Temat: Zagrożenia bioróżnorodności

Adresat

Uczniowie liceum ogólnokształcącego i technikum

Podstawa programowa

Wymagania ogólne

V. Rozumowanie i zastosowanie nabytej wiedzy do rozwiązywania problemów biologicznych. Uczeń:

1. interpretuje informacje i wyjaśnia związki przyczynowo‑skutkowe między procesami i zjawiskami, formułuje wnioski.

Wymagania szczegółowe

XVIII. Różnorodność biologiczna, jej zagrożenia i ochrona. Uczeń:

4. wykazuje wpływ działalności człowieka (intensyfikacji rolnictwa, urbanizacji, industrializacji, rozwoju komunikacji i turystyki) na różnorodność biologiczną.

Ogólny cel kształcenia

Uczniowie omawiają rodzaje zagrożeń różnorodności biologicznej spowodowane czynnikami antropogenicznymi.

Kompetencje kluczowe

• porozumiewanie się w językach obcych;

• kompetencje informatyczne;

• umiejętność uczenia się.

Kryteria sukcesu
Uczeń nauczy się:

• wymieniać i charakteryzować wybrane czynniki antropogeniczne zagrażające bioróżnorodności;

• opisywać ekologiczne skutki wycinania lasów;

• opisywać wpływ działalności człowieka na różnorodność biologiczną;

• wyjaśniać, czym są gorące punkty bioróżnorodności, i podwać ich przykłady.

Metody/techniki kształcenia

• aktywizujące

  • dyskusja.

• podające

  • pogadanka.

• eksponujące

  • film.

• programowane

  • z użyciem komputera;

  • z użyciem e‑podręcznika.

• praktyczne

  • ćwiczeń przedmiotowych.

Formy pracy

• praca indywidualna;

• praca w parach;

• praca w grupach;

• praca całego zespołu klasowego.

Środki dydaktyczne

• e‑podręcznik;

• zeszyt i kredki lub pisaki;

• tablica interaktywna, tablety/komputery.

Przebieg lekcji

Przed lekcją

• Uczniowie zapoznają się z treścią abstraktu. Przygotowują się do pracy na lekcji w taki sposób, żeby móc przeczytany materiał streścić własnymi słowami i samodzielnie rozwiązać zadania.

Faza wstępna

• Nauczyciel podaje temat, cele lekcji i kryteria sukcesu sformułowane w języku zrozumiałym dla ucznia.

Faza realizacyjna

• Ochotnicy lub osoby wskazane przez nauczyciela omawiają następujące przyczyny spadku różnorodności biologicznej:

  • zanikanie siedlisk i ekosystemów;

  • wprowadzanie do środowiska gatunków inwazyjnych;

  • zanieczyszczenie i degradacja środowiska;

  • zmiany klimatu.

• Prowadzący lekcję inicjuje dyskusję na temat związku między wymieraniem gatunków, obserwowanym w ciągu ostatniego stulecia, a działalnością człowieka. Uczniowie debatują nad najbardziej szkodliwymi dla różnorodności biologicznej skutkami rozwoju ludzkiej cywilizacji i podają propozycje działań zaradczych.

• Prowadzący lekcję zapowiada film. Poleca podopiecznym, żeby w formularzu zamieszczonym w abstrakcie zapisali pytanie badawcze i hipotezę. Następnie wyświetla film, a uczniowie odnotowują swoje obserwacje i wnioski. Nauczyciel wskazuje osobę, która dzieli się swoimi spostrzeżeniami i wyjaśnia zasadność zanotowanych przez siebie wniosków.

• Nauczyciel inicjuje burzę mózgów, której celem jest podanie jak największej liczby przykładów dotyczących szkodliwych dla różnorodności biologicznej działań niewielkich grup ludzi lub pojedynczych osób. Następnie dzieli klasę na zespoły, z których każdy opracowuje plan akcji informacyjnej mającej wyprowadzić z błędu osoby nieświadomie dopuszczające się tego typu działań.

• Zespoły odgrywają przed klasą krótkie scenki, w trakcie których wcielają się w role osób przeprowadzających akcję informacyjną. Pozostali uczniowie oraz nauczyciel wypowiadają swoje opinie na temat przyjętej przez poszczególne grupy formy akcji oraz oceniają, na ile użyte przez nie argumenty i środki wyrazu okazały się przekonujące.

• Uczniowie, pracując indywidualnie lub w parach, wykonują ćwiczenia interaktywne sprawdzające i utrwalające wiadomości poznane w czasie lekcji. Wybrane osoby omawiają prawidłowe rozwiązania ćwiczeń interaktywnych. Prowadzący uzupełnia lub prostuje wypowiedzi podopiecznych.

Faza podsumowująca

• Nauczyciel krótko przedstawia najważniejsze zagadnienia omówione na zajęciach. Odpowiada na dodatkowe pytania podopiecznych i wyjaśnia wszelkie ich wątpliwości. Uczniowie uzupełniają notatki.

Praca domowa

• Odsłuchaj w domu nagrania abstraktu. Zwróć uwagę na wymowę, akcent i intonację. Naucz się prawidłowo wymawiać poznane na lekcji słówka.

• Opisz warunki biotyczne i abiotyczne, które ulegają zmianie w wyniku wycięcia lasu.

• Podaj i opisz 3 przykłady negatywnego wpływu działalności człowieka na różnorodność ekosystemów.

W tej lekcji zostaną użyte m.in. następujące pojęcia oraz nagrania

Pojęcia

Teksty i nagrania

Threats to biodiversity

The numbers of natural ecosystems, species and specimens of many populations are dwindling at an alarming rate. According to studies conducted by the International Union for Conservation of Nature (IUCN), 875 species on Earth have disappeared entirely from 1500 to 2009. However, this number seems greatly underestimated especially in relation to modern times, i.e. from the mid‑15th to the beginning of the 20th century. The state of knowledge at that time did not allow for a large number of species to be recognised and described. This only changed with scientific progress and the use of modern research methods, which took place in the 20th and 21st centuries.

The dramatic acceleration of the species extinction rate has been observed since the beginning of the 20th century, and it is only intensifying. Thus, it is sometimes said that we are witnessing a sixth mass extinction, also called the Holocene extinction.

Several mass extinctions took place throughout the history of our planet. It is a natural process, often accompanied by the emergence of new species (speciation). Extinctions happened suddenly, following disasters, or slowly, as a result of antagonistic relations between populations. Humans are directly responsible for exterminating other species and transforming their living conditions.

The primary reason for declining biodiversity is the diminishing area of natural ecosystems, with deforestation being the biggest problem. Forests are the most valuable ecosystems on Earth from the perspective of biodiversity. They are home to approximately 75 percent of Earth’s terrestrial species. Forests are the second largest global oxygen supplier (after the oceans) and a specific reservoir of drinking water. They also work as a natural air filter, prevent soil erosion, and stabilise the climate. Since they absorb large amounts of COIndeks dolny 2₂, they are a crucial inhibitor of global warming. Every tree is inhabited by numerous organisms that create a specific biocenosis. When forests are cut out, all these functions are lost, and so are large numbers of species and their interdependencies.

Forests are also logged and, more often, burnt to acquire fertile lands to grow crops or create meadows, which are necessary for grazing animals. Lands obtained this way erode quickly, and the millions of cubic metres of COIndeks dolny 2₂ released when burning forests are adding to the greenhouse effect. Acid rains and mass outbreaks of pests in monoculture forests also contribute to deforestation.

A considerable threat to biodiversity is also the disappearance of wetland, swampland and peatland ecosystems.

The second largest (after the disappearance of habitats) cause of declining global biodiversity is the introduction of foreign, highly invasive species into natural ecosystems. It is estimated that around half of native species were lost to invasive ones. Many of them are introduced by humans deliberately as they are thought to be beneficial for agriculture, forestry and horticulture. Others are brought in by accident, which is particularly intensified by the development of international and intercontinental transport and tourism.

Invasive species are foreign species in a given ecosystem, usually originating from other climatic zones, for which the new environment is very beneficial for growth.

Pollution and environment degradation have intensified with the development of industry, agriculture, municipal economy and transport. Water and soil contamination with industrial and municipal sewage poses a threat to many species, and cause a near‑extinction of all organisms living in rivers and lakes. Pollution from rivers is carried to the sea. Inland seas, such as the Baltic, where the exchange of water with the ocean is limited, are particularly at risk.

The impact of climate change on biodiversity is considered primarily in relation to global warming. Its causes are thought by many scientist to lie in natural climate processes rather than human activity.

Among other things, rising global temperature affects the distribution of organisms. It may also wipe them out if they cannot move to another habitat with optimal thermal conditions.

To prevent biodiversity from diminishing, it is necessary to focus on preserving those areas of the world that are at the same time the most valuable from the environmental standpoint and at the greatest risk. Scientists have designated 34 such places on Earth and called them biodiversity hotspots. These are home to around 80% of terrestrial vertebrate species, over 40% of which are endemic. Every such areas has to meet two basic criteria. First, at least 1,500 endemic species of vascular plants must be located there. Second, these species must have lost at least 70% of their natural habitats due to human activity.

• Human activity is a cause of the decline of biodiversity at all levels.

• The main factors for declining biodiversity include the disappearance of natural habitats and ecosystems, the introduction of invasive species into the environment, environmental pollution, overexploitation of natural resources, and climate change.