Film samouczek
Polecenie 1
Zapoznaj się z filmem samouczkiem, omawiającym sposoby zapisu równań reakcji chemicznych, w których powstają osady. Następnie wykonaj ćwiczenia zamieszczone poniżej.
Film opowiada o zapisywaniu równań reakcji chemicznych, w których powstają osady.
Film opowiada o zapisywaniu równań reakcji chemicznych, w których powstają osady.Film samouczek pt. „W jaki sposób zapisujemy równania reakcji chemicznych, w których powstają osady?”
Źródło: GroMar Sp. z o.o., Małgorzata Krzeczkowska, licencja: CC BY-SA 3.0.
Film dostępny pod adresem /preview/resource/R1MCrklLOWb2a
Film samouczek pt. „W jaki sposób zapisujemy równania reakcji chemicznych, w których powstają osady?”
Źródło: GroMar Sp. z o.o., Małgorzata Krzeczkowska, licencja: CC BY-SA 3.0.
Film opowiada o zapisywaniu równań reakcji chemicznych, w których powstają osady.
Ćwiczenie 1
Pewną reakcję chemiczną przedstawiono w sposób jonowy skrócony:
Analizując tablicę rozpuszczalności soli i wodorotlenków, zaproponuj dwa odczynniki chemiczne, których roztwory wodne należy zmieszać w celu otrzymania tego produktu.
Znajdź w tabeli rozpuszczalności interesujący Cię jon. Przesuwaj palcem po tabeli, aż natrafisz na oznaczenie o rozpuszczalności danej soli. Następnie przesuń palec po tabeli do drugiego jonu, z którym dana sól powstaje.
Zapoznaj się z opisem tabeli rozpuszczalności i znajdź interesujący Cię jon.
Tabela rozpuszczalności soli i wodorotlenków w wodzie w temperaturze dwudziestu pięciu stopni Celsjusza. Z tabeli można odczytać, które substancje są dobrze rozpuszczalne w wodzie, co symbolizuje pusta komórka, praktycznie nierozpuszczalne w wodzie, co symbolizuje litera N, trudno rozpuszczalne w wodzie, osad wytrąca się przy odpowiednim stężeniu roztworu, co symbolizuje litera T, substancje rozkładające się lub takie, dla których substancja chemiczna nie została otrzymana, co symbolizuje znak minusa. Ponadto zaznaczono kolory otrzymywanych osadów. Aniony wypisane w kolumnie: wodorotlenkowy, chlorkowy, bromkowy, jodkowy, siarczkowy, azotanowy(pięć), siarczanowy(cztery), siarczanowy(sześć), węglanowy, krzemianowy, fosforanowy(pięć), chromianowy(sześć), octanowy. Kationy wypisane w wierszu: amonu, potasu, magnezu, wapnia, baru, ołowiu, srebra, miedzi, cyny, glinu, cynku, żelaza(dwa), żelaza (trzy), manganu, kobaltu. Wszystkie sole amonowe oraz wodorotlenki: amonowe, sodowe, potasowe oraz azotany(pięć) są rozpuszczalne w wodzie, oprócz krzemianu amonowego, który to oznaczono znakiem minus. Dla magnezu do nierozpuszczalnych należą białe: wodorotlenek magnezu, węglan magnezu, krzemian magnezu, fosforan(pięć) magnezu. Pozostałe sole magnezu zawarte w tabeli są rozpuszczalne. Dla wapnia do nierozpuszczalnych należą białe: siarczan(cztery) wapnia, węglan wapnia, krzemian wapnia i fosforan(pięć) wapnia. Do trudno rozpuszczalnych należą białe: wodorotlenek wapnia, siarczek wapnia, siarczan(sześć) wapnia oraz żółty chromian(sześć) wapnia. Pozostałe sole wapnia są rozpuszczalne. Dla baru jako nierozpuszczalne i białe należą: siarczan(cztery) baru, siarczan(sześć) baru, węglan baru, krzemian baru oraz fosforan(pięć) baru, a także żółty chromian(sześć) baru. Pozostałe są rozpuszczalne. Dalej oznaczono nierozpuszczalne i białe związki ołowiu: wodorotlenek ołowiu, siarczan(cztery) ołowiu oraz siarczan(sześć) ołowiu, węglan ołowiu, krzemian ołowiu oraz fosforan(pięć) ołowiu, a także czarny siarczek ołowiu oraz żółte sole: jodek ołowiu i chromian(sześć) ołowiu. Do trudno rozpuszczalnych i białych związków ołowiu zaliczono chlorek ołowiu oraz bromek ołowiu. Pozostałe sole są dobrze rozpuszczalne. Dla srebra do nierozpuszczalnych zaliczono brązowy chromian(sześć) srebra, białe sole: chlorek i siarczan(cztery) srebra, żółtawe sole: bromek srebra, jodek srebra, węglan srebra, krzemian srebra, żółty fosforan(pięć) srebra, a także czarny siarczek srebra. Do trudno rozpuszczalnych soli srebra należą: biały siarczan(sześć) srebra. Pozostałe sole są dobrze rozpuszczalne. Komórka z wodorotlenkiem srebra posiada znak minus. Dla miedzi do nierozpuszczalnych zaliczono niebieskie: wodorotlenek miedzi, krzemian miedzi oraz fosforan(pięć) miedzi, czarny siarczek miedzi oraz brązowy chromian(sześć) miedzi. Pozostałe sole miedzi są rozpuszczalne, z wyjątkiem jodku miedzi, węglanu miedzi oraz siarczanu(cztery) miedzi, które posiadają znak minus. Dla cyny na drugim stopniu utlenienia do nierozpuszczalnych zaliczono białe: wodorotlenek cyny, krzemian cyny oraz fosforan(pięć) cyny, brązowo‑żółty siarczek cyny i brązowy chromian(sześć) cyny. Pozostałe są dobrze rozpuszczalne, z wyjątkiem siarczanu(cztery) cyny oraz węglanu cyny, które oznaczono znakiem minus. Dla glinu do nierozpuszczalnych i białych zaliczono: wodorotlenek glinu, krzemian glinu, fosforan(pięć) glinu oraz pomarańczowy chromian(sześć) glinu. Pozostałe sole są dobrze rozpuszczalne z wyjątkiem oznaczonych znakiem minus: siarczku, siarczanu(cztery) i węglanu(cztery). Dla cynku na drugim stopniu utlenienia do nierozpuszczalnych zaliczono białe: wodorotlenek cynku, siarczek cynku, węglan cynku, krzemian cynku, fosforan(pięć) cynku. Do trudno rozpuszczalnych związków cynku zalicza się biały siarczan(cztery) cynku, a także żółty chromian(sześć) cynku. Pozostałe związki cynku są rozpuszczalne. Dla żelaza na drugim stopniu utlenienia do nierozpuszczalnych zaliczono jasnozielone: wodorotlenek żelaza(dwa), węglan żelaza(dwa), krzemian żelaza(dwa), a także czarny siarczek żelaza(dwa), zielony siarczan żelaza(dwa) i niebieski fosforan(pięć) żelaza(dwa). Pozostałe sole żelaza(dwa) są dobrze rozpuszczalne, z wyjątkiem chromianu(sześć) żelaza(dwa), który posiada symbol minusa. Dla żelaza na trzecim stopniu utlenienia do nierozpuszczalnych zaliczono: brązowy wodorotlenek żelaza(trzy), czarny siarczek żelaza(trzy), żółte krzemian żelaza(trzy) i fosforan(pięć) żelaza(trzy), a także pomarańczowy chromian(sześć) żelaza(trzy). Pozostałe sole są rozpuszczalne, z wyjątkiem jodku żelaza(trzy), siarczanu(cztery) żelaza(trzy) oraz węglanu żelaza(trzy), które posiadają symbol minusa. Dla manganu na drugim stopniu utlenienia wśród nierozpuszczalnych wyróżnia się białe: wodorotlenek manganu(dwa), siarczan(cztery) manganu(dwa), węglan manganu(dwa), różowe: siarczek manganu(dwa) i fosforan(pięć) manganu(dwa), czerwony krzemian manganu(dwa), brązowy chromian(sześć) manganu(dwa). Pozostałe sole są dobrze rozpuszczalne. Dla kobaltu na drugim stopniu utlenienia wśród nierozpuszczalnych wyróżnia się: różowy wodorotlenek kobaltu(dwa), czarny siarczek kobaltu(dwa), czerwony siarczan(cztery) kobaltu(dwa), jasnoróżowy węglan kobaltu(dwa), fioletowe: krzemian kobaltu(dwa) i fosforan(pięć) kobaltu(dwa), a także brązowy chromian(sześć) kobaltu(dwa). Pozostałe sole są dobrze rozpuszczalne.
Rozpuszczalność soli i wodorotlenków w wodzie w temperaturze
Źródło: GroMar Sp. z o.o., rozpuszczalność na podstawie: Mizerski W., Tablice chemiczne, Warszawa 2004; kolory osadów na podstawie: White W. E., A Table of solubilities and colors of precipitates for use in a course in qualitative analysis, „J. Chem. Educ.” 1931., licencja: CC BY-SA 3.0.
Np. chlorek wapnia oraz węglan sodu.
Ćwiczenie 2
Uczennica przeprowadziła doświadczenie, polegające na zmieszaniu odpowiednich objętości dwóch roztworów o określonych stężeniach soli: jodku potasu oraz etanianu (octanu) ołowiu(). Zaobserwowała wytrącenie osadu barwy żółtej. Jakie jony obecne są w roztworze nad osadem? Załóż, że sole zmieszano w stosunku stechiometrycznym. Podaj ich nazwy.
Zapoznaj się z tabelą rozpuszczalności i w pierwszej kolejności ustal, jaki osad się strącił.
Tabela rozpuszczalności soli i wodorotlenków w wodzie w temperaturze dwudziestu pięciu stopni Celsjusza. Z tabeli można odczytać, które substancje są dobrze rozpuszczalne w wodzie, co symbolizuje pusta komórka, praktycznie nierozpuszczalne w wodzie, co symbolizuje litera N, trudno rozpuszczalne w wodzie, osad wytrąca się przy odpowiednim stężeniu roztworu, co symbolizuje litera T, substancje rozkładające się lub takie, dla których substancja chemiczna nie została otrzymana, co symbolizuje znak minusa. Ponadto zaznaczono kolory otrzymywanych osadów. Aniony wypisane w kolumnie: wodorotlenkowy, chlorkowy, bromkowy, jodkowy, siarczkowy, azotanowy(pięć), siarczanowy(cztery), siarczanowy(sześć), węglanowy, krzemianowy, fosforanowy(pięć), chromianowy(sześć), octanowy. Kationy wypisane w wierszu: amonu, potasu, magnezu, wapnia, baru, ołowiu, srebra, miedzi, cyny, glinu, cynku, żelaza(dwa), żelaza (trzy), manganu, kobaltu. Wszystkie sole amonowe oraz wodorotlenki: amonowe, sodowe, potasowe oraz azotany(pięć) są rozpuszczalne w wodzie, oprócz krzemianu amonowego, który to oznaczono znakiem minus. Dla magnezu do nierozpuszczalnych należą białe: wodorotlenek magnezu, węglan magnezu, krzemian magnezu, fosforan(pięć) magnezu. Pozostałe sole magnezu zawarte w tabeli są rozpuszczalne. Dla wapnia do nierozpuszczalnych należą białe: siarczan(cztery) wapnia, węglan wapnia, krzemian wapnia i fosforan(pięć) wapnia. Do trudno rozpuszczalnych należą białe: wodorotlenek wapnia, siarczek wapnia, siarczan(sześć) wapnia oraz żółty chromian(sześć) wapnia. Pozostałe sole wapnia są rozpuszczalne. Dla baru jako nierozpuszczalne i białe należą: siarczan(cztery) baru, siarczan(sześć) baru, węglan baru, krzemian baru oraz fosforan(pięć) baru, a także żółty chromian(sześć) baru. Pozostałe są rozpuszczalne. Dalej oznaczono nierozpuszczalne i białe związki ołowiu: wodorotlenek ołowiu, siarczan(cztery) ołowiu oraz siarczan(sześć) ołowiu, węglan ołowiu, krzemian ołowiu oraz fosforan(pięć) ołowiu, a także czarny siarczek ołowiu oraz żółte sole: jodek ołowiu i chromian(sześć) ołowiu. Do trudno rozpuszczalnych i białych związków ołowiu zaliczono chlorek ołowiu oraz bromek ołowiu. Pozostałe sole są dobrze rozpuszczalne. Dla srebra do nierozpuszczalnych zaliczono brązowy chromian(sześć) srebra, białe sole: chlorek i siarczan(cztery) srebra, żółtawe sole: bromek srebra, jodek srebra, węglan srebra, krzemian srebra, żółty fosforan(pięć) srebra, a także czarny siarczek srebra. Do trudno rozpuszczalnych soli srebra należą: biały siarczan(sześć) srebra. Pozostałe sole są dobrze rozpuszczalne. Komórka z wodorotlenkiem srebra posiada znak minus. Dla miedzi do nierozpuszczalnych zaliczono niebieskie: wodorotlenek miedzi, krzemian miedzi oraz fosforan(pięć) miedzi, czarny siarczek miedzi oraz brązowy chromian(sześć) miedzi. Pozostałe sole miedzi są rozpuszczalne, z wyjątkiem jodku miedzi, węglanu miedzi oraz siarczanu(cztery) miedzi, które posiadają znak minus. Dla cyny na drugim stopniu utlenienia do nierozpuszczalnych zaliczono białe: wodorotlenek cyny, krzemian cyny oraz fosforan(pięć) cyny, brązowo‑żółty siarczek cyny i brązowy chromian(sześć) cyny. Pozostałe są dobrze rozpuszczalne, z wyjątkiem siarczanu(cztery) cyny oraz węglanu cyny, które oznaczono znakiem minus. Dla glinu do nierozpuszczalnych i białych zaliczono: wodorotlenek glinu, krzemian glinu, fosforan(pięć) glinu oraz pomarańczowy chromian(sześć) glinu. Pozostałe sole są dobrze rozpuszczalne z wyjątkiem oznaczonych znakiem minus: siarczku, siarczanu(cztery) i węglanu(cztery). Dla cynku na drugim stopniu utlenienia do nierozpuszczalnych zaliczono białe: wodorotlenek cynku, siarczek cynku, węglan cynku, krzemian cynku, fosforan(pięć) cynku. Do trudno rozpuszczalnych związków cynku zalicza się biały siarczan(cztery) cynku, a także żółty chromian(sześć) cynku. Pozostałe związki cynku są rozpuszczalne. Dla żelaza na drugim stopniu utlenienia do nierozpuszczalnych zaliczono jasnozielone: wodorotlenek żelaza(dwa), węglan żelaza(dwa), krzemian żelaza(dwa), a także czarny siarczek żelaza(dwa), zielony siarczan żelaza(dwa) i niebieski fosforan(pięć) żelaza(dwa). Pozostałe sole żelaza(dwa) są dobrze rozpuszczalne, z wyjątkiem chromianu(sześć) żelaza(dwa), który posiada symbol minusa. Dla żelaza na trzecim stopniu utlenienia do nierozpuszczalnych zaliczono: brązowy wodorotlenek żelaza(trzy), czarny siarczek żelaza(trzy), żółte krzemian żelaza(trzy) i fosforan(pięć) żelaza(trzy), a także pomarańczowy chromian(sześć) żelaza(trzy). Pozostałe sole są rozpuszczalne, z wyjątkiem jodku żelaza(trzy), siarczanu(cztery) żelaza(trzy) oraz węglanu żelaza(trzy), które posiadają symbol minusa. Dla manganu na drugim stopniu utlenienia wśród nierozpuszczalnych wyróżnia się białe: wodorotlenek manganu(dwa), siarczan(cztery) manganu(dwa), węglan manganu(dwa), różowe: siarczek manganu(dwa) i fosforan(pięć) manganu(dwa), czerwony krzemian manganu(dwa), brązowy chromian(sześć) manganu(dwa). Pozostałe sole są dobrze rozpuszczalne. Dla kobaltu na drugim stopniu utlenienia wśród nierozpuszczalnych wyróżnia się: różowy wodorotlenek kobaltu(dwa), czarny siarczek kobaltu(dwa), czerwony siarczan(cztery) kobaltu(dwa), jasnoróżowy węglan kobaltu(dwa), fioletowe: krzemian kobaltu(dwa) i fosforan(pięć) kobaltu(dwa), a także brązowy chromian(sześć) kobaltu(dwa). Pozostałe sole są dobrze rozpuszczalne.
Rozpuszczalność soli i wodorotlenków w wodzie w temperaturze
Źródło: GroMar Sp. z o.o., rozpuszczalność na podstawie: Mizerski W., Tablice chemiczne, Warszawa 2004; kolory osadów na podstawie: White W. E., A Table of solubilities and colors of precipitates for use in a course in qualitative analysis, „J. Chem. Educ.” 1931., licencja: CC BY-SA 3.0.
Obecne są kationy potasu i aniony etanianowe (octanowe) oraz bardzo niewielkie ilości jonów oksoniowych i wodorotlenkowych, pochodzących z autodysocjacji wody.