Błony biologiczne
Eksperymentuj i odkrywaj
Przeprowadzisz doświadczenie wykazujące zjawisko osmozy wywołane różnicą stężeń wewnątrz i na zewnątrz komórki.
Zaplanujesz i przeprowadzisz obserwację zjawiska plazmolizy.
Doświadczenie wykazujące zjawisko osmozy
Przeprowadź doświadczenie w laboratorium. Wykonaj „żywy osmometr”. Zapisz obserwacje oraz wnioski.
Temat: Wpływ soli na komórki roślinne.
Problem badawczy:
Jakie zmiany zachodzą w komórkach roślinnych po umieszczeniu ich w roztworach: hipertonicznym i hipotonicznym?
Hipoteza 1:
Po umieszczeniu komórek roślinnych w roztworze hipertonicznym zachodzi zjawisko osmozy.
Hipoteza 2:
Po umieszczeniu komórek roślinnych w roztworze hipotonicznym zachodzi zjawisko osmozy.
Materiał biologiczny:
marchewka;
Sprzęt laboratoryjny i odczynniki:
zlewka z wodą destylowaną;
pusta zlewka;
łyżeczka;
skalpel;
woda;
sól kuchenna.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D296F1GNS
Przeprowadzono doświadczenie w laboratorium. Wykonano „żywy osmometr”. Na podstawie tego zapisz wyniki oraz wnioski.
Temat: Wpływ soli na tkanki roślinne.
Problem naukowy
Jak stężenie roztworu wpływa na proces osmozy?
Hipoteza
Stężenie roztworów ma wpływ na intensywność osmozy.
Materiał:
zlewka,
skalpel;
marchewka;
woda;
sól kuchenna.
Instrukcja wykonania doświadczenia:
Wydrążono nożem w marchwi otwór o głębokości około 3 cm. Do otworu wsypano łyżeczką sól kuchenną. Pozostawiono marchew w pozycji pionowej na 3 godziny. Po tym czasie sprawdzono, jakie zmiany zaszły.
Przełożono marchew do naczynia z wodą. Pozostawiono marchew na 3 godziny. Po tym czasie sprawdzono, jakie zmiany zaszły.
Obserwacje
etap 1 – w wydrążonym otworze pojawiła się woda, korzeń zwiotczał i stał się miękki;
etap 2 – marchew stała się twarda i ściemniała.
Wnioski
Zarówno w roztworze hipotonicznym, jak i hipertonicznym zaszło zjawisko osmozy.
Podsumowanie
Po pierwszych 4 godzinach woda przeniknęła przez błonę półprzepuszczalną do roztworu o wyższym stężeniu (roztwór soli). Po odczekaniu kolejnych 3 godzin woda przeniknęła do roztworu o wyższym stężeniu (roztwór w komórkach korzenia marchwi), a komórki odzyskały turgor.
Obserwacja zjawiska plazmolizy i deplazmolizy
Przeprowadź doświadczenie w laboratorium biologicznym. Postaw hipotezę. Zapisz swoje obserwacje oraz sformułuj wnioski.
Temat: Plazmoliza i deplazmoliza w komórkach skórki wewnętrznej liści spichrzowych cebuli.
Problem badawczy 1: Wpływ roztworu chlorku sodu na komórki skórki z wewnętrznej strony liścia spichrzowego cebuli (Alium cepa) odmiana czerwona.
Problem badawczy 2: Wpływ wody destylowanej na splazmolizowane komórki skórki wewnętrznej liścia spichrzowego cebuli (Alium cepa) odmiana czerwona.
Materiał biologiczny:
cebula odmiana czerwona.
Odczynniki:
0,4 M roztwór chlorku sodu;
woda destylowana.
Sprzęt laboratoryjny:
pipeta Pasteura;
szkiełko podstawowe;
szkiełko nakrywkowe;
zlewka;
skalpel;
pęseta;
bibułka;
mikroskop świetlny.

Zasób interaktywny dostępny pod adresem https://zpe.gov.pl/a/D296F1GNS
Przeprowadzono doświadczenie w laboratorium biologicznym.
Temat: Plazmoliza i deplazmoliza w komórkach skórki wewnętrznej liści spichrzowych cebuli.
Problem badawczy 1: Wpływ roztworu chlorku sodu na komórki skórki z wewnętrznej strony liścia spichrzowego cebuli (Alium cepa) odmiana czerwona.
Problem badawczy 2: Wpływ wody destylowanej na splazmolizowane komórki skórki wewnętrznej liścia spichrzowego cebuli (Alium cepa) odmiana czerwona.
Materiał biologiczny:
cebula odmiana czerwona.
Odczynniki:
0,4 M roztwór chlorku sodu, woda destylowana
Sprzęt laboratoryjny:
pipeta Pasteura;
szkiełko podstawowe;
szkiełko nakrywkowe;
zlewka;
skalpel;
pęseta;
bibułka;
mikroskop świetlny.
Do eksperymentu wykorzystano komórkę skórki wewnętrznej strony liścia spichrzowego cebuli czerwonej, ponieważ komórki skórki ze strony zewnętrznej liścia są okryte warstwą kutykuli i nie są dobrym obiektem do badań plazmolizy.
Stężenie NaCl użytego do doświadczenia powinno wynosić od 0,2 M do 0,4 M. Przy niższym stężeniu plazmoliza może nie zachodzić, przy wyższym - nie zajdzie deplazmoliza, ponieważ dojdzie do uszkodzenia struktur komórkowych.
W doświadczeniu próbę kontrolną stanowi fragment skórki wewnętrznej strony liścia spichrzowego cebuli umieszczony w czystej wodzie. Próbami badawczymi są natomiast:
1. Fragment skórki wewnętrznej liścia spichrzowego cebuli umieszczony w roztworze 0,4 M NaCl
2. Splazmolizowany fragment skórki wewnętrznej liścia spichrzowego cebuli umieszczony w wodzie destylowanej.
Hipoteza:
Pod wpływem roztworu chlorku sodu nastąpi plazmoliza komórek roślinnych, natomiast następne umieszczenie ich w wodzie destylowanej spowoduje deplazmolizę.
Obserwacje:
Preparat I: wielokątne, wydłużone komórki wypełnione są dużą wakuolą, którą otacza cytoplazma przylegająca do ścian komórkowych.
Preparat II: zmniejszenie wakuol, cytoplazma odstaje od ścian komórkowych.
Preparat III: wakuole rozszerzają się, cytoplazma zaczyna przylegać do ścian komórkowych.
Wnioski:
Pod wpływem roztworu chlorku sodu nastąpiła plazmoliza komórek roślinnych. Umieszczenie ich następnie w wodzie destylowanej spowodowało deplazmolizę. Przyjęta hipoteza jest prawdziwa.
Podsumowanie:
Umieszczenie komórek w roztworze hipertonicznym spowodowało ruch wody z roztworu o mniejszym stężeniu rozpuszczonej substancji do roztworu o większym stężeniu rozpuszczonej substancji. Ponowne umieszczenie komórek w roztworze hipotonicznym spowodowało napływanie wody do wnętrza komórki i zwiększenie jej turgoru. Na preparacie II zaobserwowano zjawisko plazmolizy, zaś na preparacie III zjawisko odwrotne do plazmolizy – deplazmolizę.