Czym są zaburzenia w komunikacji?
Zaburzenia w komunikacji interpersonalnej powodują, że człowiek ma trudność w efektywnym komunikowaniu się/ porozumiewaniu się z innymi, a także nawiązywaniu zdrowych, dojrzałych relacji. Zaburzenia w komunikacji to trudności, które osoby doświadczające przemocy napotykają podczas próby wyrażenia swoich uczuć, myśli i potrzeb (Ciecierska, Zawadzka, 2018). W praktyce może przejawiać się to w następujący sposób:
Dziecko, które doświadczyło przemocy, często unika mówienia o tym, co przeżyło, ze strachu lub wstydu. Może też unikać rozmów na inny temat, aby chronić swoje emocje.
Nagłe wybuchy złości, krzyku lub płaczu, często nieadekwatne do sytuacji. Mogą być spowodowane nagromadzeniem niewyrażonych uczuć.
Osoby te mogą stać się bardzo uległe, nie potrafiąc wyrazić swojego zdania czy sprzeciwić się innym. To często wynika z doświadczenia, że wyrażanie siebie jest niebezpieczne.
Po traumatycznych doświadczeniach może być trudno rozpoznawać i nazywać własne emocje. „Nie wiem, co czuję” – to częsta odpowiedź u dziecka doświadczającego przemocy.
Komunikacja jest fundamentem naszego codziennego życia. To narzędzie, które pozwala nam wyrażać nasze myśli, uczucia, potrzeby i pragnienia. Jednak dla niektórych dzieci i młodzieży, proces komunikacji może być trudny, a nawet bolesny.
Zaburzenia w komunikacji to szerokie spektrum trudności, które mogą wpływać na zdolność jednostki do skutecznego komunikowania się z innymi. Zaburzenia w komunikacji mogą przybierać różnorodne formy. Jednym z częstych rodzajów jest mutyzm wybiórczy, w którym dziecko może komunikować się swobodnie z pewnymi osobami, ale unika rozmowy z innymi (Johnson, Wintgens, 2020). Inne dzieci mogą mieć trudności z wymową lub jasnym wyrażaniem swoich myśli. Niektórzy doświadczają trudności w rozumieniu i interpretowaniu mowy innych, co wpływa na ich zdolność do nawiązywania relacji społecznych. Jednym z ważnych kontekstów, w których pojawiają się zaburzenia w komunikacji, jest przemoc. Dzieci i młodzież doświadczający przemocy często przeżywają intensywne emocje, które mogą wpływać na ich zdolność do wyrażania siebie. Mogą czuć wstyd, strach czy winę, co utrudnia im otwarte rozmawianie o swoich przeżyciach i potrzebach.
Warto również dodać, że zaburzenia w komunikacji nie ograniczają się jedynie do mowy. Dotykają one także zdolności interpersonalne dzieci i młodzieży. Trudności w nawiązywaniu relacji, rozumieniu sygnałów społecznych czy ustalaniu granic mogą prowadzić do izolacji społecznej i konfliktów z rówieśnikami. Dlatego tak ważne jest, aby zrozumieć te trudności i odpowiednio wspierać dzieci i młodzież w ich pokonywaniu (Chotkowska, 2022).
Podsumowując, zaburzenia w komunikacji to złożony problem, który może mieć różne źródła. Dla niektórych dzieci wynikają one z doświadczenia przemocy, co dodatkowo komplikuje proces terapeutyczny. Jednak poprzez zrozumienie tych trudności, wsparcie oraz odpowiednie interwencje, możemy pomóc dzieciom i młodzieży rozwijać zdolności komunikacyjne i społeczne. Wspólnie możemy stworzyć dla nich bezpieczne przestrzenie do wyrażania siebie i budowania zdrowych relacji z innymi.