Temat: Oświecenie i walka o niepodległość – powtórzenie wiadomości

Adresat

Uczniowie klasy VI szkoły podstawowej

Podstawa programowa

XII. Europa w XVII i XVIII wieku. Uczeń:

2. opisuje idee Oświecenia, podaje przykłady ich zastosowania w nauce, literaturze, architekturze i sztuce.

3. charakteryzuje reformy oświeceniowe wprowadzone w Prusach, Rosji i Austrii.

XIII. Rzeczpospolita Obojga Narodów w I połowie XVIII wieku. Uczeń:

1. omawia przyczyny i charakteryzuje przejawy kryzysu państwa w epoce saskiej.

XVI. Rzeczpospolita w dobie stanisławowskiej. Uczeń:

3. sytuuje w czasie obrady Sejmu Wielkiego oraz uchwalenie Konstytucji 3 maja; wymienia reformy Sejmu Wielkiego oraz najważniejsze postanowienia Konstytucji 3 maja.

4. wyjaśnia okoliczności zawiązania konfederacji targowickiej i przedstawia jej następstwa.

Ogólny cel kształcenia

Uczeń powtarza wiedzę oraz słownictwo w zakresie tematycznym: Oświecenie i walka o niepodległość

Kompetencje kluczowe

  • porozumiewanie się w językach obcych;

  • kompetencje informatyczne;

  • umiejętność uczenia się.

Kryteria sukcesu
Uczeń nauczy się:

  • zadawać i odpowiadać na pytania kolegów dotyczące tematu lekcji;

  • utrwalać materiał z lekcji: Oświecenie - nowe prądy w nauce, literaturze, architekturze i sztuce; Nowe mocarstwo - Prusy; Czasy saskie - Rzeczpospolita Wettynów; Sejm Wielki oraz uchwalenie Konstytucji 3 maja; Konfederacja targowicka;

  • utrwalać słownictwo związane z tematem lekcji.

Metody/techniki kształcenia

  • aktywizujące

    • dyskusja.

  • podające

    • pogadanka.

  • programowane

    • z użyciem komputera;

    • z użyciem e‑podręcznika.

  • praktyczne

    • ćwiczeń przedmiotowych.

  • eksponujące

    • pokaz.

Formy pracy

  • praca indywidualna;

  • praca w parach;

  • praca w grupach;

  • praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne

  • e‑podręcznik;

  • zeszyt i kredki lub pisaki;

  • tablica interaktywna, tablety/komputery.

Przebieg lekcji

Przed lekcją

  1. Przed planowaną lekcją powtórzeniową nauczyciel prosi wszystkich uczniów, by przypomnieli sobie materiał e‑podręcznika z działu Oświecenie i walka o niepodległość, a wybranych, by na podstawie lekcji przygotowali w oparciu o generator zamieszczony w abstrakcie krzyżówki dla kolegów do pracy na lekcji.

Faza wstępna

  1. Prowadzący lekcję podaje temat lekcji, określa cel zajęć i wspólnie z uczniami ustala kryteria sukcesu.

  2. Prowadzący przypomina uczestnikom zajęć, jakiego obszaru tematycznego będzie dotyczyła lekcja.

Faza realizacyjna

  1. Uczniowie wyświetlają na tablicy interaktywnej opracowane przed lekcją krzyżówki. Zadaniem pozostałych jest odgadnięcie poszczególnych haseł. Po każdej krzyżówce, w oparciu o technikę świateł, uczniowie dokonują oceny pytań (czy są jednoznaczne, logicznie sformułowane). Nauczyciel ocenia pytania pod kątem językowym i udziela informacji zwrotnej.

  2. Ćwiczenie 1. Zadawanie pytań. Uczniowie wykorzystują formularz do zapisania pytań skierowanych do kolegi lub koleżanki w celu sprawdzenia rozumienia wysłuchanego tekstu.

  3. Ćwiczenie 2. Uczniowie, wykorzystując generator zawarty w abstrakcie, przygotowują pytanie testowe dla koleżanki lub kolegi na podstawie fragmentu tekstu.

  4. Ćwiczenie z mapą. Uczniowie wskazują etapy rozwoju terytorialnego Brandenburgii, a następnie Prus w latach 1600--1795.

  5. Poszerzanie i bogacenie słownictwa angielskiego w zakresie zagadnień ujętych w lekcji - uczniowie wykonują zawarte w abstrakcie ćwiczenie językowe. Nauczyciel upewnia się, że zadanie zostało poprawnie wykonane, i udziela informacji zwrotnej.

Faza podsumowująca

  1. Nauczyciel metodą losową wybiera jednego ucznia i prosi go, by swoimi słowami przedstawił znaczenie danego słowa lub pojęcia poznanego na lekcji.

  2. Nauczyciel zadaje uczniom pytania skłaniające do podsumowania.

  3. Nauczyciel wspólnie z uczniami podsumowuje dotychczasowy przebieg zajęć.

Praca domowa

  1. Przygotuj pięć pytań dotyczących omawianego obszaru, które mogłyby się znaleźć na kartkówce z lekcji.

W tej lekcji zostaną użyte m.in. następujące pojęcia oraz nagrania

Pojęcia

Freemasonry
Freemasonry
R1QncqrnIsYOM
Nagranie dźwiękowe słówka.

Wolnomularstwo – etyczny ruch ponadnarodowy i wchodzące w jego skład zamknięte stowarzyszenia (tj. posiadające utajniony skład osobowy, ale jawne zasady i programy organizacji), mające na celu duchowe doskonalenie jednostki, zbratanie wszystkich ludzi i walkę z przesądami. Występuje przeciwko nierówności prawnej, nietolerancji, szowinizmowi i stosowaniu przemocy w stosunkach międzyludzkich. W miarę możliwości finansowych świadczy pomoc na rzecz organizacji dobroczynnych, instytucji oświatowych oraz prowadzonych przez nie badań naukowych; inaczej: wolnomularstwo.

mistress
mistress
R1yfBFI4hCNjM
Nagranie dźwiękowe słówka.

Metresa – w społeczeństwach, w których małżeństwa zawierano z powodów ekonomicznych czy też politycznych, metresy spełniały rolę dobrowolnie wybranej, nieumówionej partnerki, nie tylko w życiu seksualnym

syncretism
syncretism
RYBLn0Xx2OYTp
Nagranie dźwiękowe słówka.

Synkretyzm – połączenie różnych, często rozbieżnych i sprzecznych poglądów; wyznawanie zasad lub wierzeń obejmujących odległe od siebie elementy pozornie lub rzeczywiście wzajemnie sprzecznych

deism
deism
R1JA0nQbFPL5f
Nagranie dźwiękowe słówka.

Deizm – nurt religijno‑filozoficzny, którego cechą wspólną jest przekonanie, że racjonalnie można uzasadnić istnienie jedynie Boga bezosobowego.

grande tour
grande tour
R17nT7cQLuHlW
Nagranie dźwiękowe słówka.

Wielka podróż – typ podróży w jaką wyruszali młodzi arystokraci i intelektualiści europejscy, w celu dokształcenia się, zdobycia wiedzy o świecie i kulturze

drill
drill
RHhmixUJdpeyR
Nagranie dźwiękowe słówka.

Dryl – ostra dyscyplina, wymuszona przez system kar, charakterystyczna zwłaszcza dla wojska

elector
elector
R1D0U8uWlFZjD
Nagranie dźwiękowe słówka.

Elektor – książę niemiecki, któremu przysługiwało prawo wybierania cesarza.

canton
canton
RpCkTA6NkJ5Mt
Nagranie dźwiękowe słówka.

Kanton – jednostka terytorialno‑administracyjna w wybranych krajach

harpsichord
harpsichord
RXPpcHPdrS2ma
Nagranie dźwiękowe słówka.

Klawesyn – klawiszowo‑strunowy instrument muzyczny, działający podobnie do fortepianu

Confederation
Confederation
R1bGUgmGKZ1aB
Nagranie dźwiękowe słówka.

Konfederacja - związek zawierany na pewien okres przez szlachtę (lub miasta) dla osiągnięcia określonych celów politycznych; jej członkowie dążyli do wymuszenia na władzy określonych postulatów, lub działali w jej zastępstwie.

Treaty of the Three Black Eagles
Treaty of the Three Black Eagles
RXupAh6l20bo5
Nagranie dźwiękowe słówka.

Traktat trzech czarnych orłów – inaczej Loewenwolda - przymierze zawarte w grudniu 1732 roku przez Rosję, Prusy i Austrię zakładające wspólną politykę mocarstw wobec Rzeczpospolitej służące jej osłabieniu.

Silent Sejm
Silent Sejm
RifQKCYJWNJBL
Nagranie dźwiękowe słówka.

Sejm niemy – jednodniowy sejm obradujący w lutym 1717 r. w Warszawie. Został nazwany „niemym” z powodu niedopuszczenia posłów do głosu z obawie przed zerwaniem obrad.

crown land
crown land
R1LQutYOn83rc
Nagranie dźwiękowe słówka.

Ziemia korony – dobra królewskie- królewszczyzny (majątki ziemskie, miasta) w dawnej Rzeczypospolitej.

codification
codification
R126zyFsdwCEK
Nagranie dźwiękowe słówka.

Kodyfikacja – uporządkowanie licznych przepisów prawa w danej dziedzinie przez zastąpienie ich jednym nowym aktem prawnym, który staje się podstawowym źródłem prawa

Non‑stop Council
Non‑stop Council
R1KJ3HAgu9Qti
Nagranie dźwiękowe słówka.

Rada Nieustająca – powołana w 1775 roku najwyższa władza administracyjna Rzeczypospolitej; dokonał tego sejm rozbiorowy

„Black procession”
„Black procession”
R5VMnqJ3Mc5B4
Nagranie dźwiękowe słówka.

Czarna procesja – nazwa wydarzenia z 2 grudnia 1789 roku, gdy przedstawiciele 141 miast królewskich w Rzeczypospolitej udali się do Warszawy, aby zamanifestować swoje poparcie dla obozu reform Sejmu Czteroletniego.

plenipotentiary
plenipotentiary
RqQyvJNM4ykzC
Nagranie dźwiękowe słówka.

Plenipotent – przedstawiciel większego miasta, wysyłany na sejm w celu przedstawienia postulatów mieszczan

constitutions
constitutions
Rfk7aYOLdVvUu
Nagranie dźwiękowe słówka.

Konstytucje – dawne określenie na prawo stanowione przez sejm

liberum veto
liberum veto
R64aZh0M0Agos
Nagranie dźwiękowe słówka.

Liberum veto – zasada ustrojowa, dająca każdemu z posłów prawo do zerwania Sejmu i unieważnienia podjętych na nim uchwał.

Constitution of May 3
Constitution of May 3
R1LIzZPsvf4kG
Nagranie dźwiękowe słówka.

Konstytucja 3 maja – inaczej Ustawa Rządowa; była to pierwsza w Europie, a druga w świecie ustawa zasadnicza, uchwalona przez Sejm Czteroletni (1788‑1792)

„Fiat Lux”
„Fiat Lux”
R16wviftGRnAT
Nagranie dźwiękowe słówka.

Fiat Lux – łacińska sentencja „niech się stanie światłość”

auction
auction
R1860Rn9NABqQ
Nagranie dźwiękowe słówka.

Aukcja – w Rzeczypospolitej szlacheckiej podniesienie liczebności wojsk.

guild
guild
RfYW9LLlOF5Ky
Nagranie dźwiękowe słówka.

Gildia – zgromadzenia kupców, którzy razem organizowali i zbierali sie na przewozy swoich towarów przez miasta

malcontents
malcontents
RO5R1VWtncoj7
Nagranie dźwiękowe słówka.

Malkontentci – negatywne, potoczne określenie środowisk opozycyjnych w stosunku do dworu królewskiego, używane w XVII–XVIII w.; dosłownie: niezadowoleni

order „Virtuti Militari”
order „Virtuti Militari”
RiQv3CgpmMGZN
Nagranie dźwiękowe słówka.

Order Virtuti Militari – najwyższe i jedyne polskie odznaczenie militarne, przyznawane od początku jego ustanowienia do dzisiaj.

Mart
Mart
R164dJgdkLiTe
Nagranie dźwiękowe słówka.

Targowica – potoczne określenie konfederacji targowickiej 1792; w polskim słowniku politycznym synonim zdrady.

Teksty i nagrania

R2DIN8ttBOVFd
Nagranie dźwiękowe abstraktu

Enlightenment and the fight for independence - a repetition lesson

Links to the lessons: 1 , 2 , 3 , 4 , 5

Links to the abstracts: 1, 2, 3, 4, 5