Rozpuszczalność substancji

Rozpuszczalnością nazywamy maksymalną ilość substancji, jaka możne rozpuścić się w 100 g rozpuszczalnika w danej temperaturze i pod stałym ciśnieniem.

Od czego zależy rozpuszczalność substancji? Aby się tego dowiedzieć, najlepiej wykonać eksperyment.

Rozpuszczalność substancji
Obserwacja 1

Zbadanie, od czego zależy szybkość rozpuszczania się substancji w wodzie.

Co będzie potrzebne
  • ciepła woda,

  • zimna woda

  • cukier kryształ,

  • cukier puder,

  • łyżeczka,

  • 6 szklanek.

Instrukcja

Etap 1: zimna woda

  1. Napełnij szklankę zimną wodą do 1/4 objętości.

  2. Nasyp do szklanki jedną łyżeczkę cukru i mieszaj do momentu, aż cukier się rozpuści.

  3. Wsypuj następne łyżeczki cukru, ale za każdym razem mieszaj uważnie i obserwuj, czy po wsypaniu kolejnej łyżeczki cukier się rozpuszcza.

  4. Przerwij doświadczenie, gdy zauważysz, że mimo mieszania cukier już się nie rozpuszcza. Zanotuj, ile cukru rozpuściło się w 1/4 szklanki zimnej wody.

  5. Dolej wody, by szklanka była napełniona do połowy, i spróbuj ponownie rozmieszać cukier.

Etap 2: ciepła woda

  1. Napełnij szklankę ciepłą wodą do 1/4 objętości.

  2. Postępuj dalej tak samo jak w instrukcji z zimną wodą. Zanotuj, ile łyżeczek cukru rozpuściło się w 1/4 szklanki ciepłej wody.

Etap 3: szybkość rozpuszczania

  1. Dwie szklanki napełnij do połowy ciepłą wodą.

  2. Nasyp do każdej ze szklanek po łyżeczce cukru. Zawartość jednej ze szklanek zamieszaj. Zanotuj, w której szklance cukier rozpuścił się szybciej.

Etap 4: wielkość cząstek substancji rozpuszczonej

  1. Napełnij dwie szklanki jednakową ilością zimnej wody.

  2. Nasyp do jednej szklanki łyżeczkę cukru pudru, a do drugiej – łyżeczkę cukru zwykłego. Zawartość szklanek wymieszaj. Oceń, który rodzaj cukru rozpuścił się szybciej.

Podsumowanie

Rozpuszczalność substancji stałych w cieczach można przyspieszyć poprzez:

  • podwyższanie temperatury rozpuszczalnika;

  • mieszanie roztworu podczas rozpuszczania;

  • rozdrobnienie substancji rozpuszczanej.

RMivH605zSb5N1
Widać dwie zlewki z wodą. Jedna, po lewej, stoi na stole, druga, po prawej, na palniku. Do obu wsypywana jest substancja, widać, że w tym podgrzewanym rozpuszcza się szybciej. Zbliżenie na zlewki ze sceny 1, Po lewej stronie widać, jak drobiny substancji rozpuszczonej mieszają się z drobinami rozpuszczalnika. Po prawej stronie proces zachodzi szybciej. Widać dwie zlewki z wodą. Do tej po lewej wkładane są duże kawałki białej substancji. Do zlewki po prawej trafia substancja w tym samym kolorze, ale sproszkowana. Zbliżenie na zlewki ze sceny 3. Po lewej widać, jak drobiny rozpuszczalnika dotykają dużego kawałka zbudowanego z drobin substancji rozpuszczonej. Po prawej widać drobne kawałki substancji rozpuszczonej; widać też, że drobiny rozpuszczalnika szybko przechwytują drobiny substancji rozpuszczonej. Kawałki substancji rozpuszczonej szybko zmniejszają rozmiary. Widać dwie zlewki z wodą. Do obu wsypywana jest sproszkowana substancja. Do zlewki po prawej opuszcza się łyżeczka i miesza roztwór. Zbliżenie na zlewki ze sceny 5. Po prawej widać, że drobiny rozpuszczalnika poruszają się szybciej i szybciej rozbijają bryłę substancji rozpuszczonej

Trzeba przy tym pamiętać, że niektóre substancje nie rozpuszczają się w wodzie, ale za to doskonale mogą się rozpuszczać w innych substancjach. Jako rozpuszczalników używamy m.in. benzyny lub alkoholu.

RH56FBQ4AwHyL1
Filmy, na których zaprezentowano rozpuszczalność chlorku sodu i parafiny w wodzie oraz w nafcie.
1
RBFWlRxYDsIiC1

Symulacja interaktywna przedstawia wirtualne laboratorium, w którym przedstawione zostało rozpuszczanie różnych substancji w wodzie. W laboratorium znajdują się dwa ujęcia: makroskopowe oraz mikroskopowe.

Na ujęciu makroskopowym na środku blatu widoczna jest zlewka wypełniona do połowy wodą, po lewej stronie znajdują się bagietki szklane oraz cylinder. Z prawej strony znajdują się substancje, które będą wykorzystywane do tworzenia roztworów. Są to: piasek, sacharoza, białko jaja kurzego, chlorek sodu oraz olej. Obok wymienionych substancji znajduje się pojemnik z łyżeczkami.

Na ujęciu mikroskopowym widoczna jest animacja przedstawiająca cząsteczki wraz z wiązaniami, które znajdują się w mieszaninie umieszczonej aktualnie w zlewce.

  1. Do zlewki z wodą dodano jedną łyżeczkę piasku, a następnie wymieszano szklaną bagietką. Początkowo substancja rozproszyła się w wodzie, a następnie opadła na dno zlewki. W ujęciu mikroskopowym widoczne są cząsteczki wody, pomiędzy którymi znajdują się cząsteczki kwarcu opadające na dno zlewki. Obok znajduje się informacja: Głównym składnikiem piasku jest kwarc. Należy on do minerałów zbudowanych przede wszystkim z tlenku krzemu (IV) (SiO2). Tlenek ten praktycznie nie rozpuszcza się w wodzie, ponieważ tworzy rozbudowane sieci krystaliczne, w których atomy połączone są za pomocą silnych wiązań kowalencyjnych.

  2. Do zlewki z wodą dodano jedną łyżeczkę sacharozy, a następnie wymieszano substancję z wodą przy użyciu bagietki. Po chwili roztwór zrobił się jednorodny, W ujęciu mikroskopowym na animacji widoczne są cząsteczki wody łączące się z cząsteczkami sacharozy. Obok znajduje się informacja: Polarne cząsteczki wody przyciągają polarne fragmenty cząsteczek sacharozy (cukru buraczanego). Dzięki temu cząsteczki wody następnie niejako rozbijają cząsteczki sacharozy, przez rozrywanie oddziaływań międzycząsteczkowych. Wówczas obserwujemy rozpuszczanie sacharozy w wodzie.

  3. Kolejną substancją wykorzystaną do wykonania mieszaniny było białko jaja kurzego. Do cylindra miarowego odmierzono 10cm3 białka jaja kurzego, następnie wlano je do zlewki z wodą i wymieszano obie substancje przy użyciu bagietki. Roztwór zmienił barwę na jasno białą. W ujęciu mikroskopowym na animacji pojawiają się cząsteczki białka, które natychmiastowo są otaczane przez o wiele mniejsze cząsteczki wody. Obok animacji znajduje się informacja: Cząsteczki białka jaja kurzego zawierają fragmenty polarne. Dlatego cząsteczki wody otaczają cząsteczki białka, stanowiąc dla nich swego rodzaju otoczkę. Jednak cząsteczki białka mają stosunkowo duże rozmiary, dlatego nie obserwujemy całkowitego rozpuszczenia cząsteczek białek.

  4. Do zlewki z wodą dodano jedną łyżeczkę chlorku sodu (NaCl). Następnie substancje wymieszano przy użyciu bagietki. Powstała mieszanina jednorodna. Na animacji przedstawiającej ujęcie mikroskopowe widoczne są jony (Na+) oraz (Cl-), które ułożone są w zwartą strukturę. Pojedyncze jony zostają jednak otoczone przez cząsteczki wody i oderwane od struktury. Obok animacji znajduje się informacja: Kryształy soli kuchennej (chlorku sodu) zbudowane są z kationów sodu (Na+) i anionów chlorkowych (Cl-). Cząstkowe ładunki, zgromadzone wokół atomów wodoru i tlenu w cząsteczkach wody, są przyciągane przez jony budujące kryształ soli kuchennej. Ładunki dodatnie, zgromadzone na atomach wodoru w cząsteczkach wody, kierują się w stronę anionów chlorkowych (Cl-). Ładunki ujemne, zgromadzone wokół atomów tlenu w cząsteczkach wody, kierują się w stronę kationów sodu (Na+). W ten sposób cząsteczki wody otaczają jony, powodując rozpadanie się kryształu i rozpuszczenie soli kuchennej.

  5. Do cylindra miarowego odmierzono 10cm3 oleju roślinnego. Następnie substancję wlano do zlewki z wodą i zamieszano przy użyciu szklanej bagietki. Stopniowo pierwotnie rozproszona substancja tworzy warstwę w kolorze żółtym na powierzchni wody. Na animacji znajdującej się w ujęciu mikroskopowym widoczne są cząsteczki wody znajdujące się pod cząsteczkami oleju. Obok animacji znajduje się informacja: Olej utworzony jest z cząsteczek tłuszczów. Cząsteczki tłuszczów, w przeciwieństwie do cząsteczek wody, mają budowę niepolarną. Dlatego też cząsteczki wody i cząsteczki składników oleju nie przyciągają się wzajemnie. Olej nie rozpuszcza się w wodzie i tworzy z nią dwie warstwy.

Polecenie 1
RFyGLWlxrKtoH
Dlaczego sacharoza rozpuszcza się w wodzie? Wybierz prawidłową odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. Jest zbudowana z jonów., 2. Zawiera fragmenty polarne., 3. Zawiera fragmenty niepolarne.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
1
Polecenie 2

Poniżej schematycznie przedstawiono efekt wymieszania dwóch cieczy w probówce.

R3Bo9GPzP9woI
Źródło: GroMar Sp. z o. o., licencja: CC BY-SA 3.0.

W probówce wymieszano dwie ciecze, które ostatecznie utworzyły dwie warstwy, jedna na drugiej.

RNIFBsANALxk8
Odpowiedź: (Uzupełnij).
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Krzywe rozpuszczalności

Czy możemy rozpuścić w wodzie dowolną ilość cukru lub soli? Można to sprawdzić na krzywych rozpuszczalności, czyli wykresach przedstawiających zależność rozpuszczalności substancji od temperatury.

R1VmF4F8n7Sjr
Wykres liniowy. Lista elementów: 1. zestaw danych: temperatura (°C): 0°C azotan(V) potasu: 13.3; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) jodek potasu: 127.5; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek sodu (sól kuchenna): 35.7; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek potasu: 27.6; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) azotan(V) sodu: 73; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) 2. zestaw danych: temperatura (°C): 10°C azotan(V) potasu: 20.9; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) jodek potasu: 136; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek sodu (sól kuchenna): 35.8; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek potasu: 31; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) azotan(V) sodu: 80; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) 3. zestaw danych: temperatura (°C): 20°C azotan(V) potasu: 31.6; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) jodek potasu: 144; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek sodu (sól kuchenna): 36.0; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek potasu: 34; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) azotan(V) sodu: 88; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) 4. zestaw danych: temperatura (°C): 30°C azotan(V) potasu: 45.8; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) jodek potasu: 152; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek sodu (sól kuchenna): 36.3; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek potasu: 37; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) azotan(V) sodu: 96; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) 5. zestaw danych: temperatura (°C): 40°C azotan(V) potasu: 63.9; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) jodek potasu: 160; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek sodu (sól kuchenna): 36.6; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek potasu: 40; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) azotan(V) sodu: 104; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) 6. zestaw danych: temperatura (°C): 50°C azotan(V) potasu: 85.5; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody)jodek potasu: 170; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek sodu (sól kuchenna): 37; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek potasu: 42.6; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) azotan(V) sodu: 114; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) 7. zestaw danych: temperatura (°C): 60°C azotan(V) potasu: 110; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) jodek potasu: 176; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek sodu (sól kuchenna): 37.3; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek potasu: 45.5; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) azotan(V) sodu: 124; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) 8. zestaw danych: temperatura (°C): 70°C azotan(V) potasu: 138; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) jodek potasu: 184; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek sodu (sól kuchenna): 37.8; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek potasu: 48.3; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) azotan(V) sodu: 134; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) 9. zestaw danych: temperatura (°C): 80°C azotan(V) potasu: 169; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) jodek potasu: 192; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek sodu (sól kuchenna): 38.4; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek potasu: 51.1; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) azotan(V) sodu: 148; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) 10. zestaw danych: temperatura (°C): 90°C azotan(V) potasu: 202; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) jodek potasu: 200; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek sodu (sól kuchenna): 39; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek potasu: 54; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) azotan(V) sodu: 161; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) 11. zestaw danych: temperatura (°C): 100°C azotan(V) potasu: 246; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) jodek potasu: 208; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek sodu (sól kuchenna): 39.8; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) chlorek potasu: 65.7; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody) azotan(V) sodu: 180; Podpis osi wartości: rozpuszczalność (w g na 100 g wody).
Krzywe rozpuszczalności wybranych związków nieorganicznych
Źródło: epodręczniki.pl, licencja: CC BY-SA 3.0.

Na liniowym wykresie interaktywnym przedstawiono rozpuszczalność poniższych soli (w g na 100 g wody). Krzywe rozpuszczalności dla każdej z soli zostały oznaczone innym kolorem.

azotanV potasu (linia niebieska):

  • 0°C – 13,3

  • 10°C – 20,9

  • 20°C – 13,6

  • 30°C – 45,8

  • 40°C – 63,9

  • 50°C – 85,5

  • 60°C – 110

  • 70°C – 138

  • 80°C – 169

  • 90°C– 202

  • 100°C– 246

jodek potasu (linia zielona):

  • 0°C – 127,5

  • 10°C – 136

  • 20°C – 144

  • 30°C – 152

  • 40°C – 160

  • 50°C – 170

  • 60°C – 176

  • 70°C – 184

  • 80°C – 192

  • 90°C – 202

  • 100°C – 246

chlorek sodu (sól kuchenna) (linia czerwona):

  • 0°C – 35,7

  • 10°C – 35,8

  • 20°C – 36

  • 30°C – 36,3

  • 40°C – 36,6

  • 50°C – 37

  • 60°C – 37,3

  • 70°C – 37,8

  • 80°C – 38,4

  • 90°C – 39

  • 100°C – 39,8

chlorek potasu (linia pomarańczowa):

  • 0°C – 27,6

  • 10°C – 31

  • 20°C – 34

  • 30°C – 37

  • 40°C – 40

  • 50°C – 42,6

  • 60°C – 45,5

  • 70°C – 48,3

  • 80°C – 51,1

  • 90°C – 54

  • 100°C – 65,7

azotanV sodu (linia czarna):

  • 0°C – 73

  • 10°C – 80

  • 20°C – 88

  • 30°C – 96

  • 40°C – 104

  • 50°C – 114

  • 60°C – 124

  • 70°C – 134

  • 80°C – 148

  • 90°C – 161

  • 100°C – 180

REx2wn2JacNJ5
Film nawiązujący do treści materiału - dotyczy rozpuszczalności soli i gazów w zależności od temperatury, roztworów nasyconych i nienasyconych oraz rozwiązania zadania.

Na podstawie znajomości rozpuszczalności substancji można:

  • określić maksymalną ilość substancji, która może rozpuścić się we wskazanej masie wody w danej temperaturze,

  • ocenić, czy podana ilość substancji może rozpuścić się w określonej masie wody i temperaturze.

Polecenie 3
R1NDkx6v6ISSn
W temperaturze równej 20°C rozpuszczalność sacharozy wynosi 204 g. Co to oznacza? Wybierz prawidłową odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. W temperaturze równej 20°C można rozpuścić więcej niż 204 g sacharozy w 100 g wody., 2. W temperaturze równej 20°C minimalnie można rozpuścić 204 g sacharozy w 100 g wody., 3. W temperaturze równej 20°C maksymalnie można rozpuścić 204 g sacharozy w 100 g roztworu., 4. W temperaturze równej 20°C maksymalnie można rozpuścić 204 g sacharozy w 100 g wody.
Źródło: Gromar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
1
R1biyGaf4Ikxe
Rozpuszczanie substancji to proces, w którym cząsteczki substancji rozpraszają się w rozpuszczalniku, tworząc jednorodną mieszaninę. Szybkość tego procesu może zależeć od kilku czynników, takich jak rozdrobnienie substancji, mieszanie oraz temperatura. Omówiony zostanie teraz wpływ tych czynników na rozpuszczanie na przykładzie rozpuszczania cukru podczas słodzenia herbaty. Analogiczne mechanizmy działają przy rozpuszczaniu wszystkich innych substancji. Rozdrobnienie substancji: Im drobniejsze są cząsteczki substancji, tym większa jest powierzchnia kontaktu z rozpuszczalnikiem. Większa powierzchnia kontaktu umożliwia efektywne oddziaływanie między cząstkami substancji a rozpuszczalnikiem, przyspieszając proces rozpuszczania. Przykład: Cukier w proszku rozpuszcza się szybciej niż w postaci dużych kryształków. Mieszanie: Ruch cząsteczek rozpuszczalnika wokół substancji stymuluje proces rozpuszczania. Mieszanie zapewnia stały kontakt między cząstkami substancji a rozpuszczalnikiem, co sprzyja szybkiemu rozpuszczaniu. Przykład: Mieszanie herbaty łyżką przyspiesza rozpuszczanie cukru w gorącej wodzie. Temperatura: Zwykle zwiększenie temperatury przyspiesza proces rozpuszczania. Wzrost temperatury zwiększa energię kinetyczną cząsteczek, co sprzyja łatwiejszemu pokonywaniu sił międzycząsteczkowych i umożliwia szybsze oddzielanie cząsteczek substancji. Przykład: Cukier w gorącej wodzie rozpuszcza się szybciej niż w zimnej wodzie. Podsumowując, rozdrobnienie, mieszanie i temperatura mają istotny wpływ na szybkość rozpuszczania się substancji. Optymalne warunki mogą być osiągnięte poprzez odpowiednie zastosowanie tych czynników, co jest istotne zarówno w laboratoriach chemicznych, jak i w codziennym życiu, na przykład podczas przygotowywania napojów czy gotowania
Źródło: GroMar Sp. z o. o., Symulacja interaktywna, licencja: CC BY-SA 3.0.

Symulacja interaktywna przedstawia laboratorium, w którym przedstawiony został wpływ temperatury, mieszania oraz rozdrobnienia na szybkość rozpuszczania substancji w wodzie. W laboratorium do wykorzystania możliwe są trzy substancje: sacharoza (C12H12O11), chlorek sodu (NaCl) oraz uwodniony siarczan VI miedzi II (CuSO4·5H2O).

  1. Sacharoza (C12H12O11):

  • Temperatura:
    Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą. W pierwszej zlewce znajduje się woda w temperaturze 30 °C, a w drugiej zlewce znajduje się woda w temperaturze 60 °C. Obok każdej ze zlewek znajduje się szalka, na której przygotowano po 5g sacharozy.
    Sacharoza zostaje wsypana do zlewek jednocześnie.
    Obserwacje: W zlewce z wyższą temperaturą sacharoza rozpuszcza się już po 20 minutach, a w zlewce z niższą temperaturą dopiero po upływie godziny.

  • Mieszanie:
    Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą o temperaturze 30 °C, obok każdej z nich znajduje się szalka z pięcioma gramami sacharozy.
    Substancja zostaje umieszczona w wodzie jednocześnie. W jednej ze zlewek wymieszano substancję przy użyciu szklanej bagietki.
    Obserwacje: W zlewce, w której wymieszano substancje, sacharoza rozpuszcza się po 20 minutach, a zlewce drugiej po około godzinie.

  • Rozdrobnienie:
    Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą o temperaturze 30 °C, obok każdej z nich znajduje się szalka z pięcioma gramami sacharozy. Na jednej szalce znajduje się rozdrobiona sacharoza, a na drugiej substancja w postaci większych kryształów.
    Substancja zostaje umieszczona w wodzie jednocześnie.
    Obserwacje: W zlewce, w której umieszczono rozdrobnioną sacharozę substancja rozpuszcza się po około 30 minutach, podczas gdy rozpuszczenie się większych kryształów zajmuje około godziny.

  1. Chlorek sodu (NaCl):

  • Temperatura:
    Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą. W pierwszej zlewce znajduje się woda w temperaturze 30 °C, a w drugiej zlewce znajduje się woda w temperaturze 60 °C. Obok każdej ze zlewek znajduje się szalka, na której przygotowano po 5g chlorku sodu.
    Substancja zostaje wsypana do zlewek jednocześnie.
    Obserwacje: W zlewce z wyższą temperaturą chlorek sodu rozpuszcza się już po 20 minutach, a w zlewce z niższą temperaturą dopiero po upływie godziny.

  • Mieszanie:
    Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą o temperaturze 30 °C, obok każdej z nich znajduje się szalka z pięcioma gramami chlorku sodu.
    Substancja została umieszczona w wodzie jednocześnie. W jednej ze zlewek wymieszano substancję przy użyciu szklanej bagietki.
    Obserwacje: W zlewce, w której wymieszano substancje, chlorek sodu rozpuszcza się po 20 minutach, a zlewce drugiej po około godzinie.

  • Rozdrobnienie:
    Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą o temperaturze 30 °C, obok każdej z nich znajduje się szalka z pięcioma gramami chlorku sodu. Na jednej szalce znajduje się rozdrobiona substancja, a na drugiej substancja w postaci większych kryształów. Chlorek sodu zostaje umieszczony w wodzie jednocześnie.
    Obserwacje: W zlewce, w której umieszczono rozdrobnioną substancję, rozpuszcza się ona po około 30 minutach, podczas gdy rozpuszczenie się większych kryształów zajmuje około godziny..

  1. Uwodniony siarczan VI miedzi II (CuSO4·5H2O):

  • Temperatura:
    Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą. W pierwszej zlewce znajduje się woda w temperaturze 30 °C, a w drugiej zlewce znajduje się woda w temperaturze 60 °C. Obok każdej ze zlewek znajduje się szalka, na której przygotowano po 5g uwodnionego siarczanu VI miedzi II.
    Substancja zostaje wsypana do zlewek jednocześnie.
    Obserwacje: W zlewce z wyższą temperaturą uwodniony siarczan VI miedzi II rozpuszcza się już po 20 minutach zabarwiając roztwór na kolor niebieski, a w zlewce z niższą temperaturą dopiero po upływie godziny.

  • Mieszanie:
    Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą o temperaturze 30 °C, obok każdej z nich znajduje się szalka z pięcioma gramami uwodnionego siarczanu VI miedzi II.
    Substancja została umieszczona w wodzie jednocześnie. W jednej ze zlewek wymieszano substancję przy użyciu szklanej bagietki.
    W zlewce, w której wymieszano substancje, uwodniony siarczan VI miedzi II rozpuszcza się po 20 minutach, a zlewce drugiej po około godzinie.

  • Rozdrobnienie:
    Na stole w laboratorium znajdują się dwie zlewki z wodą o temperaturze 30 °C, obok każdej z nich znajduje się szalka z pięcioma gramami uwodnionego siarczanu VI miedzi II. Na jednej szalce znajduje się rozdrobiona substancja, a na drugiej substancja w postaci większych kryształów. Uwodniony siarczan VI miedzi II zostaje umieszczony w wodzie jednocześnie.
    Obserwacje: W zlewce, w której umieszczono rozdrobnioną substancję, rozpuszcza się ona po około 30 minutach barwiąc roztwór na kolor niebieski, podczas gdy rozpuszczenie się większych kryształów zajmuje około godziny.

Polecenie 4
R1WCtmc2pHHgj
Uzupełnij poniższe zdanie, wybierając prawidłowe słowo. Badane substancje rozpuszczają się szybciej w wodzie o 1. niższej, 2. wyższej temperaturze.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 5
Rqeew7vwuAiQN
Uzupełnij poniższy tekst dotyczący wpływu mieszania na szybkość rozpuszczania substancji w wodzie, wpisując odpowiednie słowo. Jeżeli podczas rozpuszczania kryształów azotanu(V) potasu w wodzie roztwór będzie mieszany np. za pomocą pręcika szklanego, to rozpuszczenie substancji nastąpi Tu uzupełnij.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 6
R1Qk3VaVj3leB
Jak wpływa stopień rozdrobnienia substancji na szybkość jej rozpuszczania w wodzie? Wybierz prawidłową odpowiedź. Możliwe odpowiedzi: 1. Substancja w postaci kryształów lepiej się rozpuszcza w wodzie niż substancja rozdrobniona., 2. Im bardziej rozdrobniona substancja, tym szybciej rozpuszcza się w wodzie.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.

Podsumujmy najważniejsze informacje:

  • W takiej samej objętości wody rozpuszczają się różne ilości rozmaitych substancji.

  • Ilość substancji stałej, rozpuszczonej w wodzie, zależy od temperatury i najczęściej rośnie wraz z jej wzrostem.

  • Maksymalna ilość substancji, jaka może rozpuścić się w ustalonej masie lub objętości rozpuszczalnika w danej temperaturze i pod stałym ciśnieniem, nazywa się rozpuszczalnością. Może być wyrażana jako liczba gramów substancji, jaką można rozpuścić w 100 g rozpuszczalnika w danej temperaturze i pod stałym ciśnieniem.

  • Wykres przedstawiający zależność rozpuszczalności danej substancji od temperatury nazywa się krzywą rozpuszczalności.

Słownik

krzywa rozpuszczalności
krzywa rozpuszczalności

wykres przedstawiający zależność rozpuszczalności danej substancji od temperatury

rozpuszczalność
rozpuszczalność

określa maks. ilość substancji, jaka może rozpuścić się w 100 g rozpuszczalnika w danej temperaturze i pod stałym ciśnieniem

bg‑gold

Notatnik

R1cLKFXu3IZhl
(Uzupełnij).