznia i arkuszy autoewaluacji końcowej ucznia.

Implementacja metody międzykulturowego portfolio do praktyki edukacyjnej powinna być poprzedzona wyborem lub opracowaniem scenariuszy umożliwiających realizację minimum 14- lub maksimum 28‑godzinnego cyklu zajęć z języka polskiego jako obcego, rozwijających międzykulturową kompetencję komunikacyjną wśród uczniów z doświadczeniem migracji, których znajomość języka polskiego sytuuje się na poziomie podstawowym. Należy również przygotować niezbędne materiały do założenia zindywidualizowanego międzykulturowego portfolio oraz do realizacji zajęć językowych.

Praca za pomocą metody przebiega według następujących etapów:

1. Założenie zindywidualizowanego międzykulturowego portfolio. Omówienie z uczniami specyfiki pracy na zajęciach językowych za pomocą metody międzykulturowego portfolio.

2. Realizacja cyklu zajęć z języka polskiego jako obcego z wykorzystaniem metody międzykulturowego portfolio (minimum 14 godzin dydaktycznych (7 zajęć po 90 minut); maksimum 28 godzin dydaktycznych (14 zajęć po 90 minut).

3. Systematyczne monitorowanie postępów uczniów w nauce języka poprzez samoocenę cząstkową nowych kompetencji po każdych zajęciach na podstawie arkusza samooceny cząstkowej.

4. Przeprowadzenie gry edukacyjnej, która umożliwia powtórzenie materiału zrealizowanego w cyklu zajęć (treści dotyczące języka polskiego: gramatyka, słownictwo itd.) oraz wiadomości dotyczących różnorodności kulturowej świata, ze szczególnym uwzględnieniem polskiej kultury i realiów życia w Polsce.