Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki

Precesja a zasada zachowania momentu pędu

Dla zainteresowanych

Jednym ze sposobów zademonstrowania zasady zachowania momentu pędu jest pokazanie różnych aspektów zjawiska precesji. Nie przejmuj się, jeśli jeszcze niewiele wiesz o samym zjawisku. Obejrzyj film, rozpoznaj na czym ono polega - jest bardzo zaskakujące i widowiskowe.

RcZj2KlWfu4tR
Polecenie 1

Koło rowerowe jednostronnie podparte

Opisz przebieg dwóch pierwszych eksperymentów z kołem rowerowym. Wskaż przyczynę różnicy w zachowaniu się koła. Staraj się użyć w swoim opisie słowa „precesja”, „ruch precesyjny” we właściwym kontekście.
Wskaż także lapsus językowy, który przytrafił się osobie przeprowadzającej i prezentującej eksperyment.

uzupełnij treść
Polecenie 2

Jak wywołać precesję?

Obejrzyj przebieg trzeciego eksperymentu, w którym wirujący bąk, podparty w jednym punkcie, nie przewraca się.

RwI0Jqv32ceCS
Uzupełnij zdania: 1. Gdyby bąk nie wirował, to po zwolnieniu górnego mocowania przewróciłby się / utrzymałby się w pionie.
2. Natomiast utrzymywanie się w pionie wirującego bąka jest przejawem zasady zachowania energii kinetycznej / pędu /momentu pędu.
3. Tuż po rozkręceniu bąka i zwolnieniu górnego mocowania, jego precesja była wyraźnie widoczna / była praktycznie niewidoczna / w ogóle nie występowała.
4. Z tego można wysnuć wniosek, że wirująca bryła o symetrii obrotowej podlega zjawisku precesji zawsze tylko gdy pojawi się krótkotrwały impuls momentu siły tarcia / gdy jest poddana chwilowemu lub ciągłemu działaniu zewnętrznej siły o niezerowym momencie, niezależnie od źródła tej siły
Polecenie 3

Pstryknij monetę, a precesja się objawi

Znana jest zabawa w pstrykanie monety na poziomej, gładkiej powierzchni.
Weź monetę, możliwie masywną (np. współczesną 5‑złotówkę), postaw ją pionowo na stole i delikatnie przytrzymaj od góry palcem jednej ręki. Palcem wskazującym (lub środkowym) drugiej ręki pstryknij ją w punkt obwodu możliwie odległy od osi obrotu - dzięki temu nadajesz monecie... no właśnie, co? 
Opisz w kilku zdaniach charakterystyczny ruch monety. W swym opisie odpowiedz na zadane pytanie. Wykorzystaj także pojęcia „zasada zachowania momentu pędu” oraz „precesja”.

uzupełnij treść
Polecenie 4

Precesja na scenie

Eksperymenty fizyczne mogą inspirować do twórczości artystycznej. Obejrzyj ostatnią część filmu, pozbawioną komentarza, pod kątem uczynienia z niej układu choreograficznego. Zaproponuj komentarz do takiego układu. Wybierz jedną z dwóch wersji (albo wymyśl inną):
- komentarz „artystyczny” - do przedstawienia baletowego „Taniec ze szprychami”;
- komentarz „sportowy” - do zawodów w dyscyplinie „Kolarstwo figurowe i artystyczne”.

uzupełnij treść
Polecenie 5

Precesja w astronomii

Ziemia jest często opisywana jako bryła sztywna, co w wielu sytuacjach jest uzasadnione. Wiruje ona w ramach ruchu dobowego, a jej oś obrotu wskazuje na niebie kierunek północ‑południe. Punkty wskazywane przez oś Ziemi zwane są w astronomii biegunami świata. Przyjmuje się, że Gwiazda Polarna leży w jednym z takich biegunów. 
Wiadomo ponad wszelką wątpliwość, że oś Ziemi wykonuje ruch precesyjny. Ruch ten jest bardzo powolny - w skali ludzkiego życia nie powoduje zauważalnych efektów. 
1. Wyszukaj informację o czasie trwania jednego cyklu tego ruchu. 
2. Wymień przynajmniej jeden skutek tego ruchu, zauważalny na niebie w skali znacznie dłuższej niż życie ludzkie.

uzupełnij treść
Aplikacje dostępne w
Pobierz aplikację ZPE - Zintegrowana Platforma Edukacyjna na androida