Przemoc zawsze pozostawi ślady w psychice człowieka. Jednym z głównych obszarów, który ulega zakłóceniu, jest komunikacja. W poniższej tabeli zestawiono skutki zaburzeń w komunikacji dla rozwoju psychicznego dziecka, zaobserwowane w krótkim czasie po wystąpieniu zjawiska przemocy, a także długoterminowe, które widoczne będą wiele lat po przeżyciu traumy, jaką jest doświadczenie przemocy.

bg‑blue

Konsekwencje zaburzeń w komunikacji dla zdrowia psychicznego dziecka i młodzieży

Niska samoocena:

dziecko, które przejawia trudności w komunikacji, może mieć wrażenie, że jest mniej wartościowe niż jego rówieśnicy. Uważa, że jego uczucia i myśli są nieważne, co prowadzi do braku pewności siebie i poczucia własnej wartości.

Trudności w budowaniu relacji:

problemy z wyrażaniem siebie mogą sprawić, że dzieci będą miały trudności z nawiązywaniem i utrzymywaniem relacji z rówieśnikami. Może to prowadzić do izolacji i poczucia osamotnienia.

Problemy z regulacją emocjonalną:

dzieci, które doświadczyły przemocy, mają trudność z rozpoznawaniem i radzeniem sobie z własnymi emocjami. Mogą one reagować impulsywnie lub unikać sytuacji wywołujących silne reakcje emocjonalne.

Zwiększone ryzyko problemów zdrowotnych:

długotrwały stres i nierozwiązane trudności emocjonalne mogą prowadzić do problemów zdrowotnych, takich jak zaburzenia lękowe, depresja czy zaburzenia odżywiania.

Zahamowany rozwój poznawczy:

stres i trudności w komunikacji mogą wpływać na zdolność skupienia się, co może oddziaływać na procesy uczenia się i osiągnięcia szkolne.

Brak zaufania do ludzi:

dzieci, które doświadczyły przemocy, tracą zaufanie do otoczenia, zwłaszcza jeśli sprawcą była bliska osoba. Ten głęboko zakorzeniony brak zaufania może sprawiać trudności w budowaniu nowych relacji i utrzymaniu starych.

Trudności w interpretowaniu sygnałów społecznych:

przemoc może sprawić, że dzieci stają się bardziej czujne i ostrożne. Zaczynają interpretować neutralne czy pozytywne sygnały społeczne jako zagrożenie. Może to prowadzić do nieporozumień i konfliktów z rówieśnikami.

Problemy z ustalaniem granic:

dzieci, które doświadczyły przemocy, mogą mieć trudności z ustalaniem i obroną własnych granic w relacjach z innymi. Mogą one na przykład łatwo ulegać presji rówieśników i pozwalać innym na naruszanie ich przestrzeni osobistej lub same mogą naruszać granice innych osób.

Trudności w podejmowaniu decyzji:

brak pewności siebie i obawa przed konsekwencjami mogą sprawiać, że dzieci będą unikać podejmowania decyzji lub ciągle zmieniać zdanie w odpowiedzi na opinie innych.

Indeks górny Tabela 3. Konsekwencje zaburzeń w komunikacji dla zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Indeks górny koniec

Indeks górny Źródło: Opracowanie własne na podstawie: Wiśniewska, 2018; Kowalski, Nowak, 2019; Nowak; 2020. Indeks górny koniec