Jakie znasz typy krzemianów? Zapoznaj się z poniższą grafiką interaktywną, przedstawiającą różne typy krzemianów oraz ich przykłady, a następnie rozwiąż ćwiczenia.
R1QsySLPpvHTD
Grafika przedstawia różne rodzaje krzemianów. Opisano następujące rodzaje:
1. Krzemiany wyspowe. Stosunek ilościowy atomów krzemu do atomów tlenu w anionie wynosi 1:4. Czworościany są połączone za pomocą wiązań -O‑Si‑O-. Struktury krzemianów wyspowych składają się z niepowiązanych ze sobą tetraedrów nawias kwadratowy S i O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, cztery, minus, koniec indeksu górnego. Wykazują dużą twardość, stosunkowo dużą gęstość i wysoki współczynnik załamania światła.
a. Andaluzyt. Andaluzyt to krzemian glinu o wzorze A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S i O indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu znajduje się minerał o wydłużonych kryształach, nieprzezroczysty, kruchy.
b. Topaz. Zasadowy fluorokrzemian glinu o wzorze A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S i O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, nawias O H, przecinek, F zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu jest kryształ słupkowy, kruchy i przezroczysty.
c. Kyanit. Inne nazwy to dysten i cyjanit. Jego wzór jest następujący A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S i O indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu kyanit. Jego kryształ jest spłaszczony, przypomina tabliczkę, jest kruchy, przezroczysty.
2. Krzemiany grupowe.
Stosunek ilościowy atomów krzemu do atomów tlenu w anionie wynosi 1:3,5. W krzemianach grupowych dwa czworościany łączą się ze sobą wierzchołkiem, uwspólniając anion tlenu. Struktury krzemianów grupowych składają się z anionów dikrzemianowych nawias kwadratowy S i indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, siedem, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, sześć, minus, koniec indeksu górnego.
a. Hemimorfit.
To uwodniony krzemian cynku o wzorze Z n indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, S i indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, siedem, koniec indeksu dolnego, nawias O H zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, razy, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O.
Na zdjęciu jest minerał o ziarnistej strukturze, jest kruchy.
b. Wezuwian.
Inaczej idokraz. Krzemian wapnia, magnezu, żelaza i glinu o wzorze C a indeks dolny, dziesięć, koniec indeksu dolnego, nawias M g, przecinek, F e zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, A l indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, nawias S i O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, / nawias S i indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, siedem, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, nawias O H, przecinek, F zamknięcie nawiasu indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu jest minerał składający się z licznych drobnych słupków, jest kruchy i przezroczysty.
c. Epidot.
Zasadowy krzemian wapnia, żelaza i glinu o wzorze C a indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, nawias F e indeks górny, trzy, plus, koniec indeksu górnego, przecinek, A l zamknięcie nawiasu A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, nawias kwadratowy O linia pionowa O H linia pionowa S i O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, ∣ S i indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, siedem, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego.
Na zdjęciu epidot. Kryształ z poprzecznymi zbrużdżeniami, ma włóknistą strukturę, jest kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej.
3. Krzemiany pierścieniowe. Stosunek ilościowy atomów krzemu do atomów tlenu w anionie wynosi 1:2,75. Czworościany łączą się za pomocą anionów tlenu tworząc pierścienie, które mogą składać się z od trzech do kilkunastu czworościanów krzemianowych na przykład nawias kwadratowy S i indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dziewięć, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, sześć, minus, koniec indeksu górnego,
nawias kwadratowy S i indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dwanaście, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, osiem, minus, koniec indeksu górnego,
nawias kwadratowy S i indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, osiemnaście, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, dwanaście, minus, koniec indeksu górnego.
Pierścienie te układają się w równoległe warstwy łączące się za pomocą jonów metali.
a. Ditopaz.
To uwodniony krzemian miedzi o następującym wzorze chemicznym: C u indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, S i indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, osiemnaście, koniec indeksu dolnego, razy, sześć H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O.
Na zdjęciu minerał tworzący zwartą bryłę z bruzdami. Ma niebieski kolor.
b. Beryl.
Krzemian o formule chemicznej: B e indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S i indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, osiemnaście, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu minerał o kryształach rozwiniętych w postaci słupów sześciobocznych, spłaszczonych. Jest kruchy, przezroczysty, odcienie żółtawozielone i niebieskozielone.
c. Akwamaryn.
Jest to błękitny lub niebieskozielony minerał o wzorze: B e indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S i indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, osiemnaście, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu niebieski minerał w postaci pojedynczego słupa kryształu z licznymi naroślami.
4. Krzemiany łańcuchowe. Stosunek ilościowy atomów krzemu do atomów tlenu w anionie wynosi 1:3 – 1:2,5.Czworościany są połączone ze sobą w wydłużone struktury przypominające łańcuchy, każdy z czworościanów połączony jest z dwoma sąsiednimi. Wzór ogólny krzemianów łańcuchowych: X,Y (S i indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego), gdzie X i Y to kationy metali dwu‑i trójwartościowych.
a. Fassait.
Minerał z gromady krzemianów. Glinokrzemian wapnia, magnezu, żelaza i glinu o wzorze C a nawias M g, przecinek, F e, przecinek, A l zamknięcie nawiasu nawias S i, przecinek, A l zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu brązowy, zwarty kryształ ziarnisty.
b. Kunzyt.
Minerał o zabarwieniu różowym lub fioletowo‑różowym wywołanym obecnością manganu. Inne nazwy to kuncyt i kunzit. Jego wzór chemiczny: .
Na zdjęciu minerał o prążkowanej strukturze z licznymi naroślami przypominającymi połączone płatki.
c. Wollastonit.
Minerał kruchy, sporadycznie przezroczysty i włóknisty. Czasami zawiera domieszki: magnezu, żelaza, manganu. Jego skład chemiczny można wyrazić za pomocą wzoru: C a S i O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu minerał kruchy, o zwartej strukturze.
5. Krzemiany wstęgowe. Stosunek ilościowy atomów krzemu do atomów tlenu w anionie wynosi 1:2,75. Cechą charakterystyczną krzemianów wstęgowych jest obecność tetraedrów nawias kwadratowy S i O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, cztery, minus, koniec indeksu górnego
lub nawias kwadratowy A l O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, pięć, minus, koniec indeksu górnego
tworzących przez swoje połączenia wstęgi. W poziomie są one powiązane kationami.
a. Prehnit.
Zasadowy glinokrzemian wapnia i glinu o składzie chemicznym C a indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, A l nawias A l S i indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dziesięć, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu nawias O H zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu minerał o kryształach słupkowych i groniastych.
b. Ferroaktynolit.
Krzemian o wzorze chemicznym C a indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, nawias F e indeks górny, dwa, plus, koniec indeksu górnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, nawias S i indeks dolny, osiem, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dwadzieścia dwa, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu nawias O H zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu podłużny minerał o prążkowanej strukturze.
6. Krzemiany warstwowe. Stosunek ilościowy atomów krzemu do atomów tlenu w anionie wynosi 1:2,5. Czworościany połączone są ze sobą w jednej płaszczyźnie trzema anionami tlenu, a czwarty wierzchołek może przyłączać kation. Tak utworzona sieć zbudowana jest z płaskich pierścieni sześciobocznych. Wiązania między poszczególnymi warstwami są bardzo słabe, co wpływa na wyraźną łupliwość.
a. Muskowit.
Zasadowy glinokrzemian potasu i glinu o składzie chemicznym K A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, nawias A I S i indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dziesięć, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu nawias O H, przecinek, F zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego.
b. Hornblendyt.
Skała magmowa ultramaficzna zbudowana wyłącznie z minerałów barwnych. Składa się w przeważającej części z amfiboli szeregu hornblendy (90–100%) oraz pirokseny, apatytu, magnetytu, chromitu, biotytu, hauynu, siarczków i nierzadko piropy.
Na zdjęciu hornblendyt. Minerał ciemnoszary, ziarnisty, porowaty.
c. Flogopit.
Pospolity minerał skałotwórczy z gromady krzemianów. To zasadowy glinokrzemian potasu i magnezu o składzie chemicznym K M g indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, nawias A l S i indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dziesięć, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu nawias O H, przecinek, F zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu minerał półprzezroczysty, o delikatnej strukturze, płytkowy.
d. Apofyllit.
To uwodniony krzemian potasu, sodu i wapnia o składzie chemicznym nawias N a, przecinek, K zamknięcie nawiasu C a indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, S i indeks dolny, osiem, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dwadzieścia, koniec indeksu dolnego, nawias F, przecinek, O H zamknięcie nawiasu, razy, osiem H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O.
Na zdjęciu znajduje się nieco rozkruszony minerał, jest przezroczysty.
7. Krzemiany szkieletowe. Stosunek ilościowy atomów krzemu do atomów tlenu w anionie wynosi 1:2. Krzemiany szkieletowe posiadają trójwymiarowe połączenia czworościanów krzemowo‑tlenowych, które charakteryzują się najwyższym stopniem kondensacji anionów nawias kwadratowy S i O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, cztery, minus, koniec indeksu górnego, co prowadzi do utworzenia trójwymiarowych anionów przestrzennych.
a. „Tygrysie oko”.
Migotliwa odmiana kwarcu, wykazująca efekt kociego oka. Tygrysie oko składa się z jednostki powtarzającej się - S i O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego. Barwa pochodzi od znajdującego się w nim związku żelaza.
Na zdjęciu minerał w poprzeczne na dole, i podłużne – w górnej części pomarańczowe paski.
b. Kwarc różowy. Kolejna odmiana kwarcu o zabarwieniu różowym. Zabarwienie jest spowodowane obecnością manganu lub tytanu. Minerał ten posiada właściwości optyczne m.in. efekt kociego oka i składa się z jednostki powtarzającej się - S i O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu jest minerał szklisty, zwarty, w różowym kolorze.
c. Ametyst. Ametyst jest odmianą kwarcu mlecznego o zabarwieniu fioletowym, purpurowym lub purpurowo‑fioletowym. Zabarwienie jest spowodowane obecnością atomów żelaza w jego strukturze. Ametyst zbudowany jest z jednostki powtarzającej się - S i O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu minerał o połączonych ze sobą pionowo słupkach.
Grafika przedstawia różne rodzaje krzemianów. Opisano następujące rodzaje:
1. Krzemiany wyspowe. Stosunek ilościowy atomów krzemu do atomów tlenu w anionie wynosi 1:4. Czworościany są połączone za pomocą wiązań -O‑Si‑O-. Struktury krzemianów wyspowych składają się z niepowiązanych ze sobą tetraedrów nawias kwadratowy S i O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, cztery, minus, koniec indeksu górnego. Wykazują dużą twardość, stosunkowo dużą gęstość i wysoki współczynnik załamania światła.
a. Andaluzyt. Andaluzyt to krzemian glinu o wzorze A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S i O indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu znajduje się minerał o wydłużonych kryształach, nieprzezroczysty, kruchy.
b. Topaz. Zasadowy fluorokrzemian glinu o wzorze A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S i O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, nawias O H, przecinek, F zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu jest kryształ słupkowy, kruchy i przezroczysty.
c. Kyanit. Inne nazwy to dysten i cyjanit. Jego wzór jest następujący A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S i O indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu kyanit. Jego kryształ jest spłaszczony, przypomina tabliczkę, jest kruchy, przezroczysty.
2. Krzemiany grupowe.
Stosunek ilościowy atomów krzemu do atomów tlenu w anionie wynosi 1:3,5. W krzemianach grupowych dwa czworościany łączą się ze sobą wierzchołkiem, uwspólniając anion tlenu. Struktury krzemianów grupowych składają się z anionów dikrzemianowych nawias kwadratowy S i indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, siedem, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, sześć, minus, koniec indeksu górnego.
a. Hemimorfit.
To uwodniony krzemian cynku o wzorze Z n indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, S i indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, siedem, koniec indeksu dolnego, nawias O H zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, razy, H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O.
Na zdjęciu jest minerał o ziarnistej strukturze, jest kruchy.
b. Wezuwian.
Inaczej idokraz. Krzemian wapnia, magnezu, żelaza i glinu o wzorze C a indeks dolny, dziesięć, koniec indeksu dolnego, nawias M g, przecinek, F e zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, A l indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, nawias S i O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, / nawias S i indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, siedem, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, nawias O H, przecinek, F zamknięcie nawiasu indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu jest minerał składający się z licznych drobnych słupków, jest kruchy i przezroczysty.
c. Epidot.
Zasadowy krzemian wapnia, żelaza i glinu o wzorze C a indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, nawias F e indeks górny, trzy, plus, koniec indeksu górnego, przecinek, A l zamknięcie nawiasu A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, nawias kwadratowy O linia pionowa O H linia pionowa S i O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, ∣ S i indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, siedem, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego.
Na zdjęciu epidot. Kryształ z poprzecznymi zbrużdżeniami, ma włóknistą strukturę, jest kruchy, przezroczysty, w zależności od kierunku obserwacji zmienia swoją barwę od ciemnozielonej do żółtozielonej.
3. Krzemiany pierścieniowe. Stosunek ilościowy atomów krzemu do atomów tlenu w anionie wynosi 1:2,75. Czworościany łączą się za pomocą anionów tlenu tworząc pierścienie, które mogą składać się z od trzech do kilkunastu czworościanów krzemianowych na przykład nawias kwadratowy S i indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dziewięć, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, sześć, minus, koniec indeksu górnego,
nawias kwadratowy S i indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dwanaście, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, osiem, minus, koniec indeksu górnego,
nawias kwadratowy S i indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, osiemnaście, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, dwanaście, minus, koniec indeksu górnego.
Pierścienie te układają się w równoległe warstwy łączące się za pomocą jonów metali.
a. Ditopaz.
To uwodniony krzemian miedzi o następującym wzorze chemicznym: C u indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, S i indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, osiemnaście, koniec indeksu dolnego, razy, sześć H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O.
Na zdjęciu minerał tworzący zwartą bryłę z bruzdami. Ma niebieski kolor.
b. Beryl.
Krzemian o formule chemicznej: B e indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S i indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, osiemnaście, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu minerał o kryształach rozwiniętych w postaci słupów sześciobocznych, spłaszczonych. Jest kruchy, przezroczysty, odcienie żółtawozielone i niebieskozielone.
c. Akwamaryn.
Jest to błękitny lub niebieskozielony minerał o wzorze: B e indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, S i indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, osiemnaście, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu niebieski minerał w postaci pojedynczego słupa kryształu z licznymi naroślami.
4. Krzemiany łańcuchowe. Stosunek ilościowy atomów krzemu do atomów tlenu w anionie wynosi 1:3 – 1:2,5.Czworościany są połączone ze sobą w wydłużone struktury przypominające łańcuchy, każdy z czworościanów połączony jest z dwoma sąsiednimi. Wzór ogólny krzemianów łańcuchowych: X,Y (S i indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego), gdzie X i Y to kationy metali dwu‑i trójwartościowych.
a. Fassait.
Minerał z gromady krzemianów. Glinokrzemian wapnia, magnezu, żelaza i glinu o wzorze C a nawias M g, przecinek, F e, przecinek, A l zamknięcie nawiasu nawias S i, przecinek, A l zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, sześć, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu brązowy, zwarty kryształ ziarnisty.
b. Kunzyt.
Minerał o zabarwieniu różowym lub fioletowo‑różowym wywołanym obecnością manganu. Inne nazwy to kuncyt i kunzit. Jego wzór chemiczny: .
Na zdjęciu minerał o prążkowanej strukturze z licznymi naroślami przypominającymi połączone płatki.
c. Wollastonit.
Minerał kruchy, sporadycznie przezroczysty i włóknisty. Czasami zawiera domieszki: magnezu, żelaza, manganu. Jego skład chemiczny można wyrazić za pomocą wzoru: C a S i O indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu minerał kruchy, o zwartej strukturze.
5. Krzemiany wstęgowe. Stosunek ilościowy atomów krzemu do atomów tlenu w anionie wynosi 1:2,75. Cechą charakterystyczną krzemianów wstęgowych jest obecność tetraedrów nawias kwadratowy S i O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, cztery, minus, koniec indeksu górnego
lub nawias kwadratowy A l O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, pięć, minus, koniec indeksu górnego
tworzących przez swoje połączenia wstęgi. W poziomie są one powiązane kationami.
a. Prehnit.
Zasadowy glinokrzemian wapnia i glinu o składzie chemicznym C a indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, A l nawias A l S i indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dziesięć, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu nawias O H zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu minerał o kryształach słupkowych i groniastych.
b. Ferroaktynolit.
Krzemian o wzorze chemicznym C a indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, nawias F e indeks górny, dwa, plus, koniec indeksu górnego, zamknięcie nawiasu indeks dolny, pięć, koniec indeksu dolnego, nawias S i indeks dolny, osiem, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dwadzieścia dwa, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu nawias O H zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu podłużny minerał o prążkowanej strukturze.
6. Krzemiany warstwowe. Stosunek ilościowy atomów krzemu do atomów tlenu w anionie wynosi 1:2,5. Czworościany połączone są ze sobą w jednej płaszczyźnie trzema anionami tlenu, a czwarty wierzchołek może przyłączać kation. Tak utworzona sieć zbudowana jest z płaskich pierścieni sześciobocznych. Wiązania między poszczególnymi warstwami są bardzo słabe, co wpływa na wyraźną łupliwość.
a. Muskowit.
Zasadowy glinokrzemian potasu i glinu o składzie chemicznym K A l indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, nawias A I S i indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dziesięć, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu nawias O H, przecinek, F zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego.
b. Hornblendyt.
Skała magmowa ultramaficzna zbudowana wyłącznie z minerałów barwnych. Składa się w przeważającej części z amfiboli szeregu hornblendy (90–100%) oraz pirokseny, apatytu, magnetytu, chromitu, biotytu, hauynu, siarczków i nierzadko piropy.
Na zdjęciu hornblendyt. Minerał ciemnoszary, ziarnisty, porowaty.
c. Flogopit.
Pospolity minerał skałotwórczy z gromady krzemianów. To zasadowy glinokrzemian potasu i magnezu o składzie chemicznym K M g indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, nawias A l S i indeks dolny, trzy, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dziesięć, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu nawias O H, przecinek, F zamknięcie nawiasu indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu minerał półprzezroczysty, o delikatnej strukturze, płytkowy.
d. Apofyllit.
To uwodniony krzemian potasu, sodu i wapnia o składzie chemicznym nawias N a, przecinek, K zamknięcie nawiasu C a indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, S i indeks dolny, osiem, koniec indeksu dolnego, O indeks dolny, dwadzieścia, koniec indeksu dolnego, nawias F, przecinek, O H zamknięcie nawiasu, razy, osiem H indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego, O.
Na zdjęciu znajduje się nieco rozkruszony minerał, jest przezroczysty.
7. Krzemiany szkieletowe. Stosunek ilościowy atomów krzemu do atomów tlenu w anionie wynosi 1:2. Krzemiany szkieletowe posiadają trójwymiarowe połączenia czworościanów krzemowo‑tlenowych, które charakteryzują się najwyższym stopniem kondensacji anionów nawias kwadratowy S i O indeks dolny, cztery, koniec indeksu dolnego, zamknięcie nawiasu kwadratowego indeks górny, cztery, minus, koniec indeksu górnego, co prowadzi do utworzenia trójwymiarowych anionów przestrzennych.
a. „Tygrysie oko”.
Migotliwa odmiana kwarcu, wykazująca efekt kociego oka. Tygrysie oko składa się z jednostki powtarzającej się - S i O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego. Barwa pochodzi od znajdującego się w nim związku żelaza.
Na zdjęciu minerał w poprzeczne na dole, i podłużne – w górnej części pomarańczowe paski.
b. Kwarc różowy. Kolejna odmiana kwarcu o zabarwieniu różowym. Zabarwienie jest spowodowane obecnością manganu lub tytanu. Minerał ten posiada właściwości optyczne m.in. efekt kociego oka i składa się z jednostki powtarzającej się - S i O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu jest minerał szklisty, zwarty, w różowym kolorze.
c. Ametyst. Ametyst jest odmianą kwarcu mlecznego o zabarwieniu fioletowym, purpurowym lub purpurowo‑fioletowym. Zabarwienie jest spowodowane obecnością atomów żelaza w jego strukturze. Ametyst zbudowany jest z jednostki powtarzającej się - S i O indeks dolny, dwa, koniec indeksu dolnego.
Na zdjęciu minerał o połączonych ze sobą pionowo słupkach.
Grafika interaktywna pt. „Typy krzemianów i ich przykłady”.
Źródło: Materiał opracowany na podstawie informacji dostępnych na stronie: https://www.pgi.gov.pl/muzeum/kopalnia-wiedzy-1/10596-krzemiany.html, domena publiczna.
21
Ćwiczenie 1
Co jest głównym motywem strukturalnym krzemianów? Odpowiedź uzupełnij o rysunek.
R1EnWs4mVDEw0
Odpowiedź zapisz w zeszycie do lekcji chemii, zrób zdjęcie, a następnie umieść je w wyznaczonym polu.
Opisz, co jest głównym motywem strukturalnym krzemianów.
R1ZiCmcUIUNjN
Odpowiedź: (Uzupełnij).
Położony centralnie jon krzemu () jest otoczony przez cztery jony tlenu ().
Czworościan.
R1J01gY6P9TtI
Ilustracja przedstawia model zbudowany z pięciu kulek połączonych ze sobą wiązaniami. Jedna kulka - szara jest w środku, pozostałe - czerwone na wierzchołkach figury geometrycznej. Model ma kształt czworościanu foremnego.
Budowa [SiO4]4-. Czerwone kulki – aniony tlenkowe O2-; szara kulka – kation krzemu Si4+.
Źródło: GroMar Sp. z o.o., licencja: CC BY-SA 3.0.