Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Zaloguj się aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby udostępnić materiał Dodaj całą stronę do teczki
RIa8HVeCAjge4
Nagranie dźwiękowe Maria Janion Pełnia Fausta czyli tragedia antropologiczna.
Źródło: Maria Janion, Pełnia Fausta, czyli tragedia antropologiczna, [w:] tejże, Prace wybrane. Tragizm, historia, prywatność, t. 2, red. A. Nowakowski, Kraków 2000, s. 154–160.
Paracelsus
Paracelsus

(właściwie: Phillippus Aureolus Theophrastus Bombastus von Hohenheim; ok. 1493–1541) – średniowieczny lekarz i przyrodnik, nazywany często ojcem nowożytnej medycyny

Nostradamus
Nostradamus

(właściwie: Michel de Nostredame; 1503–1566) – francuski astrolog i autor proroctw, badacz wiedzy tajemnej

Johannes Tauler
Johannes Tauler

(1301–1361) – niemiecki teolog i mistyk

Orfeusz
Orfeusz

w mitologii greckiej tracki śpiewak i poeta; przypisywano mu magiczną moc: dźwięk jego liry i głosu miał wywierać czarodziejski wpływ na całą naturę

Pitagoras
Pitagoras

(ok. 572–497 p.n.e.) – słynny grecki matematyk

Johannes Reuchlin
Johannes Reuchlin

(1455–1522) – niemiecki filozof, humanista, przyczynił się do badań nad oryginalnymi językami Biblii

Giovanni Boccaccio
Giovanni Boccaccio

(1313–1375) – pisarz włoski, twórca nowożytnej nowelistyki; znany głównie jako autor dzieła Dekameron

Marcin Luter
Marcin Luter

(1483–1546) – niemiecki reformator religijny, teolog i inicjator reformacji

Don Juan
Don Juan

na wpół legendarny szlachcic hiszpański, żyjący w Sewilli w XVI wieku. Słynął z urody, uroku osobistego oraz licznych romansów, uwodziciel i rozpustnik. Postać Don Juana inspirowała licznych twórców, którzy różnili się w interpretacji tej postaci

1
Polecenie 1

Wyjaśnij, jak rozumiesz stwierdzenie Marii Janion, że Faust jest człowiekiem nowoczesnym.

Rrcc993LftNyA
(Uzupełnij).
1
Polecenie 2

Sformułuj dwa argumenty potwierdzające tezę, że Fausta można uznać za prototyp bohatera romantycznego.

RuYsY3JLk9S7V
(Uzupełnij).
11
Polecenie 3

Na podstawie tekstu Marii Janion stwórz mapę myśli na temat mitu faustycznego.

R1I01Oyozk87H
Lista elementów:
  • Nazwa kategorii: Mit faustyczny
    • Elementy należące do kategorii Mit faustyczny
    • Nazwa kategorii:
    • Nazwa kategorii:
    • Nazwa kategorii:
    • Koniec elementów należących do kategorii Mit faustyczny
R1CAw7bSqJ7nP
(Uzupełnij).
1
Polecenie 4

Romantycy porównywali Fausta z Prometeuszem. Wskaż podobieństwa i różnice między tymi postaciami.

RBQc0L4PxiiRb
Podobieństwa (Uzupełnij). Różnice (Uzupełnij).

Przeczytaj tekst Józefa Tischnera, a następnie wykonaj polecenia.

Józef Tischner Bóle rozczarowanych

Faust jest rozczarowany. Przestudiował wszystko, co można było przestudiować, aż w końcu odkrył, że wie tyle samo, ile wiedział przed studiami. Postawiony w podobnej sytuacji Sokrates czułby się znakomicie: powiedziałby „wiem, że nic nie wiem” i odkrył, że na tym właśnie polega mądrość; mądrością jest bowiem to, by nie udawać, że się wie, gdy się nie wie. Faust nie może jednak przezwyciężyć rozczarowania. Sprawa nie jest prosta. Klęskę poniósł rozum. A powiedziano przecież, że człowiek tym różni się od zwierzęcia, „iż jest rozumny”. Cóż człowiekowi pozostaje, gdy jego rozum okazuje się nierozumny? Człowiek popada w „wewnętrzną sprzeczność”. Być rozczarowanym to być wewnętrznie rozdartym, być przeciwko sobie, stracić siebie, a następnie szukać siebie. [...]

Jak wygląda rozczarowanie Fausta?
Faust „przestudiował fakultety” i jest nieszczęśliwy. Stracił młodość wśród ksiąg. Jakże szczęśliwa jest młodość! Zarazem jednak jak nieszczęśliwa jest młodość! Młodość jest nieszczęśliwa, ponieważ nie wie, że jest szczęśliwa. [...] Faust nie zapomniał jednak wszystkiego, co w księgach wyczytał. Pamięta, że świat jest w jakimś fundamentalnym sensie „dla niego”. Faust czuje się w świecie jak w domu. Choć nie jest „sobą”, to jednak jest „u siebie”. Gdyby Faust był mistykiemmistykmistykiem średniowiecza, szukałby szczęścia poza światem. Ale Faust nie jest mistykiem średniowiecza. Odkrywa wartość tego świata i odkrywa, że do szczęścia niezbędna jest dziewczyna. Faust chciałby nadrobić, co stracił.

Faust chce być młody. Po co? Chce być młody, bo młodość jest przyjemnością, a przyjemność indywidualizmem. Z drugiej strony, aby osiągnąć „pełną indywidualność”, trzeba „mieć dziewczynę”. Nie, nie po to, by uśmierzała pożądliwości, lecz po to, by w niej oglądać siebie. Małgorzata ma być lustrem Fausta. Na tym polega indywidualizm, że wszystko, co inne, staje się odbiciem tego samego. Inny człowiek to po prostu inny Ja. [...]

Faust zapada na melancholięmelancholiamelancholię. Cóż może mu w tej sytuacji ofiarować Mefisto? Może mu ofiarować jeszcze jedną flaszkę wina, jeszcze jeden kufel piwa, jeszcze jedną Małgorzatę. Drogą Faustów staje się rozrywka, życie w rozproszeniu, uwiąd woli, stopniowa wyprzedaż duszy. W końcu nawet Mefisto zostaje „zrobiony w konia”. Wydawało mu się na początku, że kupuje duszę, ale tym, co teraz trzyma w dłoni, okazuje się „wysoko zorganizowana materia” lub – co gorsza – „świadomość określona przez byt”.

Faust kończy melancholią. Staje się „jednym z przypadków” . Melancholia to odwet pogardzonego rozumu na ciele, które chciało być „mądrzejsze” od niego. Melancholia boli melancholika, a śmieszy otoczenie. Otoczenie mówi: „chciał być jednym jedynym, a stał się takim samym jak inni – melancholicy”.

tischner Źródło: Józef Tischner, Bóle rozczarowanych, [w:] Józef Tischner, Myślenie w żywiole piękna, Kraków 2013.
mistyk
melancholia
1
Polecenie 5

Wyjaśnij, z  jakiego powodu, zdaniem Józefa Tischnera, Faust przeżywa rozczarowanie.

RL3ba8JyS6e0S
(Uzupełnij).
1
Polecenie 6

O jakich paradoksach życia mówi Tischner, interpretując postać Fausta? Wymień je i skomentuj.

R1FcpTAiLJKwD
(Uzupełnij).
1
Polecenie 7

Wyjaśnij, jak rozumiesz stwierdzenie, że Małgorzata ma być lustrem Fausta.

R1c2QJSJLnYtz
(Uzupełnij).
1
Polecenie 8

Zinterpretuj ostatni akapit tekstu Tischnera. Na czym, zdaniem autora, polega porażka Fausta?

RjTdKz9YZ2IL2
(Uzupełnij).
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida