Wróć do informacji o e-podręczniku Wydrukuj Pobierz materiał do PDF Pobierz materiał do EPUB Pobierz materiał do MOBI Zaloguj się, aby dodać do ulubionych Zaloguj się, aby skopiować i edytować materiał Zaloguj się, aby udostępnić materiał Zaloguj się, aby dodać całą stronę do teczki
Polecenie 1

Zapoznaj się z mapą, a następnie wykonaj polecenia.

R5LzsmscC36zb1
Mapa interaktywna: Przemiany w państwach bloku komunistycznego w 1989 roku. Lista elementów:
  • woda
  • tło
  • ZSRS
  • PRL: 27 stycznia 1989 - w trakcie prowadzonych w Magdalence rozmów między przedstawicielami komunistycznych władz a NSZZ „Solidarność” zdecydowano o zorganizowaniu oficjalnych negocjacji między obiema stronami - czyli obrad Okrągłego Stołu.
    6 lutego 1989 - rozpoczęto obrady Okrągłego Stołu w Pałacu Namiestnikowskim w Warszawie. Zakończyły się 5 kwietnia.
    7 kwietnia 1989 - sejm PRL uchwalił poprawki do konstytucji: powołano drugą izbę parlamentu (Senat), ustanowiony został urząd Prezydenta PRL; uchwalono także nową ordynację wyborczą.
    17 kwietnia 1989 - zalegalizowano NSZZ „Solidarność”.
    4 czerwca 1989 - częściowo wolne wybory do parlamentu (pierwsza tura), zakończone zwycięstwem „Solidarności”.
    19 lipca 1989 - Zgromadzenie Narodowe wybrało Wojciecha Jaruzelskiego na urząd Prezydenta PRL.
    24 sierpnia 1989 - premierem nowego rządu został Tadeusz Mazowiecki.
    17 grudnia 1989 roku - ogłoszono tzw. plan Balcerowicza - reform gospodarczych wprowadzających gospodarkę rynkową.
    29 grudnia 1989 - sejm przyjął poprawkę do konstytucji, zmieniającą nazwę państwa z PRL na Rzeczypospolitą Polską, a także usuwającą zapisy o sojuszu z ZSRS i przewodniej roli PZPR.
    29 stycznia 1990 - XI zjazd PZPR zakończył się samorozwiązaniem partii.
  • NRD: 7 maja 1989 - niemieccy opozycjoniści obserwowali wybory komunalne, wykryli zorganizowane przez władze fałszerstwa. Milicja zatrzymała w Lipsku blisko sto osób protestujących przeciw nieuczciwym wyborom. Stało się to sygnałem do organizowania przez niemieckich opozycjonistów comiesięcznych demonstracji.
    Październik 1989 - w Lipsku odbywały się kolejne, coraz liczniejsze manifestacje; uczestniczyło w nich nawet ponad 100 tys. osób. Pod koniec października fala demonstracji rozlała się na inne miasta NRD.
    18 października 1989 - Erich Honecker zrezygnował (jak oficjalnie podano „z przyczyn zdrowotnych”) z władzy i zajmowanego stanowiska w partii; sekretarzem generalnym Niemieckiej Socjalistycznej Partii Jedności został Egon Krenz.
    27 października 1989 - pojawiła się sugestia zorganizowania wschodnioniemieckiego Okrągłego Stołu; jednocześnie władze ogłasiły amnestię dla ludzi, którzy próbowali nielegalnie przekroczyć granicę NRD z RFN.
    4 listopada 1989 - ogromna manifestacja w Berlinie Wschodnim, w której wzięło udział prawie milion osób; demonstranci domagali się demokratyzacji NRD oraz wolności prasy i zrzeszania się.
    7 listopada 1989 - dymisja rządu NRD.
    9 listopada 1989 - Günter Schabowski, rzecznik Niemieckiej Socjalistycznej Partii Jedności, podczas konferencji prasowej ogłosił, że wchodzi w życie (według jego słów - natychmiast) rozporządzenie o swobodzie podróżowania obywateli NRD za granicę. Doszło do pierwszych aktów niszczenia muru berlińskiego oraz prób przechodzenia Niemców z Berlina Wschodniego do Berlina Zachodniego.
    3 grudnia 1989 - dymisja członków Biura Politycznego KC Niemieckiej Socjalistycznej Partii Jedności.
    7 grudnia 1989 - początek obrad niemieckiego Okrągłego Stołu; jego uczestnicy dyskutowali m.in. o przeprowadzeniu wolnych wyborów na wiosnę 1990 r. oraz uchwaleniu nowej konstytucji.
    19 grudnia 1989 - kanclerz RFN Helmut Kohl uczestniczył w wiecu w Dreźnie, czyli we (wciąż istniejącej) NRD; podczas spotkania z premierem NRD Hansem Modrowem obaj politycy zapowiedzieli działania na rzecz zjednoczenia obu niemieckich państw.
    31 grudnia 1989 - wyjątkowy sylwester pod Bramą Brandenburską, zorganizowany pod hasłem zjednoczenia Niemiec.
  • Czechosłowacja: 16 stycznia 1989 - milicja rozpędziła manifestację na placu Wacława w Pradze, zorganizowaną w 20 rocznicę protestu Jana Palacha przeciwko interwencji wojsk Układu Warszawskiego i jego samospalenia. Wśród aresztowanych osób byli m.in. Václav Havel i przedstawiciele Karty 77.
    17 listopada 1989 - w Pradze odbyła się legalna manifestacja środowisk akademickich w rocznicę pogrzebu Jana Opletala (studenta zamordowanego w czasie II wojny św. przez Niemców podczas antyhitlerowskiej demonstracji). Milicja zablokowała przemarsz, a następnie brutalnie rozpędziła uczestników manifestacji, używając pałek i gazów łzawiących.
    18 listopada 1989 - studenci w Pradze zapowiedzieli strajk okupacyjny, dołączyli do nich aktorzy teatrów praskich.
    21 listopada 1989 - wielka manifestacja w Pradze - do 200 tys. uczestników zgromadzonych na placu Wacława przemawiał Václav Havel, manifestanci wspólnie odśpiewali czeski hymn.
    22 listopada 1989 - ogólnokrajowy strajk wyższych uczelni oraz części szkół średnich; wielotysięczna manifestacja w Bratysławie, podczas której uczestnicy domagali się demokratycznych przemian.
    24 listopada 1989 - podczas obrad Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Czechosłowacji ponad połowa członków Prezydium oraz Sekretariatu podała się do dymisji. W Pradze trwały manifestacje.
    27 listopada 1989 - ogłoszono strajk generalny w Czechosłowacji, w kolejnych miastach pojawiły się tłumy demonstrantów. Powstałe kilka dni wcześniej Forum Obywatelskie – ruch polityczny dążący do demokratyzacji kraju, którego nieformalnym przywódcą był Václav Havel - ogłosiło swoje postulaty.
    4 grudnia 1989 - Forum Obywatelskie wezwało obywateli Czechosłowacji do udziału w demonstracji na placu Wacława.
    8 grudnia 1989 - na czele nowego rządu, do którego weszło kilkunastu przedstawicieli opozycji, stanął Marián Čalfa, przedstawiciel komunistów, który przystąpił do stowarzyszenia Społeczeństwo Przeciwko Przemocy.
    10 grudnia 1989 - prezydent Gustáv Husák po zaprzysiężeniu nowego rządu złożył dymisję.
    28 grudnia 1989 - rezolucja KPCz, w której komunistyczne władze przeprasiły obywateli m.in. za ograniczanie wolności słowa, represje oraz skutki interwencji wojsk Układu Warszawskiego. Alexander Dubček został przewodniczącym Zgromadzenia Federalnego Czechosłowacji.
    29 grudnia 1989 - Václav Havel został prezydentem Czechosłowacji.
  • Węgry: 11 stycznia 1989 - Zgromadzenie Narodowe uchwaliło ustawy o swobodzie demonstrowania poglądów i zrzeszania się.
    Pod koniec stycznia komunistyczny rząd uznał, że w roku 1956 doszło do powstania narodowego, a nie kontrrewolucji; podjęto kroki do rehabilitacji Imre Nagy’ego, przywódcy powstania zamordowanego przez komunistów, oraz jego towarzyszy.
    11 lutego 1989 - węgierscy komuniści zrobili krok w stronę zmiany systemu – została uchwalona ustawa o powrocie do systemu wielopartyjnego. Działalność wznowiło prawie pół setki ugrupowań politycznych.
    15 marca 1989 - wielotysięczna manifestacja w Budapeszcie w rocznicę Wiosny Ludów. Aktor Györgi Cserhalmi odczytał postulaty spisane przez węgierską opozycję.
    kwiecień 1989 - przedstawiciele niezależnych partii i organizacji politycznych uczestniczący w Okrągłym Stole Opozycji ustalili wspólne stanowisko przed planowanymi rozmowami z partią komunistyczną. Kluczowym punktem miało być ustalenie terminu wolnych wyborów do węgierskiego parlamentu.
    13 czerwca 1989 - początek obrad Trójkątnego Stołu, nazwanego tak, ponieważ oprócz przedstawicieli rządzącej partii oraz opozycji uczestniczyły w nich także osoby reprezentujące prokomunistyczne organizacje społeczne.
    16 czerwca 1989 - symboliczny pogrzeb Imre Nagy’ego, w którym w Budapeszcie wzięło udział 300 tys. osób, stał się wielką manifestacją na rzecz demokratycznych przemian.
    18 września 1989 - zakończono główne obrady Trójkątnego Stołu; w dokumencie końcowym uzgodniono przeprowadzenie demokratycznych wyborów do parlamentu (opozycja nie zgodziła się na sejm kontraktowy) oraz zmiany w konstytucji Węgier.
    23 października 1989 - proklamowano Republikę Węgierską (zmiana nazwy z Węgierskiej Republiki Ludowej).
    Grudzień 1989 - początek negocjacji z władzami ZSRS na temat wycofania z Węgier wojsk sowieckich.
    25 marca 1990 - pierwsze (od 1945 r.) całkowicie wolne wybory parlamentarne.
  • Rumunia: 24 listopada 1989 - Nicolae Ceauşescu został ponownie wybrany na I sekretarza Rumuńskiej Partii Komunistycznej.
    15 i 16 grudnia 1989 - początek zamieszek w Timisoarze; władze rumuńskie, próbując odwrócić uwagę od złej sytuacji państwa, nakazały karnie przenieść pochodzącego z mniejszości węgierskiej ewangelickiego pastora ks. László Tőkésa (który protestował przeciwko prześladowaniom tej mniejszości); broniący go wierni nie chcieli dopuścić do przenosin, wyrażając jednocześnie niezadowolenie z rządów Ceauşescu.
    17 grudnia 1989 - wojsko otworzyło ogień do demonstrujących w Timisoarze, zginęło ponad 60 osób. Walki trwały przez kolejne dni.
    19 grudnia 1989 - fabryki w Timisoarze ogłosiły strajk. Podczas nieobecności dyktatora w kraju (wyjechał do Iranu) rządy próbowała przejąć frakcja niepopierająca Ceauşescu.
    20 grudnia 1989 - Ceauşescu wrócił do kraju, w przemówieniu telewizyjnym nazwał protestujących „wrogami rewolucji socjalistycznej”. W Timisoarze powstał Rumuński Front Demokratyczny.
    22 grudnia 1989 - nowy minister obrony Victor Stănculescu odwołał wojsko do koszar; nieświadomy tego rumuński dyktator zdecydował się przemówić z balkonu do 100-tysięcznego tłumu w Bukareszcie, ale gdy tłum coraz mocniej wyrażał swoje niezadowolenie, uciekł śmigłowcem z budynku Komitetu Centralnego. W Bukareszcie wybuchło powstanie, krwawo pacyfikowane przez wojsko i obrońców reżimu. Władzę przejął Front Ocalenia Narodowego, w skład którego wchodzili byli działacze partyjni oraz wojskowi. Małżeństwo Ceauşescu zostało pojmane wieczorem, a tymczasowym prezydentem został komunista Ion Iliescu.
    25 grudnia 1989 - wykonano wyrok śmierci na Elenie i Nicolae Ceauşescu wydany przez naprędce zwołany trybunał wojskowy.
  • Jugosławia
  • Bułgaria: maj 1989 - liczne masowe demonstracje ludności pochodzenia tureckiego sprzeciwiającej się prowadzonej przez pierwszego sekretarza Bułgarskiej Partii Komunistycznej Teodora Żiwkowa polityce antytureckiej; demonstranci domagali się poszanowania praw mniejszości oraz uwolnienia działaczy. Władze wysłały siły bezpieczeństwa do spacyfikowania wystąpień, nakazały także obywatelom bułgarskim pochodzenia tureckiego opuszczenie kraju.
    21 października 1989 - w Sofii odbyła się międzynarodowa konferencja Forum Ekologiczne; bułgarscy ekologowie z organizacji Ekogłasnost oraz przedstawiciele opozycji wykorzystali sytuację do zorganizowania pierwszej jawnej manifestacji antykomunistycznej; milicja bułgarska nie interweniowała.
    10 listopada 1989 - Teodor Żiwkow został zmuszony do dymisji; wśród członków Biura Politycznego zaczęły się pojawiać głosy o konieczności wprowadzenia gospodarki rynkowej oraz zmian politycznych w kierunku większego pluralizmu.
    18 listopada 1989 - wielki wiec zorganizowany przez opozycję w Sofii; jej uczestnicy żądali wolnych wyborów, wolności słowa i wypuszczenia więźniów politycznych.
    26 grudnia 1989 - związkowcy z Niezależnego Związku Zawodowego „Podkrepa” zorganizowali całodobową demonstrację w Sofii pod hasłem wolnych wyborów i demokratyzacji Bułgarii.
    27 grudnia 1989 - oficjalna zapowiedź zorganizowania obrad bułgarskiego Okrągłego Stołu z udziałem komunistów oraz przedstawicieli opozycji.
    16 stycznia 1990 - początek obrad Okrągłego Stołu; zakończyły się w maju.
  • Albania
  • siatka
  • napisy
  • skala
Źródło: Contentplus.pl, licencja: CC BY-SA 3.0.
Polecenie 2

Opisz, w których krajach:

- doszło do protestów społecznych;

- upadek komunizmu miał pokojowy przebieg,;

- władze użyły sił do tłumienia protestów i gdzie miały one najkrwawszy przebieg.

RAxz3wcmMxQyu
Twoja odpowiedź (Uzupełnij).
Polecenie 3

Opisz, które państwa w wyniku Jesieni Ludów się połączyły,  a które się rozpadły, a na ich miejscu powstały nowe kraje.

R6IGNk00dVAqV
Twoja odpowiedź (Uzupełnij).