Temat: Bogaci i biedni… Społeczeństwo europejskie w I połowie XIX wieku

Autorka scenariusza: Monika Piotrowska‑Marchewa

Adresat

Uczeń klasy VII szkoły podstawowej.

Podstawa programowa

Klasa VII

XIX. Europa po kongresie wiedeńskim. Uczeń:

2. charakteryzuje najważniejsze przejawy rewolucji przemysłowej (wynalazki i ich zastosowania, obszary uprzemysłowienia, zmiany struktur społecznych i warunków życia).

31. Rozwój cywilizacji przemysłowej. Uczeń:

3. identyfikuje najważniejsze wynalazki i odkrycia XIX w. oraz wyjaśnia następstwa ekonomiczne i społeczne ich zastosowania;

4. opisuje zmiany w poziomie życia różnych grup społecznych w XIX w. na podstawie źródeł pisanych, ikonograficznych i statystycznych.

Ogólny cel kształcenia

Uczniowie poznają zmiany warunków życia i struktur społecznych, jakie dokonały się w Europie wskutek rewolucji przemysłowej.

Kształtowane kompetencje kluczowe

• porozumiewanie się w języku ojczystym;

• porozumiewanie się w językach obcych;

• umiejętność uczenia się.

Cele operacyjne

Uczeń:

• opisuje, jak wyglądały miasta epoki przemysłowej;

• charakteryzuje nowe warstwy społeczne epoki rewolucji przemysłowej.

Metody/techniki kształcenia

• metody podające: pogadanka, wykład informacyjny, wyjaśnienia i komentarze nauczyciela;

• metody programowane: z wykorzystaniem e‑podręcznika, z użyciem multimediów;

• metody problemowe: aktywizujące: dyskusja;

• metody praktyczne: ćwiczenia przedmiotowe, praca z tekstem i audycją, prace plastyczne, analiza typu SWOT.

Formy pracy

• praca w parach lub grupach;

• praca indywidualna.

Środki dydaktyczne

• e‑podręcznik;

• tablica interaktywna lub tradycyjna;

• tablety/komputery;

• arkusze papieru, flamastry.

Przed lekcją

Nauczyciel prosi uczniów o przygotowanie odpowiedzi na pytania: Na czym polegał nowy charakter ubóstwa w XIX wieku? Co znaczy pojęcie pauperyzm?

Przebieg zajęć

Faza wprowadzająca

1. Nauczyciel podaje uczniom temat, cel lekcji oraz kryteria sukcesu.

2. Omawia zadanie domowe, następnie prosi uczniów o wykonanie Polecenia 1 (omówienie pojęcia eksplozji demograficznej) oraz Polecenia 2 (analiza danych demograficznych z tabeli).

Faza realizacyjna

1. Uczniowie podzieleni na kilka grup analizują materiały dotyczące XIX‑wiecznego miasta. Oglądają materiały ikonograficzne z Internetu, na podstawie których nauczyciel pokazuje wygląd XIX‑wiecznego miasta, życie codzienne oraz ludzi w nim mieszkających. Uczniowie wykonują Polecenie 3. Słuchają audycji i wynotowują szczegóły istotne dla ich dalszej pracy. Nauczyciel dba o informację zwrotną przekazywaną uczniom podczas rozwiązywania ćwiczeń i wykonywania poleceń.

2. Praca w grupach: na arkuszach szarego papieru uczniowie rysują swoje XIX‑wieczne miasto, zwracając uwagę na elementy charakterystyczne dla ówczesnego krajobrazu miasta. Po zakończeniu pracy grupy pokazują i opisują swoje prace.

3. Nauczyciel proponuje uczniom wykonanie Ćwiczenia 1. Uczniowie odpowiadają na pytania nauczyciela:

• Jakie w XIX wieku stosowano recepty na walkę z ubóstwem?

• Czego wówczas brakowało ludziom ubogim?

• Jakie znacie przykłady działań prospołecznych filantropów i zwolenników socjalizmu?

• Czy waszym zdaniem były one wystarczające?

Zadając pytania, prowadzący pamięta o takim ich formułowaniu, by miały charakter pytań kluczowych.

4. Uczniowie wspólnie redagują wnioski, uzupełniając tabelę SWOT (Ćwiczenie 2). Na zakończenie nauczyciel upewnia się, że zadanie zostało wykonane prawidłowo i udziela uczniom informacji zwrotnej.

Faza podsumowująca

1. Nauczyciel ocenia pracę uczniów na lekcji, biorąc pod uwagę ich wkład i zaangażowanie. Przekazuje uczniom informację zwrotną dotyczącą ich pracy.

2. Nauczyciel zadaje zadanie domowe dla uczniów chętnych (nie jest obligatoryjną częścią scenariusza) - proponuje wykonanie Polecenia 4 z abstraktu. Najciekawsze prace uczniów, przesłane mailem lub dostarczone w wersji pisemnej, zostaną zaprezentowane na forum klasy.

Słownictwo

W tej lekcji zostaną użyte m.in. następujące pojęcia oraz nagrania

Pojęcia

Teksty i nagrania

The rich and the poor… European society in the first half of the 19th century

In the first half of the 19th century, the population of Europe grew by more than 40%. Growing social contrasts were much more visible in urban reality than in rural areas. It was not only the landscape that changed in the countries affected by the industrial revolution. New social forces were born under the pressure of capitalist changes. One of the most noticeable changes was the emergence of the large‑scale industrial bourgeoisie. In the first half of the 19th century, as the prestige of intellectual work increased, a separate stratum of a representative of liberal professions formed. Laborers employed in the numerous opened industrial plants were a new social stratum in the structure of European societies —= just like the bourgeoisie and the intelligentsia. In the working‑class environment there were also divisions related to different material situations. The elite of this environment was qualified employees, on the margin there were lumpenproletariat and the unemployed. Industrialisation gave birth to a Europe‑wide movement of philanthropy, i.e. privately organized care for the poor.