Europe and Poland in the interwar period - a repetition lesson
Links to the lessons: 1 , 2 , 3 , 4
Links to the abstracts: 1, 2, 3, 4
you will talk and discuss topics from the given themes;
you will consolidate the material from the lessons: „May Coup d'État and its consequences”, „The August Novelization and the April Constitution of Poland”, „Sanation government”, „The foreign policy of the Second Republic of Poland 1922‑1936”
you will consolidate the vocabulary learned during the lesson.
Before the lesson
Arrange a crossword, whose main password will be related to the content of lesson "May Coup d'État and its consequences".
Repetition
Listen to the recording and write down questions you could ask your friend or colleague to check if he understood the text read. Also note the expected answers.
Complete a multiple‑choice test question about the text below.
Preparation of the new constitution required time, and first of all a majority of the votes in the Sejm. However, a temporary solution was found in the August Novelization which was adopted shortly after the May Coup d'étatCoup d'état. One of the first decrees issued on the basis of the August Novelization was the appointment of the General Inspector of the Armed Forces. In the event of war, the General Inspector of the Armed Forces was to act as the commander‑in‑chief. Ignacy Mościcki appointed Józef Piłsudski to this position. The April Constitution of Poland was passed in 1935, reducing the powers of the parliament and widening the powers of the president.
Multiple-choice test question
Question: ...
- ...
- ...
- ...
- ...
Match the pairs: English words and Polish definitions.
kolejna federacyjna propozycja Piłsudskiego, zmierzająca do powstania sojuszu łączącego kraje między Morzem Bałtyckim i Morzem Czarnym., układ zawarty w listopadzie 1936 w Berlinie przez Niemcy (III Rzeszę) i Japonię pod hasłem walki z Międzynarodówką Komunist. (Kominternem), umowa międzynarodowa zawarta w kwietniu 1922 pomiędzy Rzeszą Niemiecką a Rosją Sowiecką we włoskim mieście Rapallo., międzynarodowe porozumienia opracowane i parafowane w X 1925 na konferencji w Locarno, z udziałem Belgii, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii i Włoch (Czechosłowacja i Polska jedynie asystowały obradom), podpisane 1 XII 1925 w Londynie
Idea of “Intermarium" | |
Anti‑Comintern Pact | |
Locarno Treaties | |
Rapallo Treaty |
Keywords
Indoctrination, war communism, Nazism, socialist realism, totalitarianism, Belvedere, sanacja, coup d'état, authoritarianism, Authoritarianism, Nonpartisan Block of Cooperation with Government (BBWR), Centrolew, Piłsudski, The Eastern Pact, the Locarno Treaties, the Rapallo Treaty, Bereza Kartuska prison
Glossary
Autarkia – samowystarczalność gospodarcza państwa.
Czeka – (WCzK) Wszechrosyjska Komisja Nadzwyczajna do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem
Eugenika – pojęcie wprowadzone pod koniec XIX w. Dotyczyło selektywnego rozmnażania zwierząt (w tym ludzi). Miało służyć ulepszeniu gatunków poprzez uwzględnienie cech dziedzicznych. Eugenika pozytywna zachęcała do częstszego reprodukowania (odtwarzania) się najlepszych osobników; negatywna zniechęcała do reprodukcji osobników mniej wartościowych.
Gospodarka planowa – gospodarka narodowa zarządzana przez administrację państwową, inaczej: centralnie sterowana, nakazowo‑rozdzielcza.
Indoktrynacja – wpajanie określonych poglądów i przekonań przy jednoczesnym ograniczeniu innych źródeł informacji.
Komunizm wojenny – nazwa pierwszego okresu istnienia Rosji Sowieckiej, od zdobycia władzy przez bolszewików i później, w czasie wojny domowej oraz interwencji w latach 1918‑1921, a zwłaszcza realizowanej wtedy polityki gospodarczej.
Nazizm – (narodowy socjalizm) – ideologia skrajnego nacjonalizmu i rasizmu stworzona przez Hitlera. Niemiecka odmiana faszyzmu.
NEP – wprowadzona w 1921 roku na X Zjeździe partii bolszewickiej polityka gospodarcza, zakładająca funkcjonowanie elementów wolnego rynku i prywatnej inicjatywy w Związku Sowieckim.
NKWD – Narodnyj Komissariat Wnutriennych Dieł – Ludowy Komisariat Spraw Wewnętrznych
NSDAP – Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników, niemiecka partia faszystowska, od pierwszego słowa jej nazwy powstały terminy: narodowy socjalizm, nazizm;
Propaganda – celowe działania zmierzające do ukształtowania określonych poglądów i zachowań zbiorowości lub jednostki, wykorzystujące manipulację (działające na emocje), czasami fałszywą argumentację. Kiedy propaganda zmierza do upowszechnienia i utrwalenia postaw społecznych poprzez narzucenie lub zmuszenie odbiorców do przyjęcia określonych treści, wtedy stanowi jeden z elementów indoktrynacji.
RKP(b) – Rosyjska Komunistyczna Partia (bolszewików) w latach 1918‑1925, wykształcona z bolszewickiej frakcji SDPRRb, utworzonej przez Lenina w 1903.
Socrealizm – oparty na doktrynie stalinizmu kierunek w literaturze, filmie i sztukach plastycznych, podkreślający zaangażowanie polityczne i ideowe sztuki
System monopartyjny – system zakładający legalne działanie tylko jednej partii politycznej, sprawującej pełnię władzy w państwie; nie przewiduje on możliwości istnienia opozycji i zmiany ekip rządzących.
Totalitaryzm – system rządów (także: wspierająca go ideologia) charakterystyczny dla XX‑wiecznych państw, w których splotły się procesy modernizacyjne, kryzys lub niedostatek demokracji i ambicje mocarstwowe; cechuje go oficjalna, obowiązująca wszystkich radykalna ideologia, cenzura i centralnie kierowana propaganda; rządy monopartii; terror na ogromną skalę przy pomocy tajnej policji; wyraźnie zdefiniowany wróg wewnętrzny i zewnętrzny; sterowane poparcie społeczne; monumentalizm w sztuce, nihilistyczny lub bardzo wybiórczy stosunek do tradycji.
WKP(b) – Wszechzwiązkowa Komunistyczna Partia (bolszewików); partia komunistyczna w Związku Sowieckim od 1925, po śmierci Lenina i objęciu przywództwa w państwie przez Józefa Stalina
ZSRS – Związek Socjalistycznych Republik Sowieckich utworzony przez Lenina (30 grudnia 1922 roku). W leninowskiej koncepcji miał być to federacyjny organizm państwowy, składający się z równoprawnych republik.
Belweder – pałac przy ul. Belwederskiej; od 1767 własność króla Stanisława Augusta Poniatowskiego; własność ks. J. Poniatowskiego; później w latach 1818–30 rezydencja wielkiego ks. Konstantego; w latach 1918–22 siedziba J. Piłsudskiego, 1922–26 rezydencja prezydenta RP (G. Narutowicza, S. Wojciechowskiego), od 1926–35 ponownie J. Piłsudskiego.
Chjeno‑Piast - potoczna nazwa koalicji PSL „Piast” i bloku stronnictw Chrześcijańskiego Związku Jedności Narodowej
Legalizm – ścisłe przestrzeganie obowiązujących przepisów prawnych
„Pierwsza Brygada” – polska pieśń żołnierska autorstwa T. Biernackiego i A.T. Hałacińskiego, napisana w 1917 r. do melodii tzw. Marsza dziesiątego kieleckiej orkiestry legionowej; do wybuchu II wojny światowej była nieoficjalnym hymnem armii polskiej; dopiero u schyłku lat 80. XX w. powróciła do repertuaru orkiestr wojskowych
POW – Polska Organizacja Wojskowa (zob. Lekcja o I wojnie światowej)
Sanacja – uzdrowienie; w II RP obóz zwolenników Józefa Piłsudskiego
Sejmokracja - nadmierny wpływ sejmu na rządy w państwie
Zamach stanu – przejęcie władzy w państwie przy użyciu wojska
Autorytaryzm – sposób sprawowania władzy opierający się na autorytecie przywódcy lub grupy osób podejmujących decyzje w najważniejszych sprawach państwowych, najczęściej z pominięciem organów konstytucyjnych państwa
Centrolew – sojusz opozycyjnych partii lewicowych i centrowych, zawiązany w 1929 roku.
Nowela Sierpniowa – ustawa z 1926 roku, uzupełniająca lub zmieniająca 6 artykułów Konstytucji marcowej 1921 roku, dotyczących: budżetu, wydawania rozporządzeń z mocą ustawy, przedterminowego rozwiązania izb, sposobu wyrażania wotum nieufności, utraty mandatu poselskiego; w efekcie wzmocniono w niej władzę wykonawczą kosztem parlamentu.
Obóz Narodowo‑Radykalny, organizacja skrajnie nacjonalistyczna.
bunt.
Bereza Kartuska – obóz koncentracyjny, utworzony rozporządzeniem prezydenta Ignacego Mościckiego w 1934 r., jako reakcja na zabójstwo ministra Bronisława Pierackiego dokonane przez ukraińskiego nacjonalistę; istniał do 1939 r., kierowano do niego osoby oskarżone o „naruszenie bezpieczeństwa lub porządku publicznego”, w szczególności działaczy ONR, komunistów i ukraińskich nacjonalistów
Obóz Wielkiej Polski – radykalna prawicowa organizacja polityczna, powołana w 1926 z inicjatywy R. Dmowskiego
Obóz Zjednoczenia Narodowego - próba kontynuacji BBWR; partia prorządowa utworzona w 1937 w celu skupienia społeczeństwa wokół armii i marszałka E. Rydza‑Śmigłego
ONR‑Falanga - nielegalna organizacja polityczna powstała w 1935 w wyniku rozłamu dokonanego przez B. Piaseckiego w Obozie Narodowo‑Radykalnym, który z kolei wyodrębnił się podczas kryzysu politycznego w Narodowej Demokracji; działała głównie na wyższych uczelniach, głosiła hasła nacjonalistyczne, antysemickie i prokatolickie, miała wsparcie Kościoła katolickiego, a od 1936 przez pewien czas współpracowała z sanacyjnym Obozem Zjednoczenia Narodowego; liczyła ok. 5 tys. członków.
Koncepcja „Międzymorza” - kolejna federacyjna propozycja Piłsudskiego, zmierzająca do powstania sojuszu łączącego kraje między Morzem Bałtyckim i Morzem Czarnym.
Pakt antykominternowski – układ zawarty w listopadzie 1936 w Berlinie przez Niemcy (III Rzeszę) i Japonię pod hasłem walki z Międzynarodówką Komunist. (Kominternem)
Pakt wschodni – (nazywane też wschodnie Locarno – według tego pomysłu Polska, Niemcy, ZSRS i Czechosłowacja oraz kraje bałtyckie miałyby oficjalnie uznać swoje granice, zapewnić sobie pomoc w wypadku agresji, a także wszystkie państwa obiecałyby nie udzielać wsparcia agresorowi. Wzajemne animozje ewentualnych sygnatariuszy, niechęć Niemiec oraz obawy Polski, że ZSRS stanie się dominującym sojusznikiem francuskim w Europie Środkowo‑Wschodniej, unicestwiły ideę paktu.
traktaty lockarneńskie - międzynarodowe porozumienia opracowane i parafowane w X 1925 na konferencji w Locarno, z udziałem Belgii, Francji, Niemiec, Wielkiej Brytanii i Włoch (Czechosłowacja i Polska jedynie asystowały obradom), podpisane 1 XII 1925 w Londynie;
Układ w Rapallo - umowa międzynarodowa zawarta w kwietniu 1922 pomiędzy Rzeszą Niemiecką a Rosją Sowiecką we włoskim mieście Rapallo.
Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem (BBWR) – ugrupowanie polityczne zwolenników rządów J. Piłsudskiego, powołane w 1928; partia łącząca grupy o różnych rodowodach i programach politycznych; wspólne im było podporządkowanie się autorytetowi Piłsudskiego, uznanie dominującej roli państwa w tworzeniu reguł życia społecznego, poparcie dla zasady silnej władzy państwowej, odrzucenie nacjonalizmu, dążenie do odgrywania przez Polskę samodzielnej roli na arenie międzynarodowej; po śmierci J. Piłsudskiego rozwiązany na skutek wewnętrzny tarć
Front Morges – polityczne porozumienie działaczy stronnictw centrowych z 1936 r., zainicjowane przez generała W. Sikorskiego i J. Paderewskiego, z udziałem W. Witosa i J. Hallera. Zawarte 17 II 1936 w Szwajcarii, w siedzibie Paderewskiego Riond‑Bosson w Morges (stąd nazwa), jego celem było zjednoczenie opozycji przeciw tendencjom autorytarnym i polityce zagranicznej obozu rządzącego po śmierci Piłsudskiego
Generalny Inspektorat Sił Zbrojnych – naczelny organ sił zbrojnych w II RP; utworzony dekretem Prezydenta RP z sierpnia 1926; Generalny Inspektor przygotowywał i kontrolował wojsko w zakresie wszystkich spraw istotnych dla przyszłych zadań wojennych oraz personalnej obsady stanowisk w wojsku; w 1939 stał się wodzem naczelnym
Twierdza w Brześciu nad Bugiem – zespół fortyfikacji, dawna twierdza rosyjska nad Bugiem, przy ujściu Muchawca koło Brześcia