Czym jest przemoc i jakie są jej formy
Zrozumienie, czym jest przemoc i dokładne poznanie jej form jest kluczem do stworzenia bezpiecznego środowiska dla dzieci.
Przemoc to nie tylko „bijatyki” na podwórku czy wulgaryzmy rzucone w kierunku innej osoby. To każde działanie, które ma na celu skrzywdzenie, zranienie, sprawienie bólu i cierpienia drugiemu człowiekowi. To działanie, które narusza prawa i dobra osobiste jednostki. Sprawca zawsze jest silniejszy, czy to fizycznie czy psychicznie. Siły w tej relacji nie są równe. Przemoc jest działaniem intencjonalnym i w pełni zamierzonym. Przemoc – w każdej formie – jest przestępstwem, z czego ofiary często nie zdają sobie nawet sprawy. Może być ona subtelna i ukryta, więc czasami trudno ją zauważyć. Dla przykładu, niektóre dzieci mogą myśleć, że zachowania przemocowe są normalne, chociaż tak naprawdę są złe i nieakceptowalne. Przemoc, niezależnie od jej formy, jest zawsze naruszeniem prawa i stanowi poważne przestępstwo. To oznacza, że osoba dokonująca aktu przemocy może być poddana konsekwencjom prawnym. Jest to ważny aspekt, który rodzice i nauczyciele powinni rozważać w kontekście ochrony swoich dzieci i uczniów.
Liczne opracowania naukowe, w tym np. raporty i publikacje UNICEF Polska, czy Raporty Ministerstwa Rodziny i Polityki Społecznej wskazują na wiele różnych form przemocy i podają setki ich przykładów. Poniżej przedstawione są najczęściej wymieniane rodzaje przemocy i typy zachowań, które wskazują na ich wystąpienie.
Przemoc fizyczna: bierna | nakazy i zakazy (nieadekwatne do wieku i rodzaju przewinienia) |
|---|---|
czynna | używanie siły, zadawanie fizycznego bólu, bicie, popychanie, szarpanie, obezwładnianie, kopanie, duszenie, przytrzymywanie, przypalanie, głodzenie, pozostawienie w niebezpiecznym miejscu, zamykanie w pomieszczeniu, uniemożliwianie dostępu do pomieszczeń |
Przemoc psychiczna (emocjonalna) | nękanie dręczenie, wyśmiewanie, groźby, krzyki, zastraszanie, różne formy kontroli i nadzoru, manipulacja, narzucanie swoich poglądów, wmawianie choroby psychicznej, ograniczanie kontaktów z innymi ludźmi, wymuszanie posłuszeństwa i podporządkowania, zawstydzanie i szantażowanie, grożenie samobójstwem, poniżanie, ubliżanie, żądanie wykonywania upokarzających czynności, nadmierne wymagania, nieadekwatne karanie, odrzucenie emocjonalne, wywoływanie nieadekwatnego poczucia winy |
Przemoc seksualna | namawianie lub zmuszanie do czynności seksualnych, namawianie/wykorzystywanie do prostytucji, gwałt, kazirodztwo, ekshibicjonizm, dotykanie miejsc intymnych wbrew woli |
Cyberprzemoc | publikowanie poniżających filmów lub zdjęć, publikowanie ośmieszających, wulgarnych, komentarzy i postów, włamania na konta serwisów społecznościowych; flaming (wymiana pełnych agresji wiadomości za pośrednictwem komunikatora), podszywanie się pod inne osoby, wykluczanie z internetowych społeczności, maskarada (tworzenie nieprawdziwych kont na portalach internetowych celem krzywdzenia ofiary) |
Indeks górny Tabela 1. Formy przemocy.
Źródło: opracowanie własne na podstawie: Indeks górny koniecTabela 1. Formy przemocy.
Źródło: opracowanie własne na podstawie:
Indeks górny https://www.niebieskalinia.pl/aktualnosci/aktualnosci/cyberprzemoc-rodzaje-skala-zjawiska-profilaktyka-material-z-cyklu-ekspert-radzi [dostęp: 27.08.20223]; https://www.oik.jaworzno.pl/art,6,definicja-i-rodzaje-przemocy [dostęp: 27.08.2023]. Indeks górny koniechttps://www.niebieskalinia.pl/aktualnosci/aktualnosci/cyberprzemoc-rodzaje-skala-zjawiska-profilaktyka-material-z-cyklu-ekspert-radzi [dostęp: 27.08.20223]; https://www.oik.jaworzno.pl/art,6,definicja-i-rodzaje-przemocy [dostęp: 27.08.2023].
Przemoc jest kompleksowym zjawiskiem, które ma potencjał niszczący zarówno dla zdrowia fizycznego, jak i psychicznego. Nie jest to jedynie akt przemocowy wymierzony w fizyczne ciało, ale także wszelkie działania, słowa czy zachowania, które szkodzą uczuciom, godności lub poczuciu bezpieczeństwa drugiej osoby. Zrozumienie różnych form przemocy i umiejętność ich rozpoznawania to kluczowy krok w działaniach na rzecz zapobiegania przemocy i wsparcia dla dzieci i młodzieży, którzy doświadczają przemocy. Edukacja uczniów na temat przemocy może pomóc im zrozumieć, jakie zachowania są akceptowalne i jak bronić siebie przed przemocą.